Trên các dòng smartphone giá rẻ đời mới, người dùng sẽ phải đối mặt với những màn hình "giọt nước" thô kệch và dung lượng RAM bị bóp nghẹt ở mức tối thiểu. Xét về phương diện này, thị trường di động đang chứng kiến một cú lùi lịch sử về quá khứ cách đây khoảng 8 đến 10 năm.
Nguyên nhân của thực trạng này bắt nguồn từ các trung tâm dữ liệu AI – nơi đang ngốn một lượng lớn linh kiện phần cứng, khiến chúng rơi vào cảnh khan hiếm và liên tục tăng giá. Để không phải tăng giá bán sản phẩm, các hãng sản xuất buộc phải chọn giải pháp hạ cấp cấu hình smartphone của mình.
Tiến hóa ngược về quá khứ
Các dòng smartphone giá rẻ thuộc thế hệ 2026 chuẩn bị được "tái trang bị" những đặc điểm phần cứng vốn là tiêu chuẩn của các bậc tiền bối từ năm 2016. Theo chuyên trang công nghệ Gizmochina , một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất là sự quay trở lại của kiểu màn hình có phần khuyết đỉnh kích thước lớn dành cho camera trước.
Kiểu thiết kế này thường được gọi là màn hình "giọt nước" do hình dáng mô phỏng một giọt nước sắp rơi. Đây vốn là một công nghệ đã bị coi là lỗi thời, bởi từ lâu các nhà sản xuất tấm nền đã có thể dễ dàng đục những lỗ tròn tinh tế với đường kính chỉ vài milimét trên các dòng màn hình thuộc phân khúc giá rẻ, bình dân.
Bí bách lớn nhất buộc các hãng phải mang thiết kế này trở lại là áp lực giữ nguyên giá bán smartphone ở mức hiện tại. Chi phí sản xuất thiết bị di động đang leo thang chóng mặt dưới tác động của làn sóng trí tuệ nhân tạo – yếu tố đẩy toàn cầu vào cuộc khủng hoảng thiếu hụt chip xử lý, RAM và chip nhớ flash.
Nguồn cung phần cứng đang bị hút trọn về các trung tâm dữ liệu phục vụ cho cơn sốt mạng thần kinh đang tăng trưởng nóng, khiến phân khúc thiết bị tiêu dùng phổ thông hầu như không còn lại gì.
"Học tập" phong cách của iPhone
Kiểu màn hình khuyết đỉnh hình giọt nước vốn luôn là "đặc sản" cố hữu trên các dòng điện thoại Android rẻ nhất. Trong khi đó, các phân khúc cận cao cấp và cao cấp hơn thường ưu tiên sử dụng dạng notch hình chữ U ít cồng kềnh và thẩm mỹ hơn hẳn.
Còn nhớ vào năm 2017, khi Apple trình làng chiếc iPhone X với phần "tai thỏ" đình đám, hàng loạt tên tuổi trong thế giới Android đã đổ xô sao chép thiết kế này. Dù vậy, họ cũng nhanh chóng từ bỏ để quay về với các dạng notch tiêu chuẩn do không thể tích hợp được hệ thống nhận diện khuôn mặt 3D phức tạp như Face ID của Apple bên dưới phần khuyết đỉnh đó.
Một điểm đáng lưu ý là các dòng màn hình giọt nước hay chữ U đời cũ thường đi kèm với phần viền rất dày bao quanh bốn cạnh, đặc biệt là phần "cằm" phía dưới. Nhiều khả năng, đặc điểm thô kệch này cũng sẽ sớm tái xuất hiện trong thời gian tới.
Tuy nhiên, theo dự đoán của Gizmochina , người dùng ít nhất vẫn có thể yên tâm rằng màn hình sẽ không bị hạ cấp xuống độ phân giải HD lỗi thời. Độ phân giải tiêu chuẩn trên các dòng smartphone giá rẻ năm 2026 vẫn sẽ được giữ ở mức Full HD.
Điển hình như Samsung, một trong những ông lớn từng dẫn dắt thị trường smartphone tại Nga trước khi rút lui vào tháng 3/2022, đến nay vẫn duy trì sản xuất hàng loạt các mẫu máy có viền dày và màn hình chữ U. Người tiêu dùng Nga vẫn có thể dễ dàng tìm mua mẫu Galaxy A07 với những đặc điểm ngoại hình hoài cổ nói trên.
