Mỹ ráo riết điều tàu chiến đến Trung Đông
Căng thẳng mới trong quan hệ Mỹ - Iran đã diễn ra kể từ đầu năm. Tổng thống Trump đã nhiều lần đe dọa sử dụng vũ lực với Iran.
Mỹ đang tăng cường đưa lực lượng quân sự của mình đến Trung Đông để chuẩn bị cho khả năng mở một cuộc tấn công vào Iran. Bộ chỉ huy Trung tâm của Mỹ ở Trung Đông (CENTCOM) tuyên bố các lực lượng Mỹ ở khu vực sẵn sàng cho bất kỳ sự phát triển nào của tình hình để "bảo vệ lợi ích của mình".
Hiện nay Mỹ có khoảng 30.000 quân, 3 tàu khu trục và một tàu ngầm đa năng đang hoạt động ở Trung Đông. Ngoài ra, các lực lượng không quân chiến lược vẫn được duy trì tại các căn cứ của Mỹ trong khu vực.
Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran, Washington đang gấp rút bổ sung thêm lực lượng đến khu vực. Tàu sân bay Abraham Lincoln, một tàu ngầm tấn công và các tàu chiến khác đang trên đường từ Thái Bình Dương đến Trung Đông.
Tàu sân bay Abraham Lincoln
Trước đó, Lầu Năm Góc đã chuyển hạm đội hải quân do tàu sân bay USS Nimitz dẫn đầu từ Biển Đông đến bờ biển Iran ở giai đoạn cuối của cuộc chiến 12 ngày tháng 6/2025 với Iran để hỗ trợ Israel. Kênh truyền hình Al-Jazeera cho biết các hệ thống phòng thủ tên lửa cũng sẽ được gửi đến khu vực để tăng cường bảo vệ các căn cứ của Mỹ và Israel.
Carrier Air Wing Nine (CVW-9) gồm tám phi đội máy bay trực thăng F-35C Lightning II, F/A-18E/F Super Hornets, EA-18G Growlers, E-2D Hawkeyes, CMV-22B Ospreys và MH-60R/S Sea Hawks đã được điều đến hộ tống cho tàu sân bay Abraham Lincoln nhằm tăng cường sức mạnh tấn công của Mỹ.
Tàu tuần dương tên lửa dẫn đường lớp Ticonderoga USS Mobile Bay và các tàu khu trục tên lửa dẫn đường lớp Arleigh Burke của phi đội khu trục (DESRON) 21 mang theo một số lượng lớn tên lửa có thể được sử dụng để tấn công Iran. Những con tàu này cũng có thể được sử dụng để bảo vệ các mục tiêu của Mỹ và các mục tiêu của các đồng minh đề phòng sự đáp trả của Iran.
Ngày 13/1/2026, tàu sân bay USS George Bush cũng đã rời cảng Norfolk hướng đến khu vực Trung Đông. Ngoài ra, các nguồn tin cho biết hơn một chục máy bay chở hàng đang di chuyển về khu vực. Một máy bay không người lái RAF Protector RG Mk 1 (MQ-9B) đã xuất hiện trên căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan.
Bốn chiếc máy bay vận tải C-17 Globemaster của không quân Mỹ hiện đang trên đường đến căn cứ Diego Garcia. Cơ quan theo dõi các chuyến bay trực tuyến cho thấy ít nhất bốn máy bay chiến đấu Eurofighter Typhoon của không quân Hoàng gia Anh và một máy bay tiếp nhiên liệu trên không Airbus KC-2 Voyager có thể đang đi về phía Bahrain. Pháp và Đức cũng tham gia đưa lực lượng của mình tới khu vực.
Ngày 14/1/2026, Lầu Năm Góc kêu gọi nhân viên của mình rời khỏi căn cứ không quân Al-Udeid của Mỹ ở Qatar đến một nơi an toàn. Đại sứ quán Mỹ tại Doha khuyến cáo công dân của mình "thận trọng và hạn chế các chuyến đi đến căn cứ không quân Al-Udeid".
Mỹ không dễ mở cuộc tấn công mới vào Iran
Các chuyên gia quân sự cho rằng, mặc dù tăng cường sự có mặt về quân sự ở khu vực Trung Đông, Mỹ không dễ dàng phát động một cuộc chiến tổng lực chống Iran.
Về khách quan, rất nhiều nguồn lực quân sự của Mỹ đã được điều chuyển từ Trung Đông sang các khu vực khác. Nhiều tàu chiến và tàu sân bay USS Gerald Ford, từng ở Địa Trung Hải, đã được đưa đến Biển Caribe. Một số hệ thống phòng không, đặc biệt là các khẩu đội Patriot, đã được chuyển đến Hàn Quốc.
