Dấu ấn
Tổng thống Obama trong chuyến thăm Việt Nam

Thực hiện: Soha News

Có lẽ, không có gì là khó hiểu khi Tổng thống Mỹ Barack Obama nhận được sự đón tiếp nồng nhiệt và thân thiện của người dân Việt Nam, những tình cảm mà ông mô tả một cách rất khéo léo nhưng cũng không kém phần cảm xúc là "chạm đến trái tim tôi".

Tới Việt Nam trong vai trò nguyên thủ của một cường quốc, với sứ mệnh "biến cựu thù thành đối tác" như báo chí Mỹ viết, nhưng ấn tượng mà ông để lại không chỉ có thế. Đó còn là ấn tượng về một nhà hùng biện có khả năng chinh phục người nghe bất chấp những khác biệt về văn hóa, một người truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, một nhà ngoại giao có phong cách bình dị nhưng thật lôi cuốn...

i

nhà chính trị

Ông Obama không phải là Tổng thống Mỹ đầu tiên đến Việt Nam. Nhưng ông là vị Tổng thống đầu tiên lớn lên sau khi cuộc Chiến tranh Việt Nam khép lại. Có lẽ vì thế, cũng giống như những người Mỹ thuộc thế hệ của mình, ông nhìn Việt Nam như một đất nước hơn là một cuộc chiến. Đây cũng là lần đầu tiên, một ông chủ Nhà Trắng đến Việt Nam với tư cách như một “đồng minh kinh tế”, một đối tác toàn diện và đang tiến gần đến đối tác chiến lược, khi hai nước bước chung một hướng trong Hiệp định Đối tác thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP). Hà Nội và Washington cũng đã thể hiện tiếng nói chung trong quyết tâm duy trì hòa bình, ổn định và thịnh vượng ở khu vực, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, tự do hàng hải và tự do hàng không.

Cuộc Hội đàm giữa Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Tổng thống Mỹ Barack Obama diễn ra lúc 10h50 sáng 23/5 tại Phủ Chủ tịch

“Bước tiến lịch sử của quan hệ Việt-Mỹ”, đó là nhận định của nhiều tờ báo, hãng truyền thông lớn trong và ngoài nước đối với những gì hai nước đạt được qua chuyến công du của Obama. Không chỉ là những thỏa thuận hợp tác trị giá tới 16,3 tỉ USD, một thành quả lớn phải kể đến là Tổng thống Mỹ đã tiếp xúc với 4 lãnh đạo cao nhất nước ta, một dấu hiệu chứng minh quan hệ song phương chưa bao giờ phát triển tốt đẹp đến thế.

Cựu Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Lê Văn Bàng thậm chí đã hình dung quan hệ Việt-Mỹ “phát triển như tên lửa”.

Trong cuộc tiếp xúc Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân ngày 23/5, Tổng thống Obama đã được Chủ tịch Quốc Hội đưa tới thăm Nhà sàn Bác Hồ (Ảnh VOV.vn)
Chiều 23/5, Tổng thống Mỹ có cuộc hội kiến với Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Văn phòng Chính phủ (Ảnh: TTXVN)
Trong lịch trình làm việc chính thức cuối cùng ngày 23/5, Tổng thống Obama đã tới chào xã giao Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Văn phòng Trung ương Đảng
Thông báo dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam

Trong cuộc họp báo chung giữa Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Tổng thống Barack Obama tại Trung tâm Hội nghị quốc tế, Hà Nội ngày 23/5, Tổng thống Obama đã chính thức tuyên bố Mỹ dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam, vốn đã tồn tại hơn 50 năm qua.

Tin tức này ngay lập tức trở thành thông tin nổi bật, được đăng trên trang nhất của một loạt trang truyền thông quốc tế...Washington Post gọi đây là động thái mang tính lịch sử. New York Times nhìn nhận động thái này là sáng kiến quan trọng nhất mà hai nước đã công bố trong chuyến thăm của ông Obama. USA Today thì nhấn mạnh rằng Việt - Mỹ đang hướng tới xây dựng quan hệ đối tác đặc biệt.

