Hệ lụy từ trào lưu phản cảm 'đi tù online' đang lôi kéo nhiều người trẻ

Sau khi trào lưu “ đi chùa online ” được giới trẻ hưởng ứng rầm rộ, mạng xã hội phát hiện một số ứng dụng “ăn theo trend” với nội dung “đi tù online”, mô phỏng cuộc sống trong trại giam.

Trò giải trí gây lo ngại về sự phản cảm, độc hại

Sau khi truy cập ứng dụng, tạo nhân vật đại diện, người dùng có thể bắt đầu hành trình trở thành một tù nhân trong thế giới ảo. Trên màn hình, nhân vật xuất hiện trong bộ quần áo tù kẻ sọc, đứng sau song sắt hoặc sinh hoạt trong căn phòng giam chật hẹp. Người chơi có thể thực hiện các hoạt động được thiết kế sẵn, từ điểm danh, ăn uống, lao động đến giao tiếp với những tù nhân khác.

Giao diện các ứng dụng này được xây dựng theo phong cách trò chơi mô phỏng. Người dùng điều khiển nhân vật di chuyển trong khuôn viên nhà tù, tương tác với quản giáo, gặp gỡ bạn tù hoặc tham gia các tình huống được lập trình. Một số trò chơi còn đưa vào những chi tiết như kiểm tra phòng giam, phân công công việc, xếp hàng nhận thức ăn hay tìm cách giải quyết mâu thuẫn giữa các tù nhân. Những hoạt động vốn gắn với môi trường cải tạo được chuyển thành nhiệm vụ giải trí, có hình ảnh hoạt họa và âm thanh sinh động.

Sau khi trải nghiệm, nhiều người trẻ quay lại màn hình điện thoại, đăng video quá trình chơi lên TikTok hoặc Facebook, với tiêu đề như “thử đi tù online một ngày”, “cuộc sống trong tù có gì” hay “ngày đầu làm tù nhân”...

Người xem có thể theo dõi nhân vật thực hiện các hoạt động trong phòng giam, phản ứng trước những tình huống bất ngờ hoặc tìm cách vượt qua các thử thách. Không ít video thu hút bình luận từ những người tò mò muốn tải ứng dụng về trải nghiệm. Thậm chí, ứng dụng mang tên “Đi Tù Online Hihi” thu hút 8.500 người chơi.

Trên mạng xã hội, rất nhiều ý kiến phản đối việc lưu hành, lan tỏa trò chơi này, coi đây là trào lưu phản cảm, không phù hợp để giải trí: “Tôi thấy trào lưu này phản cảm. Đi tù không phải một trải nghiệm thú vị để đem ra làm trò chơi giải trí”; “Đằng sau cánh cửa trại giam là những nỗi đau cho nhiều phía, đừng biến chuyện đó thành một trò tiêu khiển”; “Không hiểu các bạn nghĩ gì khi hào hứng tải ứng dụng để trải nghiệm cảm giác làm tù nhân. Có lẽ các bạn chưa bao giờ nghĩ đến việc một người thực sự phải ngồi tù sẽ mất đi những gì”....

Mỹ Duyên chia sẻ: “Trò chơi thì có thể tắt điện thoại là xong, nhưng ngoài đời, người ta phải trả giá cho lỗi lầm bằng nhiều năm thanh xuân, bằng việc mất đi công việc, ảnh hưởng đến gia đình và tương lai. Đem hình phạt tù ra làm nội dung câu tương tác như vậy thực sự không phù hợp”.

Đại Quang viết: “Giới trẻ có quyền tìm kiếm những hình thức giải trí mới, nhưng không có nghĩa chủ đề nào cũng có thể đem ra đùa cợt. Nhà tù là để răn đe, ngăn chặn tội lỗi, không phải vài nhiệm vụ trong trò chơi để hoàn thành rồi nhận thưởng”.

Nhiều ý kiến cho rằng, điều đáng lo ngại hơn chính là khi lấy nội dung này làm trò giải trí, một bộ phận giới trẻ có thể trở nên xem nhẹ những hệ lụy của sự phạm pháp. “Tôi thấy đáng lo khi một bộ phận bạn trẻ ngày càng xem nhẹ những vấn đề liên quan đến pháp luật. Hôm nay có thể là trò chơi đi tù online, ngày mai lại đem những hành vi vi phạm khác ra làm nội dung giải trí. Khi ranh giới giữa đúng sai bị xem nhẹ, người trẻ rất dễ hình thành suy nghĩ rằng vi phạm pháp luật cũng chẳng có gì nghiêm trọng” , Phúc Anh chia sẻ.