Lực lượng quân sự của Mỹ ở Trung Đông ít hơn so với 6 tháng trước đây. Lầu Năm Góc đang điều thêm lực lượng đến khu vực, nhưng cần thời gian và tiền bạc. Vì vậy, khi Iran đáp trả, Mỹ sẽ rất khó để bảo vệ các căn cứ của mình và Israel cũng không thể hỗ trợ được gì nhiều vì rất nhiều tên lửa cho các hệ thống phòng không đã được sử dụng trong cuộc không kích 12 ngày tháng 6 năm ngoái.
Video thử nghiệm đầu đạn xuyên phá cỡ lớn sử dụng trong vụ tấn công Iran vào tháng 6/2025. Ảnh: Getty Images
Nhiều người có đầu óc thực tế, đặc biệt là phó Tổng thống JD Vance, vẫn chủ trương sử dụng chiến dịch gây áp lực buộc Iran ngồi xuống bàn đàm phán và thảo luận lại về thỏa thuận hạt nhân. Tuy nhiên, tình hình rất phức tạp, phần lớn sẽ phụ thuộc vào tình hình bên trong Iran.
Theo cựu Trung tướng không quân Mỹ đã nghỉ hưu David Deptula, việc không có tàu sân bay có thể hạn chế khả năng triển khai nhanh chóng không quân, tuy nhiên, điều này không loại trừ một cuộc tấn công. Mỹ có thể sử dụng tên lửa hành trình Tomahawk từ các tàu khu trục trong khu vực, cũng như sử dụng các căn cứ ở Jordan, Ả Rập Saudi, Qatar và UAE để triển khai máy bay chiến đấu và các máy bay khác tấn công Iran. Máy bay vung có thể cất cánh từ các căn cứ Lakenhit ở Anh, Aviano ở Italia và Spangdalem ở Đức. Ông nói, máy bay ném bom tầm xa "có thể đến bất cứ nơi nào trên thế giới chỉ trong vài giờ."
Đô đốc Daryl Codle, Tham mưu trưởng Hải quân Mỹ tuyên bố hạm đội "sẵn sàng hành động ở bất cứ đâu trên thế giới". Cựu lãnh đạo CENTCOM, tướng Joseph Votel nói tháng 6 năm ngoái, máy bay ném bom tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran đã bay trực tiếp từ căn cứ không quân Whiteman ở bang Missouri của Mỹ.
Iran sẽ đáp trả mạnh mẽ
Mặc dù tiềm năng quân sự của Iran đã bị suy yếu trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Israel hồi tháng 6 năm ngoái, nhưng Teheran vẫn giữ được số lượng lớn tên lửa đạn đạo. Các bệ phóng chính được đặt trên núi đang phục hồi. Người ta ước tính rằng Iran có hơn 2.000 tên lửa đạn đạo tầm xa có khả năng vượt qua các hệ thống phòng không của Mỹ và Israel.
Simon Tsipis, một chuyên gia Israel trong lĩnh vực quan hệ quốc tế và an ninh quốc gia nói, Iran không phải là Venezuela. Sức mạnh quân sự của Iran mạnh hơn nhiều với quân đội chính quy, quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), lực lượng dân quân...được trang bị hơn 3.000 tên lửa đạn đạo có tầm bắn từ 1.300 đến 2.000 km và hàng chục nghìn máy bay không người lái có tầm bay lên tới 1.500 km, chưa kể việc không ai biết rõ chương trình hạt nhân của Iran đang ở giai đoạn nào, liệu có vũ khí hạt nhân hay không.
Tehran đã cảnh báo các quốc gia Trung Đông rằng họ sẽ tấn công các căn cứ của Mỹ và các cơ sở dầu mỏ của các nước vùng Vịnh trong trường hợp bị Mỹ tấn công. Về vấn đề này, Washington đang rút một số nhân viên khỏi các căn cứ ở khu vực Trung Đông. Một số nhân viên đã được lệnh rời khỏi căn cứ không quân Al-Udeid ở Qatar.
Các nước Ả Rập không ủng hộ Mỹ tấn công Iran
Theo tờ "New York Times" (NT), các nước Ả Rập yêu cầu Washington không tấn công Iran và Thủ tướng Israel Netanyahu kêu gọi Trump hoãn mọi kế hoạch tấn công.
Các nước Vùng Vịnh gồm Ả Rập Saudi, Qatar, các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Oman đã hứa sẽ đầu tư hàng nghìn tỷ USD vào nền kinh tế Mỹ, tất nhiên sẽ phản đối bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ chống Iran.
Các nước này lo ngại bất cứ hành động quân sự nào của Mỹ chống Iran cũng sẽ dẫn đến một cuộc xung đột lớn ở Trung Đông. Teheran đã nhiều lần tuyên bố nếu Iran bị tấn công thì các cơ sở dầu mỏ của các nước Vùng Vịnh cũng sẽ là mục tiêu của tên lửa và máy bay không người lái của Iran.
