Giới thiệu & Những con số chính
Đây là một phần trong các kết quả khảo sát chúng tôi thực hiện trực tuyến từ 30/5 đến hết 20/6/2026, sau ba tuần ghi nhận gần 4.500 lượt trả lời hợp lệ. Bài viết này tập trung vào kết quả trả lời bốn câu hỏi: phụ huynh làm gì nếu suất học công lập không khớp với kỳ vọng, tiêu chí để gọi một trường cấp 3 là tốt, nỗi lo dài hạn cho cả ba năm THPT, và điều gì khiến cha mẹ bớt lo lắng nhất.
Bốn góc nhìn đó không tách rời nhau, mà gộp lại thành một hệ giá trị phản ánh các gia đình đang dùng để đánh giá một ngôi trường từ đó đưa ra quyết định. Có gia đình ưu tiên tỉ lệ đỗ đại học, có gia đình tin vào "thương hiệu" trường, lại có người tin hơn cả vào việc tự mình tìm hiểu xem trường đó ra sao, và phần lớn đều mang trong đầu một nỗi lo không hẳn liên quan đến điểm số.
Kết quả cho thấy một điều khá nhất quán: đa số phụ huynh đều mong có nhiều trường công lập hơn...
Trường công gần nhà, miễn học phí: chưa đủ để yên tâm hoàn toàn
Câu hỏi đầu tiên đặt phụ huynh vào một tình huống giả định khá cụ thể: nếu con chắc chắn có một suất học THPT công lập gần nhà, từ năm học 2026-2027 được miễn học phí, nhưng đó không phải ngôi trường mong muốn nhất, họ sẽ cảm thấy thế nào? Đây không phải câu hỏi về tài chính, mà là phép thử cho ranh giới giữa việc có chỗ học và cảm giác thực sự yên tâm.
Nhiều năm nay, kỳ thi vào lớp 10 công lập tại Hà Nội vốn được ví là căng thẳng hơn cả thi đại học, nên trong nhận thức nhiều người, một suất công lập là điều rất đáng "chắt chiu". Cộng thêm hai yếu tố gần nhà và miễn học phí, lẽ ra tỷ lệ chọn yên tâm hoàn toàn phải áp đảo.
Nhưng kết quả lại không như vậy. Chưa đến 4 trong 10 lượt người trả lời (39,4%) chọn yên tâm hoàn toàn. Phần còn lại phân hóa thành ba nhóm: 27,2% tạm yên tâm nhưng vẫn tiếc, 18,1% nói thẳng họ cần đúng ngôi trường mình tin tưởng chứ không chỉ là một chỗ học, và 15,3% sẵn sàng bỏ hẳn suất đó để chuyển hướng khác.
Cảm giác của phụ huynh nếu có suất công lập gần nhà, miễn học phí, nhưng không phải trường mong muốn
Soha Insight · Khảo sát 30/5 đến 20/6/2026
15,3%phụ huynh sẵn sàng bỏ hẳn suất công lập miễn học phí để chuyển con sang trường tư hoặc một hướng học khác phù hợp hơn. Con số nhỏ, nhưng nó cho thấy với một bộ phận phụ huynh, trường công miễn phí vẫn chưa phải lựa chọn đủ.
Điểm chuẩn cao: chưa chắc là “trường tốt”
Nếu 6 trong 10 phụ huynh không yên tâm hoàn toàn với một suất công lập, câu hỏi tự nhiên tiếp theo là: vậy họ đang tìm kiếm điều gì ở một ngôi trường? Câu hỏi thứ hai đưa ra năm tiêu chí phổ biến để phụ huynh chọn ra căn cứ họ tin tưởng nhất khi gọi một trường là tốt.
Kết quả vẽ nên một bức tranh khá đồng đều, không tiêu chí nào áp đảo hẳn. Ba nhóm dẫn đầu gần như ngang nhau: tỉ lệ học sinh đỗ đại học hoặc đi du học (29,8%), truyền thống lâu đời và danh tiếng nhiều năm (28,7%), và tự tìm hiểu trực tiếp chương trình học và giáo viên (27,9%).
Bất ngờ nằm ở vị trí thứ tư: điểm chuẩn cao, nhiều người muốn vào (tiêu chí phản ánh điều truyền thông thường gọi là “trường tốp đầu” hay “trường hot”) chỉ nhận 10,5% lượt chọn, còn ý kiến người quen, hàng xóm hay mạng xã hội thậm chí chỉ vỏn vẹn 3,1%.
