Thêm SOHA trên Google
Hội nghị Thượng đỉnh Đổi mới Sáng tạo Việt Nam (Vietnam Innovation Summit - VIS 2026) chính thức khởi động từ ngày 13 đến 15/10/2026 tại TP.HCM.
Trong bối cảnh dòng vốn FDI thế hệ mới dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng chọn lọc, sự kiện trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý của cộng đồng doanh nghiệp, các quỹ đầu tư và cơ quan quản lý.
Chu kỳ đầu tư công nghệ toàn cầu xoay quanh trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và các ngành thâm dụng công nghệ cao đang tạo động lực lớn, góp phần nâng dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2026 lên mức 7,4% – 7,8% (theo Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển Châu Á).
Tại VIS 2026 với chủ đề "Critical Mass – The New Currents of Innovation: Vietnam at the Center of a Global Realignment" , mạng lưới lãnh đạo và chuyên gia toàn cầu quy tụ để giải mã làn sóng công nghệ sâu (Deep Tech).
Tâm điểm chú ý là hội nghị chuyên đề về công nghệ lõi, phân tích các xu hướng đột phá từ AI, Bán dẫn, Physical AI đến sản xuất thông minh. Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật, hội nghị tập trung giải quyết bài toán cạnh tranh trong vòng xoáy biến động của kinh tế toàn cầu.
Khi lợi thế về chi phí, quy mô sản xuất hay khả năng thích ứng không còn đủ tạo nên khác biệt dài hạn, năng lực cạnh tranh đang được đo bằng hệ tiêu chí mới: chất lượng, công nghệ, quản trị, mức độ bền vững và khả năng tạo ra những giá trị có sức tham chiếu.
Bài toán "định chuẩn" được đặt trong cuộc đối thoại rộng giữa các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và chuyên gia trong nước lẫn quốc tế về vị thế tiếp theo của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Doanh nghiệp Việt còn có thể cạnh tranh bằng lợi thế truyền thống trong bao lâu?
Thực tế nhiều thập niên qua cho thấy, một trong những lợi thế quan trọng của các nền kinh tế đang phát triển là khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu nhờ chi phí cạnh tranh, nguồn lao động dào dạt và năng lực sản xuất liên tục được cải thiện.
Tuy nhiên, cục diện này đang trải qua những bước chuyển sâu sắc. Dòng vốn đầu tư trở nên chọn lọc hơn, trong khi công nghệ ngày càng rút ngắn khoảng cách giữa các phương thức sản xuất.
Cùng với đó, các yêu cầu khắt khe về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc, quản trị và chất lượng đã trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp bước chân vào các chuỗi giá trị quốc tế. Khi khả năng đáp ứng những chuẩn mực có sẵn dần trở thành yêu cầu tối thiểu, vấn đề then chốt nằm ở việc xác định năng lực tạo ra sự khác biệt tiếp theo.
Mô hình "3A" và câu chuyện chuyển hóa tiêu chuẩn thành năng lực hệ thống
Nội dung này là trọng tâm được đặt ra tại Diễn đàn “Cạnh tranh bằng định chuẩn trong thời kỳ xoay trục kinh tế”, diễn ra trong khuôn khổ sự kiện VIS 2026 sáng 15/10 tại TP.HCM.
Cuộc đối thoại tập trung phân tích "thế trận cạnh tranh" mới: một bên là các lợi thế truyền thống đang dần tới hạn, bên còn lại là hệ thống yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn kỹ thuật thế hệ mới. Các tiêu chuẩn này bao gồm cơ chế kiểm kê carbon, chuẩn mực ESG, tính minh bạch trong truy xuất nguồn gốc, cùng các đòi hỏi về hạ tầng đô thị và vận hành bền vững.
Tại VIS 2026, khái niệm chuẩn mực không dừng lại ở việc tuân thủ một bộ tiêu chí thụ động, mà được định nghĩa là quá trình doanh nghiệp tiếp nhận chuẩn, chuyển hóa thành năng lực hệ thống và tiến tới tạo ra các giá trị có khả năng trở thành chuẩn tham chiếu mới.
