Trong MV "Come My Way" của Sơn Tùng M-TP phát hành ngày 28/05 kết hợp cùng rapper Tyga, sự xuất hiện của chiếc xe huyền thoại DMC DeLorean dưới bàn tay dàn dựng của đạo diễn Phương Vũ (AntiantiArt) mang đến nhiều dụng ý nghệ thuật và thông điệp.
Với giới mộ điệu điện ảnh, DMC DeLorean vốn là chiếc xe biểu tượng gắn liền với loạt phim kinh điển Back to the Future (Trở lại tương lai), nơi nó đóng vai trò là một cỗ máy du hành thời gian.
Trong MV "Come My Way", chiếc xe này là đại diện cho cầu nối giúp Sơn Tùng dịch chuyển giữa các không gian và mốc thời gian khác nhau. Nó đưa người xem đi từ bối cảnh hiện đại, tương lai mang tính toàn cầu như trung tâm Downtown Los Angeles quay ngược về quá khứ để khám phá và đánh thức những giá trị di sản cổ kính của Việt Nam như không gian Tràng An, họa tiết rồng thời Lý, hay múa trò Xuân Phả.
Sơn Tùng M-TP vốn nổi tiếng với tư duy đưa chất liệu Việt Nam vào ngôn ngữ thị giác quốc tế. Việc đặt một biểu tượng văn hóa đại chúng phương Tây cực kỳ quen thuộc là chiếc DeLorean ngay cạnh những hình ảnh thuần Việt tạo ra một sự liên kết thú vị, khi chiếc xe đóng vai trò như một phương tiện hiện đại dẫn đường cho khán giả quốc tế bước vào thế giới văn hóa truyền thống Việt Nam một cách tự nhiên và thời thượng nhất.
Điều đặc biệt là DMC DeLorean sở hữu thiết kế cửa cánh chim độc cấu và lớp vỏ thép không gỉ bóng loáng, luôn mang lại cảm giác tương lai và không lỗi mốt theo thời gian. Nó tạo nên sự đối lập tương ứng với hình ảnh chim Lạc – biểu tượng lâu đời của Việt Nam.
Biểu tượng vượt thời gian
Ít ai biết DMC DeLorean có một lịch sử đầy thăng trầm kể từ khi ra đời. Sự đột phá về thiết kế của mẫu xe này có thể được coi như một mẫu “Tesla thời quá khứ”.
Khi John DeLorean bắt tay vào chế tạo chiếc xe thể thao của riêng mình, ông thừa biết những đặc tính này sẽ tạo nên một biểu tượng khác biệt hoàn toàn với phần còn lại của thế giới xe.
Đó là năm 1973, John DeLorean – khi ấy một kỹ sư bảnh bao, tài năng đến từ Detroit – vừa quyết định từ chức người đứng đầu phân nhánh trẻ tuổi nhất trong lịch sử tập đoàn General Motors (GM). Ông rẽ hướng để tự thành lập doanh nghiệp riêng mang tên DeLorean Motor Company, hay còn gọi là DMC.
Thuở ban đầu, DeLorean luôn nung nấu khát vọng chế tạo ra một chiếc xe thể thao "chuẩn mực đạo đức": an toàn, tiết kiệm nhiên liệu và bền bỉ cùng thời gian. Theo nhận định của Stephen Wynne – CEO của DMC sau này, người đã thâu tóm lại toàn bộ kho hàng tồn kho của DeLorean vào năm 1997 – thì đây chính là "Tesla của thời kỳ đó".
Về kiểu dáng, DeLorean đã tìm đến nhà thiết kế lừng danh người Ý Giorgetto Giugiaro, vị kiến trúc sư từng thổi hồn vào các dòng xe thể thao của Maserati, Alfa Romeo cũng như hàng loạt mẫu xe biểu tượng của Volkswagen, tiêu biểu là chiếc Golf đời đầu.
