Clip người phụ nữ đẩy xe lăn hướng vào Nam trên đường tránh Đồng Hới (Quảng Trị).
Hành trình khiến dư luận day dứt
Những ngày qua, hình ảnh một người phụ nữ địu một em bé trước ngực, đẩy xe nôi chở thêm một em nhỏ khác trên Quốc lộ 1A xuyên qua Nghệ An, Hà Tĩnh rồi vào đến Quảng Trị đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng.
Người mẹ đẩy xe nôi mang theo 2 con nhỏ xuyên miền Trung dưới nắng nóng 40 độ C.
Nhiều người dân cho biết đã chứng kiến ba mẹ con lầm lũi bước đi giữa nền nhiệt trên 40 độ C. Dù được đề nghị hỗ trợ nước uống, chỗ nghỉ hoặc phương tiện di chuyển, người phụ nữ thường từ chối.
Tại Quảng Trị, anh Bùi Cường, người trực tiếp gặp ba mẹ con trên tuyến đường tránh Đồng Hới, cho biết bản thân đã nhiều lần ngỏ ý giúp đỡ nhưng không được chấp nhận.
Điều khiến nhiều người lo lắng không phải là sức khỏe của người mẹ, bởi theo những người tiếp xúc, chị vẫn đi lại nhanh nhẹn và khá khỏe mạnh, mà chính là tình trạng của hai đứa trẻ.
Một cháu được đặt trong xe đẩy, cháu còn lại được địu trước ngực. Do được che chắn kín nên không ai biết rõ tình trạng sức khỏe thực tế của các bé. Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt kéo dài nhiều ngày, câu hỏi về mức độ an toàn của hai đứa trẻ ngày càng trở nên cấp thiết.
Người mẹ dừng lại nghỉ ngơi ở một sân nhà dọc QL1A thuộc xã Quảng Ninh, tỉnh Quảng Trị vào chiều ngày 1/6.
Nghiêm cấm hành vi đặt trẻ em trong tình trạng nguy hiểm
Trên mạng xã hội, nhiều ý kiến cho rằng cơ quan chức năng cần sớm can thiệp. Tài khoản Nguyễn Văn Tráng đặt vấn đề: “Cần phải có biện pháp can thiệp đối với người mẹ mang theo hai con nhỏ đi bộ dưới cái nắng 40 độ C. Đây có thể là hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ và chăm sóc trẻ em”.
Người dùng mạng xã hội Đinh Trung Đức cho rằng: Ở góc độ pháp lý, nhận định này không phải không có cơ sở. Luật Trẻ em năm 2016 quy định mọi quyết định liên quan đến trẻ em phải bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em. Trẻ em có quyền được chăm sóc sức khỏe, được bảo vệ tính mạng, thân thể và được sống trong môi trường an toàn.
Điều 6 của luật này nghiêm cấm các hành vi bỏ mặc, gây tổn hại hoặc đặt trẻ em vào tình trạng nguy hiểm. Trong khi đó, Điều 69 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định cha mẹ có nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng, nếu một đứa trẻ phải liên tục di chuyển trong điều kiện nắng nóng cực đoan, thiếu nơi nghỉ ngơi, thiếu chăm sóc y tế hoặc dinh dưỡng phù hợp, cơ quan chức năng hoàn toàn có quyền đánh giá liệu quyền lợi của trẻ có đang bị ảnh hưởng hay không.
Tuy nhiên, việc đánh giá phải dựa trên chứng cứ và tình trạng thực tế, không thể chỉ căn cứ vào hình ảnh hoặc cảm xúc của dư luận.
Bé trai 6 tháng tuổi được người mẹ cho bú sữa bình.
Hiện nay chưa có bất kỳ kết luận chính thức nào từ cơ quan chức năng cho thấy hai đứa trẻ đang bị ngược đãi, bỏ mặc hoặc xâm hại. Những gì dư luận nhìn thấy mới chỉ là hình ảnh ba mẹ con đi bộ giữa thời tiết khắc nghiệt và việc người mẹ từ chối nhận hỗ trợ.
Có thể cưỡng chế để bảo vệ trẻ?
Một chuyên gia pháp lý cho rằng, để xác định có hay không hành vi xâm hại trẻ em cần làm rõ nhiều yếu tố như: Tình trạng sức khỏe thực tế của các cháu, điều kiện ăn uống, nghỉ ngơi trên hành trình, khả năng chăm sóc của người mẹ cũng như động cơ của việc di chuyển.
Một số ý kiến trên mạng xã hội còn đặt vấn đề về trạng thái tâm lý của người mẹ. Tuy nhiên, đây cũng là nội dung cần được các cơ quan chuyên môn đánh giá khách quan, thay vì suy đoán.
Nếu phát hiện người mẹ không đủ khả năng nhận thức hoặc không bảo đảm được điều kiện chăm sóc trẻ, cơ quan chức năng hoàn toàn có thể áp dụng các biện pháp bảo vệ khẩn cấp theo quy định của pháp luật về trẻ em.
Nhiều người cho rằng nếu người mẹ tiếp tục từ chối mọi hỗ trợ thì chính quyền nên áp dụng biện pháp cưỡng chế, đưa ba mẹ con về quê hoặc đến nơi an toàn.
Tuy nhiên, các chuyên gia pháp luật cho rằng việc cưỡng chế công dân không thể thực hiện chỉ vì họ đi bộ trên đường hoặc từ chối nhận hỗ trợ.
Bé gái chừng 3 tuổi được người dân hỗ trợ bón cháo. Theo người dân địa phương, người mẹ không muốn chia sẻ về hành trình của mình.
Nhà chức trách chỉ có thể áp dụng các biện pháp can thiệp mạnh khi có căn cứ xác định trẻ em đang đối mặt nguy cơ bị xâm hại, bị bỏ mặc hoặc bị đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe.
Do đó, điều cần thiết nhất lúc này không phải là tranh cãi trên mạng xã hội mà là sự vào cuộc của các cơ quan bảo vệ trẻ em, hội phụ nữ, ngành y tế và chính quyền địa phương để tiếp cận, đánh giá khách quan tình trạng của hai đứa trẻ.
Bởi dù câu chuyện phía sau hành trình xuyên Việt của người mẹ là gì, thì quyền được an toàn, được chăm sóc và được bảo vệ của hai đứa trẻ vẫn phải là ưu tiên số một.