Nhằm cụ thể hóa lộ trình này, VIS 2026 đưa ra bộ cấp độ “3A” trong cách doanh nghiệp xây dựng lợi thế cạnh tranh: Adapt – Align – Author (Thích ứng – Đồng bộ – Kiến tạo/Định chuẩn):
Adapt (Thích ứng): Doanh nghiệp điều chỉnh để đáp ứng các yêu cầu của thị trường nhằm đủ điều kiện tham gia cuộc chơi.
Align (Đồng bộ): Các tiêu chuẩn không còn được xử lý riêng lẻ mà được tích hợp trực tiếp vào bộ máy quản trị, công nghệ và quy trình vận hành.
Author (Kiến tạo - Định chuẩn): Doanh nghiệp tiến tới hình thành những năng lực, phương thức hoặc giá trị độc đáo, được thị trường thừa nhận và trở thành chuẩn mực tham chiếu.
Điểm khác biệt cốt lõi là tiêu chuẩn không chỉ đóng vai trò như một đích đến, mà trở thành một phần của năng lực tổ chức. Một tiêu chuẩn quốc tế có thể mở ra cánh cửa thị trường cho sản phẩm, nhưng để duy trì chất lượng đó trên quy mô lớn, toàn bộ hệ thống phải thay đổi.
Khi một phương thức vận hành đạt đủ độ hiệu quả, ổn định và thúc đẩy sự nâng cấp của các đối tác, nhà cung cấp hay chuỗi giá trị xung quanh, tác động của nó sẽ vượt khỏi phạm vi của một sản phẩm hay một doanh nghiệp đơn lẻ.
Do đó, bài toán “định chuẩn” tại VIS 2026 được đặt trong bối cảnh rộng hơn của năng lực cạnh tranh quốc gia. Từ tác động của các rào cản kỹ thuật, tiêu chuẩn phát triển bền vững và hạ tầng chất lượng đối với dòng vốn, thương mại cũng như chuỗi giá trị, diễn đàn hướng đến giải quyết ba câu hỏi lớn: Việt Nam đang đứng ở đâu, cần nâng chuẩn những năng lực nào và làm thế nào để đổi mới sáng tạo trở thành năng lực của cả hệ sinh thái?
Sự kết nối giữa thực tiễn doanh nghiệp và tầm nhìn quốc tế
Sự kiện VIS 2026 dự kiến thu hút hơn 4.000 khách tham dự trong hai ngày 14–15/10, đại diện cho khối quản lý nhà nước, ngoại giao, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, định chế tài chính, quỹ đầu tư, trường đại học, viện nghiên cứu và cộng đồng đổi mới sáng tạo đến từ 10 quốc gia.
Cơ cấu thành phần đa dạng này khẳng định "định chuẩn" không phải là bài toán riêng của giới kinh doanh, mà cần được tiếp cận đồng thời từ nhiều góc độ: chính sách, thị trường, đầu tư, công nghệ và khả năng thực thi.
Tại phiên thảo luận “Đâu là những lĩnh vực Việt Nam có thể vươn lên định chuẩn?”, các đại diện doanh nghiệp và nhà đầu tư sẽ cùng trao đổi về khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế.
Đổi mới sáng tạo trong bối cảnh này không chỉ giới hạn ở khía cạnh công nghệ, mà mở rộng sang tư duy, mô hình và quy trình nhằm giải quyết các bài toán hiện hữu một cách tối ưu hơn. Mục tiêu xa hơn là tìm kiếm giải pháp để những sáng kiến riêng lẻ có thể tạo dựng niềm tin, được nhân rộng và biến thành năng lực chung của toàn hệ sinh thái.
Các trường hợp thực tế từ doanh nghiệp sẽ cung cấp minh chứng cụ thể cho các nội dung thảo luận.
Trong đó, Masterise Group tham gia với câu chuyện thực tế về quá trình tiếp cận và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong hạ tầng, xây dựng và vận hành vào một dự án trọng điểm. Qua đó, vấn đề được mở rộng từ năng lực thực thi của một doanh nghiệp đơn lẻ sang tác động lan tỏa đối với các đối tác, chuỗi cung ứng và năng lực chung của toàn ngành.