Giáo sư Carl Thayer, một chuyên gia về Đông Nam Á và Việt Nam tại Học viện Quốc phòng Australia nhận định "Tổng thống Obama đã vượt qua được một vấn đề nhức nhối trong quan hệ Việt-Mỹ, và để lại một di sản để người kế nhiệm ông có thể tiếp nối. Việt Nam từ lâu đã mong muốn Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí, và ông Obama đã đáp lại một cách tích cực".

ii

người chinh phục
trái tim

Trong chiến dịch tranh cử Tổng thống năm 2008, Barack Obama, bấy giờ là Thượng nghị sĩ bang Chicago, đã từng nhấn mạnh trước các cử tri ủng hộ: "Đừng ai nói với tôi rằng lời nói chẳng có ý nghĩa gì". Tiếp nối tuyên bố ấy, ông Obama đã biến tài hùng biện cùng khả năng chinh phục đám đông thành một trong những quân át chủ bài đưa ông đến với đỉnh cao chính trường Mỹ. Trong chuyến công du 3 ngày của vị Tổng thống da màu ở Việt Nam, một lần nữa, khả năng "nói điều người khác muốn nghe" và "lắng nghe điều người khác muốn nói" đã giúp ông Obama để lại ấn tượng sâu sắc.

Khi nhận được câu hỏi nhiều hàm ý của phóng viên về việc vì sao đến gần cuối nhiệm kỳ, sau khi đi qua 50 nước mới tới Việt Nam, Tổng thống Barack Obama đã có một câu trả lời không thể khéo léo hơn: "Save the best for last" ("Điều tốt đẹp nhất nên để dành sau cùng").

Trong bài phát biểu trước 2.000 người ở Hà Nội sau đó, ông Obama đã điểm lại cả bề dày lịch sử và văn hóa Việt Nam. Ở đó, người Việt Nam nhìn thấy quyết tâm gìn giữ chủ quyền cháy bỏng của cha ông qua bài thơ thần “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt, thấy niềm vui thống nhất đoàn tụ qua ca khúc “Mùa xuân đầu tiên” của Văn Cao, thấy một cam kết vào tương lai qua câu Kiều của Nguyễn Du được ông Obama trích dẫn.

Và không chỉ có thế, dường như đã rất lắng nghe suy nghĩ của người dân một “đất nước bên bờ sóng” trong bối cảnh khu vực đang nóng lên, Tổng thống Mỹ đề cập đến vấn đề quyền tự do hàng hải, hàng không bằng những tuyên bố mạnh mẽ. Ông nhắc lại quá khứ, nhưng là để hướng đến tương lai, với những phát ngôn cho thấy niềm tin vào tiềm năng của Việt Nam, niềm tin vào triển vọng hợp tác hai nước.

Có vị chủ nhà nào lại không muốn nghe khách nói những lời như vậy trong nhà mình?

Tổng thống Obama đã nói những điều mà người ta chưa dám nói, chẳng hạn như đọc hai câu thơ “Sông núi nước Nam vua Nam ở/Rành rành định phận tại sách trời”.... Văn hóa là sức mạnh mềm để giúp chinh phục trái tim người Việt Nam. Là một chính trị gia tài giỏi và lão luyện, ông Obama chắc chắn không bỏ qua điều này.

tiến sỹ nguyễn ngọc trường Cựu Đại sứ Việt Nam ở 5 quốc gia, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Phát triển Quan hệ Quốc tế.
iii

người truyền cảm hứng

Tổng thống Mỹ Barack Obama đã nói rằng một trong những việc ông ưa thích trong các chuyến công du nước ngoài là dành thời gian tiếp xúc với các bạn trẻ. Nguyên do là bởi việc đó cho ông sự lạc quan về tương lai, bởi nhờ vậy, ông có thể cảm nhận được nguồn năng lượng và động lực trẻ trung, tươi mới.

Có lẽ, chính vì thế mà ông Obama không ngần ngại chia sẻ câu chuyện cuộc đời khi đứng trước 600 bạn trẻ của chương trình Sáng kiến Thủ lĩnh trẻ Đông Nam Á (YSEALI) tại trung tâm GEM (TP.HCM) ngày 25/5.

