Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam
Hộ kinh doanh cần tách tài khoản và khai báo ngay với cơ quan thuế
Tọa đàm "Tháo gỡ vướng mắc chuyển đổi thuế khoán sang kê khai" dành cho hộ kinh doanh do TheLEADER tổ chức mới đây, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, đã có tư vấn chi tiết về kê khai thuế hộ kinh doanh.
Bà Hải cho biết, hiện nay, hầu hết hộ kinh doanh đều đã có tài khoản ngân hàng. Tuy nhiên, phần lớn vẫn sử dụng chung một tài khoản cho nhiều mục đích khác nhau, bao gồm cả chi tiêu cá nhân. Theo định hướng trong dự thảo của Bộ Tài chính, trong thời gian tới, hộ kinh doanh sẽ phải tách bạch và dành riêng một hoặc một số tài khoản ngân hàng chỉ để phục vụ hoạt động kinh doanh.
"Những tài khoản này không bắt buộc phải mang tên hộ kinh doanh mà có thể đứng tên chủ hộ hoặc các thành viên tham gia hộ (có tên trên giấy phép). Điều kiện quan trọng nhất là hộ kinh doanh phải khai báo đầy đủ các tài khoản dùng cho hoạt động kinh doanh với cơ quan thuế.
Nếu không khai báo, hai rủi ro lớn có thể phát sinh. Thứ nhất, cơ quan thuế có thể ấn định doanh thu.
Thứ hai, người đứng tên trên tài khoản sẽ bị tính thuế dựa trên toàn bộ dòng tiền vào tài khoản đó như thu nhập từ tiền lương, tiền công hoặc thậm chí bị xem là khoản thu nhập chưa kê khai, có dấu hiệu trốn thuế", bà Hải cho biết.
Chuyên gia thuế nhấn mạnh đây là rủi ro đối với cả hộ kinh doanh và cá nhân quản lý tài khoản. Vì vậy, việc tách tài khoản và thực hiện khai báo với cơ quan thuế cần được tiến hành ngay.
Chia sẻ thêm, bà Hải cho biết, theo các quy định thuế đang áp dụng, hộ kinh doanh khi phát sinh hoạt động sản xuất, mua bán đều có trách nhiệm thực hiện đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít người dân còn băn khoăn liệu các hoạt động quy mô nhỏ như trồng rau bán, chăn nuôi gia cầm, hay làm các mặt hàng ăn uống thủ công như xôi, đậu để bán có thuộc diện phải đăng ký hay không. Đây là vấn đề được nhiều hộ kinh doanh quan tâm.
Theo quy định hiện hành, khi doanh thu của hộ kinh doanh đạt mức phải nộp thuế, hộ kinh doanh có nghĩa vụ kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định. Trường hợp doanh thu hằng năm vượt ngưỡng 1 tỷ đồng, hộ kinh doanh đồng thời phải sử dụng hóa đơn trong quá trình bán hàng, cung ứng dịch vụ.
"Chúng ta cần nhìn nhận rõ rằng khi bắt đầu hoạt động kinh doanh, các hộ kinh doanh, trừ những trường hợp hộ gia đình sản xuất các mặt hàng nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối, người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến nhỏ hoặc kinh doanh thời vụ, sẽ không phải đăng ký kinh doanh, nhưng vẫn phải đăng ký thuế", bà phân tích.
Nên đồng thời đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế
Vị chuyên gia cũng cho biết, hiện nay, việc đăng ký thuế được thực hiện bằng mã định danh cá nhân, dùng cho nghĩa vụ hoạt động kinh doanh của hộ, thay vì sử dụng mã số thuế riêng.
Nhìn chung, ngoại trừ một số trường hợp rất nhỏ thuộc lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp và làm muối – chủ yếu không thuộc diện chịu thuế – thì hầu hết hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đều phải thực hiện đăng ký kinh doanh. Hộ kinh doanh có thể do một cá nhân đứng tên hoặc do nhiều cá nhân cùng thành lập, nhưng trong mọi trường hợp vẫn phải hoàn tất thủ tục đăng ký theo quy định.
Việc đăng ký được thực hiện tại cơ quan đăng ký kinh doanh và được kết nối, chia sẻ thông tin với cơ quan thuế. Thông qua hồ sơ đăng ký, cơ quan thuế nắm được các thông tin cơ bản như thời điểm bắt đầu hoạt động để làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế. Theo cơ chế một cửa liên thông, ngay khi phát sinh hoạt động kinh doanh, hộ kinh doanh đều phải thực hiện đăng ký theo quy định.
Trong hệ thống quản lý thuế, các hộ kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ ăn uống và vận tải thuộc nhóm bắt buộc phải đăng ký kinh doanh.
Bà Hải cho biết, trong trường hợp hộ kinh doanh không thực hiện đăng ký kinh doanh, trên thực tế các khoản tiền phát sinh có thể bị cơ quan thuế xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công, nếu không thuộc các nhóm thu nhập như chứng khoán, chuyển nhượng vốn hoặc hoạt động liên quan đến đất đai – vốn đã được khấu trừ thuế theo quy định.
"Một cá nhân có thể đồng thời phát sinh nhiều nguồn thu nhập như kinh doanh, tiền lương, chứng khoán, đầu tư vốn hay lãi tiền gửi ngân hàng, trong đó có khoản không thuộc diện chịu thuế và có khoản đã được khấu trừ tại nguồn. Riêng thu nhập từ tiền lương, tiền công thường đã được khấu trừ, trong khi thu nhập từ hoạt động kinh doanh thuộc trách nhiệm tự kê khai với cơ quan thuế", bà Hải phân tích.
Đối với các hộ gia đình hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối, cũng như người bán hàng rong, kinh doanh quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, thời vụ hoặc cung cấp dịch vụ có mức thu nhập thấp, bà Hải cho biết thủ tục đăng ký thuế được thực hiện trực tiếp với cơ quan thuế.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều cá nhân kinh doanh hiện đã thuộc diện quản lý của cơ quan thuế, tức đã có mã số thuế nhưng chưa hoàn tất đăng ký kinh doanh. Chỉ khi phát sinh nhu cầu sử dụng hóa đơn hoặc có thêm các khoản thu nhập như hoa hồng, đại lý, các hộ này mới tiến hành đăng ký kinh doanh. Tương tự, không ít trường hợp cho thuê nhà dù có doanh thu từ hoạt động kinh doanh nhưng mới dừng ở việc đăng ký thuế.
Trong bối cảnh hiện nay, bà Hải cho biết cơ quan chuyên môn khuyến nghị các hộ kinh doanh, trừ những trường hợp không thuộc diện bắt buộc, nên thực hiện đồng thời đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế theo cơ chế liên thông, nhằm bảo đảm quyền lợi và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ về thuế cũng như các nghĩa vụ pháp lý liên quan.