Song song với góc nhìn nội địa, các đại diện quốc tế sẽ chia sẻ kinh nghiệm về cách thức các chuẩn mực toàn cầu được chuyển giao, bản địa hóa và chuyển hóa thành năng lực tại thị trường sở tại. Cuộc đối thoại không dừng lại ở câu hỏi “Việt Nam cần học gì từ thế giới”, mà hướng đến vấn đề dài hạn: sau quá trình tiếp nhận và làm chủ, đâu là những giá trị Việt Nam có thể đóng góp ngược trở lại cho thị trường chung.
Ở phiên tọa đàm cấp cao cuối chương trình, các chuyên gia sẽ xoáy sâu vào ba điều kiện nền tảng:
Thể chế: Đủ sức khuyến khích đầu tư dài hạn vào nghiên cứu và chất lượng.
Thị trường: Đủ khả năng ghi nhận và tưởng thưởng cho những giá trị vượt lên trên tư duy cạnh tranh bằng giá.
Cộng đồng doanh nghiệp: Sẵn sàng cam kết đầu tư cho những năng lực mang tính bền vững.
Tổng thể chương trình VIS 2026 bao quát nhiều lĩnh vực, từ dòng vốn, thể chế, công nghệ sâu, vai trò của khối đại học trong thương mại hóa nghiên cứu, đến đổi mới sáng tạo mở, đầu tư mạo hiểm, kinh tế xanh và chuyển dịch năng lượng. Các chủ đề này liên kết chặt chẽ xung quanh một câu hỏi trung tâm: một nền kinh tế cần những điều kiện gì để chuyển từ khả năng hấp thụ các nguồn lực bên ngoài sang năng lực tự tạo ra giá trị mới từ chính những nguồn lực đó?
Đây chính là điểm tạo nên ý nghĩa của không gian đối thoại Việt Nam – quốc tế: kinh nghiệm quốc tế cung cấp hệ quy chiếu về các chuẩn mực và mô hình đang định hình luật chơi mới, trong khi thực tiễn Việt Nam đặt ra bài toán về khả năng chuyển hóa các giá trị đó thành năng lực phù hợp với điều kiện nội địa.
Định chuẩn – Yếu tố cốt lõi của năng lực cạnh tranh quốc gia
Trong một nền kinh tế đang phát triển nhanh, việc đáp ứng chuẩn giúp doanh nghiệp có tấm vé bước vào thị trường, việc duy trì chuẩn phản ánh năng lực quản trị của tổ chức. Nhưng chỉ khi những năng lực đó tạo ra cách làm tốt hơn, lan tỏa sang toàn bộ chuỗi giá trị và hình thành các điểm tựa tham chiếu, doanh nghiệp mới thực sự tiến gần hơn đến khả năng định chuẩn.
Do đó, câu chuyện chuẩn mực tại VIS 2026 gắn liền với bài toán đổi mới sáng tạo. Đổi mới sáng tạo mở ra cách tiếp cận mới; tiêu chuẩn giúp các giá trị mới được kiểm chứng và củng cố niềm tin; năng lực thực thi biến ý tưởng thành kết quả cụ thể; và hệ sinh thái đóng vai trò quyết định xem kết quả đó có thể lan rộng hay chỉ dừng lại ở một hiện tượng đơn lẻ.
Theo nghĩa này, khả năng định chuẩn của một nền kinh tế không thể đo lường đơn thuần bằng số lượng doanh nghiệp đạt chứng nhận quốc tế. Thước đo quan trọng hơn là các chuẩn mực đó tạo ra bao nhiêu năng lực mới, kéo theo bao nhiêu mắt xích trong chuỗi giá trị cùng nâng cấp và đóng góp bao nhiêu giá trị có sức tham chiếu cho thị trường.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang tái cấu trúc, đây được xem là một trong những chuyển dịch quan trọng nhất đối với tư duy cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam: chuyển từ tâm thế tìm cách đáp ứng luật chơi sang chủ động xây dựng năng lực để tham gia định hình luật chơi.
Sau cùng, năng lực cạnh tranh của một quốc gia không chỉ thể hiện ở số lượng doanh nghiệp đạt chuẩn quốc tế, mà còn nằm ở quy mô các năng lực được tạo ra từ những chuẩn mực đó, lượng giá trị mới được sản sinh, và khả năng để những giá trị do Việt Nam tạo ra trở thành chuẩn tham chiếu cho thị trường quốc tế.