Tiêu chí để phụ huynh coi một trường là “tốt”
Soha Insight · Khảo sát 30/5 đến 20/6/2026
Nỗi lo lớn nhất không phải là trượt tất cả các nguyện vọng
Hai câu hỏi đầu phác thảo điều phụ huynh đang tìm kiếm ở một ngôi trường. Câu hỏi thứ ba tiếp cận từ một góc khác và xa hơn về thời gian: không phải nỗi lo cho một kỳ thi, mà là nỗi lo cho cả ba năm cấp 3 phía trước, bất kể con cuối cùng học đúng nguyện vọng hay phải học một trường khác. Mùa tuyển sinh nào cũng ngập tràn tin tức về điểm số, điểm chuẩn, tỷ lệ chọi, nên câu trả lời thực sự của phụ huynh về điều họ sợ cho cả hành trình dài đó đáng để lắng nghe kỹ.
Con vào môi trường không lành mạnh, dễ nhiễm thói xấu, bạn bè không tốt dẫn đầu với 34,8%, cao hơn lựa chọn thứ hai gần 15 điểm phần trăm. Con trượt tất cả nguyện vọng, mất hết lựa chọn tốt ở cả trường công lẫn trường tư chỉ đứng thứ hai với 20,1%.
Ba nỗi lo còn lại, gồm chất lượng dạy học không thực chất, sức khỏe tâm lý bị bỏ qua, và học phí trường tư vượt khả năng, chia nhau khá đều quanh mốc 11 đến 13%, không yếu tố nào nổi bật hẳn.
Điều phụ huynh lo lắng nhất khi con bước vào cấp 3
Soha Insight · Khảo sát 30/5 đến 20/6/2026
Họ lo con bị kéo vào môi trường xấu hơn là lo con trượt nguyện vọng.
Một phát hiện từ khảo sát phụ huynh về kỳ thi lớp 10, Soha Insight
Điều đa số muốn nhất: đủ chỗ học công, không phải “chen lấn”
Câu hỏi cuối của khảo sát chuyển hướng sang phía giải pháp: điều gì sẽ giúp phụ huynh bớt lo lắng nhất về việc học cấp 3 của con? Câu hỏi này gợi mở để phụ huynh tự nói lên điều họ thực sự cần, thay vì chỉ phản ứng với những gì đang có. Tất nhiên, trong phạm vi khảo sát, số lựa chọn là hạn chế, thực tế có thể các phụ huynh còn cần nhiều giải pháp hơn.
Có thêm trường công lập, đủ chỗ cho mọi học sinh dẫn đầu với 41,1% lựa chọn. Có thông tin minh bạch và đáng tin về chất lượng từng trường đứng thứ hai với 25,4%. Kết quả này cộng hưởng khá rõ với bối cảnh chính sách: chủ trương không dùng kỳ thi lớp 10 để loại học sinh, đảm bảo chỗ học cho tất cả, là điều được nhắc đến trong nhiều chỉ đạo gần đây. Phần lớn phụ huynh, khi nói về điều giúp mình bớt lo, đang nói đến đúng vấn đề đó.
Điều sẽ giúp phụ huynh bớt lo lắng nhất
Soha Insight · Khảo sát 30/5 đến 20/6/2026
7,2%cho biết đã “khá yên tâm, không cần thêm điều gì”. Phần lớn các câu trả lời còn lại, dù khác nhau về hướng giải quyết, đều cho thấy mong muốn một thay đổi cụ thể chứ không chỉ một lời trấn an chung chung.
Cần nói rõ một điều, các phương án ở câu hỏi này không tương ứng trực tiếp với từng nhóm nỗi lo đã nêu ở phần trên. Chọn một phương án không có nghĩa đó là cách giải quyết đúng cho một nỗi lo cụ thể nào; hai câu hỏi phản ánh hai lớp thông tin chạy song song, bổ trợ cho nhau, gợi ý cho những điều tra sâu hơn khi cần thiết.
Khảo sát trực tuyến, ẩn danh, được thực hiện từ 30/5 đến 20/6/2026, theo phương pháp thuận tiện và phi xác suất. Người tham gia tự nguyện, không kiểm soát cơ cấu theo tuổi, giới tính, vùng miền hay trình độ học vấn.
Số lượt trả lời giảm dần qua từng câu do thiết kế khảo sát cho phép dừng giữa chừng: từ 4.471 lượt ở câu đầu tiên xuống còn 1.479 lượt ở câu thứ tư. Đây là khảo sát khám phá, không đại diện thống kê cho toàn bộ phụ huynh có con thi vào lớp 10 tại Việt Nam. Mọi tỷ lệ phản ánh ý kiến của những người tham gia, không khẳng định quan hệ nhân quả.
Thực hiện: Trương Lương và cộng sự
Nguồn: Nhịp Sống Thị Trường