Thế nhưng, dù mang thiết kế cũ kỹ, Galaxy A07 lại không hề rẻ. Phiên bản cấu hình tiêu chuẩn của mẫu máy này với 4 GB RAM và 64 GB bộ nhớ trong (ROM) hiện đang được phân phối với mức giá lên tới 10 nghìn rúp (khoảng 110 USD).
Cấu hình teo tóp: Ít hơn không có nghĩa là tốt hơn
Cũng theo dự báo của Gizmochina , trong tương lai gần, thị trường không chỉ ngập lụt bởi những chiếc smartphone có màn hình lỗi thời, mà còn bởi mức dung lượng RAM nghèo nàn. Các nhà sản xuất từng chiều chuộng người dùng khi hào phóng trang bị tới 6 GB hoặc thậm chí 8 GB RAM cho các dòng máy giá rẻ, thì sắp tới, phân khúc này sẽ bị kéo lùi về cột mốc 4 GB RAM.
Đây tiếp tục là mức cấu hình tối thiểu của giai đoạn 2015 - 2018. Ở thời điểm đó, 4 GB RAM là quá đủ cho mọi nhu cầu, thậm chí cân tốt cả những giao diện tùy biến (skin) nổi tiếng nặng nề như MIUI của Xiaomi.
Vào thời kỳ đó, các ứng dụng bên thứ ba chưa ngốn nhiều tài nguyên, giúp máy vận hành mượt mà, không gặp hiện tượng giật lag. Thế nhưng bước sang năm 2026, cục diện đã đảo chiều hoàn toàn: phần mềm ngày một nặng hơn và bản thân các hệ điều hành cũng trở nên cồng kềnh, chậm chạp. Đơn cử như Xiaomi, hãng đã khai tử hoàn toàn giao diện MIUI để thay thế bằng hệ điều hành HyperOS vào cuối năm 2023 – một nền tảng đòi hỏi cấu hình phần cứng khắt khe hơn rất nhiều.
Để minh chứng, một phóng viên của CNews đang sở hữu chiếc Xiaomi Mi Max 3 phiên bản 4/64 GB mua từ năm 2019. Ở thời điểm mới đập hộp, máy có thể khởi chạy lập tức mọi ứng dụng, kể cả các phần mềm bản đồ dẫn đường nặng. Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, tốc độ phản hồi đã chậm đi thấy rõ.
Đáng nói là chiếc điện thoại này mới chỉ được sử dụng tối đa nửa năm (chip nhớ flash chưa hề bị chai hay thoái hóa) và phần lớn thời gian được cất tủ kính, chỉ bật lên vài tháng một lần. Máy cũng không hề chạy HyperOS mà vẫn đang dừng ở phiên bản MIUI 12 tương đối nhẹ trên nền Android 10.
Gizmochina lưu ý thêm rằng dung lượng bộ nhớ trong của các dòng máy giá rẻ đời mới cũng có nguy cơ bị bóp nghẹt, dù chưa rõ mức đáy sẽ là bao nhiêu. Hiện tại, tiêu chuẩn bộ nhớ trong phổ biến đang là 128 GB, và một số ít tùy chọn tốt hơn là 256 GB.
Không chỉ có smartphone chịu trận
Làn sóng "ép buộc hạ cấp" này không chỉ gói gọn trong thị trường điện thoại. Theo ghi nhận từ CNews , các hãng sản xuất máy tính xách tay cũng đang có kế hoạch quay ngược bánh xe thời gian về 10 năm trước khi bắt đầu khởi động lại việc sản xuất hàng loạt các mẫu máy chỉ có vỏn vẹn 8 GB RAM.
Đối với hệ sinh thái Apple chạy macOS – hệ điều hành vốn nổi tiếng với khả năng tối ưu và quản lý RAM cực tốt, mức dung lượng này tạm thời vẫn đủ đáp ứng nhu cầu cơ bản, như những gì chiếc MacBook Neo mới nhất đã thể hiện.
Tuy nhiên, câu chuyện trên hệ điều hành Windows lại diễn ra theo kịch bản hoàn toàn trái ngược. Bản thân Windows vốn là một nền tảng ngốn tài nguyên; nhiều người dùng phản ánh rằng chiếc laptop 8 GB RAM của họ đã bị ngốn tới 70% dung lượng ngay sau khi vừa boot vào hệ điều hành.
Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn dưới sự bùng nổ của các công cụ AI. Tờ CNews từng phản ánh việc AI Claude có thể âm thầm "nuốt chửng" tới 1,8 GB RAM một cách vô lý, ngay cả khi người dùng chỉ đang sử dụng ở chế độ chat văn bản thông thường.