Không viện dẫn hùng hồn, Tổng thống Mỹ chỉ kể lại những trải nghiệm của chính bản thân mình, của một người đã từng có một tuổi thơ dữ dội và một tuổi 20 “thích bóng rổ và các cô gái hơn là chuyện học hành”. Nhưng chính những câu chuyện giản dị ấy lại có sức lay động mạnh mẽ. Người nghe có thể tìm thấy mình trong những câu chuyện của ông, tìm thấy một tuổi trẻ nông nổi, một tuổi trẻ nhiệt huyết muốn thay đổi thế giới và một tuổi trẻ trăn trở với thời cuộc.

Đó là nguồn năng lượng mà Tổng thống Mỹ muốn khơi tạo, duy trì và bảo vệ khi ông thành lập YSEALI năm 2013. Bởi hơn ai hết, ông Obama tin rằng: "Những thanh niên trẻ tuổi như các bạn phải là người đưa chúng ta tiến về phía trước".

iv

Nhà ngoại giao nhân dân

Theo lời kể của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Hà Kim Ngọc, trước khi bước lên chuyên cơ Air Force One tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất để rời Việt Nam, Tổng thống Obama đã đặt tay lên ngực và nói: "Tôi thực sự xúc động. Tình cảm của nhân dân Việt Nam đã lay động trái tim tôi. Chưa bao giờ tôi thấy gần gũi với Việt Nam như thế". Có lẽ, từ phía ngược lại, sẽ có những người Việt Nam cũng muốn nói như thế với Tổng thống Mỹ.

Tổng thống Obama thăm chùa Ngọc Hoàng ở thành phố Hồ Chí Minh

Đó là những người đã được ông bắt tay bên ngoài quán bún chả ở phố Lê Văn Hưu, là chị hàng nước ở Mễ Trì hãnh diện khoe với hàng xóm ảnh được Tổng thống Mỹ khoác vai như bè bạn... Ngay cả trong tưởng tượng, họ cũng không thể ngờ được rằng Tổng thống của một siêu cường có thể bước xuống từ chiếc xe chống đạn nặng 8 tấn trong cơn mưa tầm tã để hỏi chuyện người dân hay ngồi xuống chiếc ghế nhựa bé xíu, ăn bún chả bằng đũa.

Tổng thống Obama ăn bún chả cùng với đầu bếp nổi tiếng Anthony Bourdain

Không rõ lý do cụ thể nào khiến ông Obama chọn bún chả, nhưng rõ ràng, hình ảnh ông thưởng thức món ăn bình dân nhưng lại được coi như một đặc sản của Hà Nội đã khiến người dân Thủ đô rất thích thú. Và không chỉ bún chả Hà Nội, ông Obama còn nói “muốn uống cà phê sữa đá”, mà cà phê sữa đá Sài Gòn là một trong 10 thứ đồ uống được Bloomberg (Mỹ) bình chọn là độc đáo nhất thế giới.

Ông Obama và đội ngũ cố vấn đã chọn những cách tiếp cận rất có sức thuyết phục. "Ông ấy hỏi tôi: Ngoài bán nước, kẹo cao su... chị còn bán thêm mặt hàng gì khác không? Sau đó ông mời tôi chụp chung bức ảnh làm kỷ niệm...." là lời chị hàng nước ở Mễ Trì được ông Obama hỏi thăm.

“Tổng thống Obama quá gần gũi”, chủ nhà hàng bún chả đã nói như vậy.

“Không chỉ ấm bình thường, mà ấm vào tận tim”, Suboi, rapper 9x chia sẻ cảm giác về cái bắt tay của Tổng thống Obama.

Ba ngày là quãng thời gian khá dài cho một chuyến thăm của nguyên thủ. Nhưng lại là quá ngắn nếu muốn để lại một ấn tượng sâu sắc. Cho đến lúc này, trên các trang báo Việt Nam vẫn tràn ngập hình ảnh ông Obama ăn bún chả, bắt tay, vẫy chào người dân, trò chuyện với các bạn trẻ. Ở phía ngược lại, hình ảnh người dân Việt Nam, tươi cười thân thiện đứng hai bên đường chào đón đoàn xe của Tổng thống Mỹ cũng đang rộn ràng trên các trang báo bên kia bán cầu. Như thế, thời gian dài hay ngắn, khoảng cách xa hay gần đều không phải là vấn đề. Chỉ là "sống trong đời sống cần có một tấm lòng", thì mọi khoảng cách, trở ngại đều có thể vượt qua.

Thực hiện bởi