Giugiaro đã định hình chiếc DeLorean dựa trên bản thiết kế của mẫu xe ý tưởng mang tên “Tapiro” mà ông từng thực hiện cho Porsche vào năm 1970. Mẫu concept này cũng sở hữu thiết kế hình nêm thuôn nhọn dứt khoát, và quan trọng nhất là lớp vỏ bằng thép không gỉ kết hợp với cửa cánh chim độc đáo.
"Đó là một chiếc xe có ngoại hình vô cùng choáng ngợp – cả ngày ấy lẫn bấy giờ đều vậy", Wynne nói. "Không một ai có thể ngó lơ khi nhìn thấy nó."
Khởi nguồn từ Belfast
Đến năm 1976, DeLorean đã hoàn thiện bản nguyên mẫu đầu tiên. Khung gầm xe được làm từ sợi thủy tinh bằng quy trình đúc cải tiến, mang lại khả năng chịu lực cực tốt trong trường hợp xảy ra va chạm.
Tuy nhiên, trước khi đi vào sản xuất thương mại, công nghệ khung gầm này đã bị hủy bỏ để chuyển sang quy trình truyền thống hơn. Đồng thời, khối động cơ cũng bị dịch chuyển từ giữa về phía sau để nhường chỗ cho hệ truyền động V6 – vốn được Peugeot, Volvo và Renault phát triển cho các dòng xe gia đình phổ thông.
Sự thay đổi mang tính chắp vá này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận hành của xe, trở thành một trong những điểm bị giới chuyên môn chỉ trích dữ dội nhất trên phiên bản thương mại sau này.
Mục tiêu ban đầu của DeLorean là bán chiếc xe với giá 12.000 USD – đây cũng chính là nguồn gốc của cái tên DMC-12. Thế nhưng, khi chính thức trình làng vào năm 1981, chiếc xe có giá bán lẻ lên tới 25.000 USD (tương đương khoảng 70.000 USD theo giá trị đồng tiền ngày nay). Mức giá này tiếp tục leo thang lên 29.825 USD vào năm 1982 và chạm mốc 34.000 USD vào năm 1983.
Với biểu giá đắt đỏ như vậy, việc thuyết phục khách hàng xuống tiền cho một chiếc DMC DeLorean thay vì các đối thủ sừng sỏ đã có chỗ đứng như Chevrolet Corvette (vốn chỉ có giá khoảng 16.000 USD vào thời điểm đó) trở thành một nhiệm vụ bất khả thi.
Dù gặp vô vàn trắc trở, DMC vẫn lập nên kỳ tích khi đưa xe vào dây chuyền sản xuất chỉ sau 28 tháng kể từ ngày khởi công nhà máy. Những chiếc DeLorean thương mại đầu tiên chính thức xuất xưởng vào tháng 1/1981.
Đội xe 9.000 chiếc
Không phải mọi chiếc DeLorean xuất xưởng đều có chất lượng như nhau. Giữa những lô xe đầu tiên và các phiên bản cuối cùng đã có nhiều cải tiến rõ rệt nhờ kỹ thuật sản xuất ngày càng hoàn thiện và tay nghề công nhân được nâng cao.
Làn sóng sản xuất đầu tiên liên tục gặp các lỗi kiểm định chất lượng, khiến doanh số tụt dốc không phanh và hứng chịu làn sóng chỉ trích dữ dội từ truyền thông Mỹ.
Điều khiến giới phê bình thất vọng nhất chính là sự hụt hơi về sức mạnh. Khối động cơ của xe chỉ sản sinh công suất khiêm tốn 130 mã lực, mất tới hơn 10 giây để tăng tốc từ 0 lên 60 dặm/giờ (khoảng 96 km/h) – chậm hơn ít nhất 3 giây so với các đối thủ cùng phân khúc đến từ Porsche hay Corvette. Tài sản duy nhất giúp công ty trụ vững trong giai đoạn này hoàn toàn là nhờ vào thiết kế ngoại thất quá đỗi ma mị và cuốn hút của nó.