Kim Bình bình luận: “Khi hình ảnh tù nhân, phòng giam và việc chấp hành án được biến thành trò tiêu khiển, người xem dễ quên rằng đó là hậu quả của những hành vi vi phạm pháp luật. Đừng để sự tò mò và tâm lý chạy theo trào lưu khiến những vấn đề nghiêm túc trở nên bình thường hóa”.

Phương Nguyễn viết: “Điều đáng ngại là tâm lý coi nhẹ hậu quả đang xuất hiện trong không ít trào lưu trên mạng. Nhiều người sẵn sàng tham gia chỉ vì thấy lạ, thấy vui mà không suy nghĩ đến thông điệp mình đang cổ súy. Nếu ngay cả hình phạt tù cũng được xem như một trò chơi, liệu các bạn trẻ có còn đủ nghiêm túc khi đối diện với những quy định pháp luật trong cuộc sống thực?”.

Chuyên gia: Hệ lụy không thể xem thường

Lý giải việc nhiều người trẻ tham gia trào lưu “đi tù online”, ThS Hà Kiều Oanh, chuyên viên tâm lý tại Đại học Thăng Long cho biết điều này xuất phát từ 3 nhu cầu tâm lý phổ biến.

Thứ nhất là nhu cầu khám phá những trải nghiệm mới lạ. Ở độ tuổi thanh niên, sự tò mò và mong muốn thử nghiệm những điều khác biệt thường khá mạnh. Những hoạt động có yếu tố nhập vai, mô phỏng các tình huống ít gặp trong đời sống thực dễ tạo cảm giác hứng thú. “Đi tù online” đáp ứng tâm lý này khi đưa người tham gia vào một bối cảnh tương tác khác thường, mô phỏng một trải nghiệm mà họ gần như không có cơ hội tiếp xúc ngoài đời.

Thứ hai là nhu cầu kết nối và cảm giác thuộc về một cộng đồng. Giao lưu, được chấp nhận và tìm thấy sự đồng điệu từ những người có chung sở thích là nhu cầu quan trọng, đặc biệt với người trẻ. Môi trường trực tuyến cũng tạo điều kiện để những người ngại giao tiếp trực tiếp dễ dàng bắt đầu các mối quan hệ hơn. Họ có thêm thời gian suy nghĩ, lựa chọn cách thể hiện bản thân và chủ động điều chỉnh mức độ tương tác.

Bên cạnh đó, tính tiện lợi cũng góp phần khiến trào lưu này thu hút người tham gia. Chỉ với vài thao tác, người dùng có thể bước vào một không gian tương tác ảo mà không cần chuẩn bị nhiều về thời gian, chi phí hay tâm lý. Họ cũng có thể chủ động tham gia hoặc rời đi bất cứ lúc nào.

“Trong bối cảnh cuộc sống có nhiều điều phải bận tâm, một trải nghiệm giải trí đơn giản, ít đòi hỏi sự đầu tư như vậy thường dễ được người trẻ lựa chọn”, ThS Hà Kiều Oanh nhận định.

Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng không nên bỏ qua những rủi ro tiềm ẩn trong trò giải trí này. Ngoài nguy cơ mất an toàn thông tin, bị lừa đảo qua các đường link giả mạo, trò giải trí này còn có thể ảnh hưởng đến nhận thức và đời sống tâm lý của người trẻ.

Điều đáng lo ngại là quá trình bình thường hóa trải nghiệm. Khi liên tục tiếp xúc với một hình thức mô phỏng, con người có thể dần cảm thấy quen thuộc và xem đó là điều bình thường, với nhiều hệ quả tiêu cực như xem thường pháp luật, bình thường hóa hình phạt, không thể đánh đồng với một hoạt động giải trí thông thường.

“Người tham gia cần phân biệt rõ giữa trải nghiệm nhập vai trên môi trường trực tuyến và bản chất của sự việc ngoài đời thực”, vị chuyên gia nói.

Theo ThS Kiều Oanh, iều cần quan tâm không chỉ là người trẻ tham gia trào lưu nào mà còn là cách họ sử dụng và mức độ lệ thuộc vào những trải nghiệm đó. Việc duy trì cân bằng giữa giải trí trực tuyến, giao tiếp trực tiếp và giải quyết các vấn đề trong cuộc sống là điều cần thiết để tránh những ảnh hưởng không mong muốn.