Reuters dẫn một nguồn thạo tin cho biết, quỹ này được thiết kế nhằm tạo động lực kinh tế cho cả Washington và Tehran trong quá trình hướng tới một thỏa thuận cuối cùng. Tuy nhiên, thông tin này chưa được công bố chính thức trong bối cảnh hai bên đang chuẩn bị ký kết bản ghi nhớ tại Geneva vào thứ Sáu (19/6).
Các quan chức Mỹ và Iran hôm Chủ nhật (14/6) xác nhận đã đạt được thỏa thuận khung nhằm chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2, khi lực lượng Mỹ và Israel tiến hành cuộc tấn công nhằm vào Iran. Thoả thuận khung này cũng bao gồm việc chấm dứt phong tỏa của Mỹ đối với Iran và mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển một phần đáng kể nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Theo nguồn tin, quỹ mới mang tên dự kiến là "Quỹ Tái thiết và Phát triển" sẽ hoạt động như một cơ chế đầu tư tư nhân, không phải chương trình bồi thường chiến tranh hay viện trợ chính phủ. Quỹ sẽ không sử dụng ngân sách nhà nước hoặc các khoản trợ cấp công, mà huy động nguồn vốn từ các doanh nghiệp và nhà đầu tư tại Mỹ, các nước Ả Rập vùng Vịnh, châu Á, Nam Mỹ và châu Phi.
Các khoản đầu tư dự kiến tập trung vào lĩnh vực năng lượng, hậu cần, sản xuất và vận tải.
Một nguồn tin cấp cao của Iran cho biết Tehran ban đầu từng yêu cầu Mỹ bồi thường 400 tỷ USD thiệt hại chiến tranh, nhưng Washington bác bỏ đề xuất này. Ý tưởng thành lập quỹ đầu tư 300 tỷ USD được hình thành từ đó như một giải pháp thay thế.
Theo phía Iran, các quốc gia trong khu vực có thể tham gia bằng nhiều hình thức khác nhau như bảo lãnh khoản vay, thiết lập hạn mức tín dụng hoặc trực tiếp tài trợ cho việc khôi phục các cơ sở bị hư hại do chiến tranh. Những dự án được xem xét bao gồm khu phức hợp thép Mobarakeh, các nhà máy lọc dầu, sân bay và nhiều hạng mục hạ tầng trọng yếu khác.
Iran hiện sở hữu trữ lượng khí đốt tự nhiên lớn thứ hai và trữ lượng dầu mỏ lớn thứ tư thế giới. Với dân số hơn 92 triệu người, lực lượng lao động trẻ, trình độ học vấn cao và nền tảng công nghiệp đa dạng, nước này được đánh giá có tiềm năng lớn trong các lĩnh vực hóa dầu, khai khoáng, du lịch và nông nghiệp. Tuy nhiên, các lệnh trừng phạt kéo dài trong nhiều thập kỷ đã khiến Iran gần như bị cô lập khỏi dòng vốn đầu tư quốc tế.
Nguồn tin cho biết, quỹ đầu tư này hoàn toàn tách biệt với tiến trình đàm phán về việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Mỹ và việc giải phóng các tài sản quốc gia của Iran bị đóng băng ở nước ngoài, mô tả hai cơ chế tài chính này là riêng biệt với mục đích và thời hạn khác nhau.
Quỹ sẽ chỉ chính thức được thành lập sau khi hai bên đạt được thỏa thuận cuối cùng. Trong giai đoạn 60 ngày của bản ghi nhớ sắp ký kết, các nhà quản lý quỹ sẽ phối hợp với phía Iran và các nhà đầu tư để xác định danh mục dự án và xây dựng kế hoạch triển khai.
Trước đó, Phó Tổng thống JD Vance trong một cuộc phỏng vấn với CBS cho biết, Iran có thể được tiếp cận nguồn vốn từ quỹ 300 tỷ USD do các quốc gia vùng Vịnh hậu thuẫn nếu nước này tuân thủ những cam kết với Washington, bao gồm từ bỏ chương trình hạt nhân, loại bỏ kho dự trữ uranium làm giàu và chấp nhận cơ chế thanh tra nghiêm ngặt.
Bản ghi nhớ có thời hạn 60 ngày được xem là khuôn khổ định hướng, không phải thỏa thuận cuối cùng. Trong thời gian này, các nhóm đàm phán Mỹ và Iran sẽ tiếp tục làm việc về các vấn đề hạt nhân, trừng phạt kinh tế và an ninh khu vực.
Thêm SOHA trên Google