Cuộc biểu tình ở Iran kéo dài trong nhiều ngày. Ảnh: Reuters
Để tiến hành một cuộc tấn công vào Iran, Mỹ phải xin phép sử dụng các căn cứ ở Qatar, Bahrain, Iraq, UAE, Oman và Ả Rập Saudi, thậm chí cả căn cứ Akrotiri của Anh ở Síp và bảo vệ các nước này khỏi các đòn trả đũa của Teheran. Mặt khác, do lợi ích địa- chính trị trong quan hệ với Iran, các nước Ả Rập đã tuyên bố sẽ không mở không phận của mình cho các cuộc tấn công vào Iran.
Các nước này đã yêu cầu chính quyền Trump không tấn công Iran, đồng thời cũng đề nghị Iran không tấn công các nước trong khu vực nếu Mỹ quyết định tấn công Iran.
Mặt khác, các nhà lãnh đạo Iran đe dọa sẽ tấn công các căn cứ và tàu của Mỹ nếu Iran bị tấn công và nêu rõ bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ chống Iran đều có thể dẫn đến một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn.
Trên bình diện quốc tế, trong bối cảnh chính trị và kinh tế đầy biến động hiện nay, Nga và Trung Quốc sẽ tìm cách ngăn chặn cuộc tấn công của Mỹ vào Iran và cung cấp cho Iran tất cả các hỗ trợ có thể.
Dấu hiệu tháo ngòi nổ
Cuộc chiến nổ ra, không chỉ là thảm hoạ đối với khu vực mà Israel, một trong những mục tiêu đầu tiên của Iran cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Mức độ thiệt hại do các đòn phản công bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái của Iran tháng 6 năm ngoái được mô tả là rất lớn và chưa từng có trong lịch sử Israel. Mặt khác, các chuyên gia quân sự cho rằng hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel và Mỹ trong việc đánh chặn đã bị suy giảm đáng kể. Khả năng Israel sẽ phải hứng chịu các đòn tấn công với cường độ cao hơn nhiều so với cuộc chiến tháng 6/2025 được cho là nguyên nhân chính khiến Thủ tướng Netanyahu khuyên Mỹ thận trọng trong việc tấn công Iran.
Theo cổng thông tin, người đứng đầu Nội các Bộ trưởng Israel nói với Trump rằng Israel hiện chưa sẵn sàng tự bảo vệ mình trước một cuộc tấn công trả đũa có thể xảy ra từ Iran. Ngoài ra, Netanyahu chỉ ra rằng Hoa Kỳ không có các lực lượng cần thiết trong khu vực có thể giúp Israel đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái của Iran.
Một trong những cố vấn của Thủ tướng, được đề cập bởi ấn phẩm, tin rằng kế hoạch hiện tại của Hoa Kỳ không đủ hiệu quả và sẽ không mang lại kết quả cần thiết.
Tờ The New York Times, trích dẫn các nguồn tin của Mỹ, cho biết ngày 14/1/2026, Thủ tướng Israel Netanyahu đã đã nói chuyện với Trump, đề nghị Mỹ hoãn mọi kế hoạch tấn công Iran. Qatar, Ả Rập Saudi, Oman và Ai Cập cũng đã đưa ra một yêu cầu tương tự.
Về phần mình, Ngoại trưởng Iran Abbas Aragchi tuyên bố Teheran không có ý định tử hình những người biểu tình, việc nói về các kế hoạch như vậy của chính quyền Iran là một phần của chiến dịch thông tin sai lệch được phát động để lôi kéo Tổng thống D. Trump vào cuộc tấn công Iran.
Trước đó, Tổng thống Trump nói rằng ông sẽ thực hiện "các biện pháp rất cứng rắn" nếu những người biểu tình chống chính phủ bắt đầu bị treo cổ ở Iran. Tuy nhiên, mới đây ông nói đã nhận được thông tin từ "các nguồn rất quan trọng từ Iran" rằng Iran đã ngừng giết người biểu tình. Điều này là một dấu hiệu cho thấy Trump có thể rút lại quyết định tấn công của Mỹ vào Iran.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ nhằm vào Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei sẽ bị Tehran coi là hành động tương đương với một 'cuộc chiến tranh toàn diện' chống lại Iran và Iran sẽ đáp trả mạnh mẽ.
Đến nay, vẫn không thể loại trừ khả năng Mỹ tấn công Iran. Tuy nhiên, xét về hiệu quả, cuộc tấn công không những không lật đổ được chính quyền Teheran, mà còn để lại những hậu quả nặng nề cho chính nước Mỹ. Cả Mỹ và Iran đều không muốn một cuộc đối đầu quân sự. Căng thẳng đã bắt đầu xuất hiện một số dấu hiệu hạ nhiệt.