Đây cũng là lần đầu tiên cơ quan quản lý trả lại quyền định giá cho doanh nghiệp, theo đúng quy định tại Nghị định 84.
Theo đó, khi chênh lệch giữa giá cơ sở (giá xăng dầu nhập khẩu sau khi tính chi phí) bình quân 30 ngày và giá bán nằm trong khoảng 7% thì doanh nghiệp có quyền tự điều chỉnh tương ứng. Điều kiện đi kèm là phải thực hiện đăng ký giá để cơ quan quản lý giám sát.
2 ngày trước đợt điều chỉnh, một đơn vị kinh doanh
xăng dầu đầu mối tại TP HCM đã có văn bản gửi Cục Quản lý giá (Bộ Tài
chính), phản ánh việc giá cơ sở hiện đã cao hơn so với giá bán hiện
hành, cần thiết phải điều chỉnh.
Còn theo số liệu của Tập đoàn Xăng dầu (Petrolimex), đơn vị đang chiếm khoảng 60% thị phần bán lẻ xăng dầu tại Việt Nam, tính tới ngày 19/7, giá xăng dầu thành phẩm nhập từ Singapore lên đến gần 116,3 USD một thùng, cao hơn nhiều so với mức hơn 101 USD ngày 2/7. Doanh nghiệp này cũng đã có văn bản tương tự gửi cơ quan quản lý đề xuất tăng giá.
Đến ngày 20/7, lãnh đạo Cục Quản lý giá cho biết đã
nhận được văn bản đề xuất tăng giá của hầu hết các doanh nghiệp đầu mối.
Tuy nhiên, thay vì tình toán trên cơ sở bình quân 30 ngày theo Nghị
định 84, nhiều đơn vị chỉ tính toán trong 20 ngày, thậm chí 10 ngày để
làm cơ sở điều chỉnh.
Văn bản này ngay lập tức được các đầu mối hiểu như tín
hiệu “đèn xanh” để tăng giá. Quyết định được các doanh nghiệp đưa ra
nhanh chóng, và rất giống nhau về mức tăng (400 đồng một lít với xăng và
diesel, 300 đồng với dầu hỏa) cũng như thời điểm điều chỉnh (22 h cùng
ngày).
Theo Phó tổng giám đốc Petrolimex - Trần Ngọc Năm, điều chỉnh 400 đồng chỉ giúp các doanh nghiệp bù được mức chênh lệch giữa giá cơ sở và giá bán, chứ chưa thể có lời.
Trong khi đó, theo ông Đặng Vinh Sang - Tổng giám đốc Công ty Dầu khí TP HCM (Saigon Petro): "Khi giá cơ sở chênh với giá bán lẻ khoảng 390 đồng thì mỗi đơn vị có thể điều chỉnh khoảng 350 đồng hoặc 400 đồng. Nhưng hầu hết sẽ chọn phương án 400 đồng", ông Sang nhận định.
Tuy vậy, theo PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Phó viện
trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Thị trường và Giá cả, việc các doanh
nghiệp đưa ra cùng một mức điều chỉnh như trên, mặc dù thời điểm, giá,
khối lượng nhập khẩu hoàn toàn khác nhau làm dấy lên nghi ngại về việc
đơn vị này “nhìn nhau” tăng giá.