Thế nhưng, chuỗi ngày đen tối nhanh chóng ập đến. DMC rơi vào tình trạng cạn kiệt dòng tiền và lâm vào khủng hoảng tài chính nghiêm trọng. Tháng 10 năm 1982, John DeLorean bị FBI bắt giữ trong một chiến dịch giăng bẫy có ghi hình làm bằng chứng. Trong băng ghi âm, ông đã đồng ý rót vốn cho một đường dây buôn lậu cocaine giả với hy vọng tìm kiếm một khoản tiền mặt khẩn cấp để cứu sống công ty.
Chỉ một tuần sau vụ bắt giữ tiếng này, DMC chính thức nộp đơn phá sản. Hoạt động sản xuất kéo dài rệu rã đến năm 1983 thì chấm dứt hoàn toàn, để lại tổng sản lượng vỏn vẹn khoảng 9.000 chiếc trên toàn thế giới.
Sau khi DMC sụp đổ, toàn bộ kho hàng tồn kho đã được một công ty ở bang Ohio mua lại, họ bán thanh lý những chiếc xe còn sót lại với giá chỉ hơn 21.000 USD/chiếc. Tuy nhiên, ngay khi tưởng chừng đã bị chôn vùi vào dĩ vãng, cái tên DeLorean lại bất ngờ trỗi dậy từ tro tàn theo một kịch bản không ai ngờ tới.
Trở lại tương lai
Năm 1981, hai nhà biên kịch kiêm làm phim Robert Zemeckis và Bob Gale đang hoàn thiện kịch bản về một bộ phim giả tưởng, nơi một cậu thiếu niên du hành thời gian bằng cỗ máy được hoán cải từ... một chiếc tủ lạnh.
Đến năm 1984, khi dự án "Back to the Future" (Trở lại tương lai) đang bấm máy và John DeLorean vẫn đang phải hầu tòa vì cáo buộc buôn ma túy, ý tưởng chiếc tủ lạnh đã bị gạt bỏ để nhường chỗ cho một thứ khác mang tính biểu tượng hơn rất nhiều.
Quyết định táo bạo và đầy ngẫu hứng khi chọn chiếc DeLorean làm cỗ máy thời gian chạy bằng năng lượng plutonium của Tiến sĩ Emmett Brown đã đưa chiếc xe này trở thành bất tử.
Nó đồng thời khai sinh ra một thị trường ngách sôi động cho những người đam mê xe với mong muốn phục dựng lại phiên bản xuất hiện trên màn ảnh. Có tổng cộng ba chiếc xe được chế tạo phục vụ cho quá trình quay phim, và chiếc xe "hero" (chiếc xe xuất hiện chính trong các cảnh quay chính) hiện đang được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Ô tô Petersen ở Los Angeles.
Hiện tại, công ty DeLorean Motor Company của Stephen Wynne đang nắm giữ hơn 4 triệu chi tiết phụ tùng nguyên bản còn sót lại từ những chiếc xe chưa kịp lắp ráp năm xưa. Họ sử dụng kho báu này để phục chế những chiếc DeLorean cũ trở về trạng thái hoàn hảo như vừa mới xuất xưởng.
"Giá trị của những chiếc DeLorean đã tăng phi mã trong thời gian gần đây", Wynne cho biết.
"Sức mạnh thương hiệu của DeLorean vẫn còn nguyên vẹn", ông kết luận đầy tự hào. "Thập kỷ đầu tiên của chiếc xe gắn liền với những thương vụ ma túy và bóng đen phá sản. Thập kỷ thứ hai, người ta chỉ nhớ đến nó như một món đạo cụ bước ra từ phim ảnh. Nhưng giờ đây, công chúng đã nhìn nhận DeLorean đúng nghĩa là một chiếc xe cổ cổ điển, giá trị, ghi dấu ấn đậm nét bởi tư duy đổi mới mang tính tiên phong – và là một biểu tượng vô cùng đáng khát khao."
Stephen Wynne
