Hình ảnh đảo Kharg nhìn từ vệ tinh. (Ảnh: ABC News)
Đảo Kharg - nằm ở phía bên kia Vịnh Ba Tư, cách xa các căn cứ của Mỹ ở Kuwait và Ả-rập Xê-út - là trái tim của ngành công nghiệp dầu mỏ Iran, nơi 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này đi qua. Hòn đảo có vai trò rất quan trọng, vì bờ biển Iran phần lớn quá nông để tàu chở dầu có thể cập bến.
“Đưa quân đổ bộ có thể là cách hiệu quả nhất về mặt tâm lý để giáng một đòn vào Iran”, Michael Eisenstadt, cựu chuyên gia phân tích quân sự Mỹ, cho biết. “Nhưng mặt khác, điều đó lại đặt chính quân đội Mỹ vào tình thế nguy hiểm”.
Việc chiếm giữ đảo Kharg có thể làm leo thang xung đột, theo Danny Citrinowicz - một chuyên gia về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel.
Ông cho biết, Iran và các lực lượng ủy nhiệm của họ - trong đó có phong trào Houthi ở Yemen - có thể tăng cường trả đũa, bao gồm cả việc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz hoặc tấn công các mục tiêu bằng máy bay không người lái trên khắp bán đảo Ả-rập, từ Vịnh Ba Tư đến Biển Đỏ.
Các nhà nghiên cứu hàng hóa và các ngân hàng đầu tư cảnh báo, đòn trả đũa của Iran có thể gây ra những hậu quả lâu dài đối với giá năng lượng và nền kinh tế toàn cầu.
“Sẽ rất khó để giành và giữ quyền kiểm soát”, ông Citrinowicz nói về đảo Kharg. “Và nó có thể gây thiệt hại cho nền kinh tế, nhưng không đến mức buộc người Iran phải đầu hàng”.
Trước đó, Mỹ đã tấn công nhiều mục tiêu khác nhau trên đảo, bao gồm hệ thống phòng không, một trạm radar, sân bay và một căn cứ tàu đệm khí.
Petras Katinas - một nhà nghiên cứu năng lượng tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh - cho biết, việc tấn công đảo Kharg sẽ không thể ngăn chặn hoàn toàn xuất khẩu dầu mỏ, vì Iran còn có các cảng nhỏ khác. Nó sẽ chỉ làm giảm doanh thu dầu mỏ của Chính phủ Iran, “buộc dòng chảy phải chuyển sang một hệ thống xuất khẩu nhỏ hơn, tốn kém hơn và kém hiệu quả hơn”, ông nói.
Mặc dù việc kiểm soát đảo Kharg có thể mang lại cho Washington một số đòn bẩy nhất định trong các cuộc đàm phán, nhưng các chuyên gia cho rằng, ý tưởng đổi quyền kiểm soát hòn đảo lấy kho dự trữ uranium làm giàu của Iran là quá xa vời.
“Đây hoàn toàn không phải là một đòn quyết định”, ông Citrinowicz nói.
Quân đội Mỹ đối mặt nguy cơ gì nếu tiến vào đảo Kharg?
Một tàu chiến của Hải quân Mỹ chở khoảng 2.500 lính Thủy quân lục chiến vừa đến Trung Đông, trong khi ít nhất 1.000 binh sĩ thuộc Sư đoàn Dù 82 dự kiến sẽ sớm góp mặt. Thêm 2.500 lính Thủy quân lục chiến khác đang được triển khai từ California. Chính quyền Tổng thống Trump chưa cho biết tất cả những binh sĩ này sẽ làm gì, nhưng Sư đoàn Dù 82 vốn được huấn luyện để nhảy dù xuống lãnh thổ thù địch hoặc tranh chấp, để bảo vệ các khu vực và sân bay trọng yếu.
Một trong những lý do khiến quân đội Mỹ dễ bị nhắm mục tiêu trên đảo Kharg là vị trí gần đất liền Iran - cách khoảng 33 km, đủ gần để lực lượng Iran có thể phóng tên lửa, máy bay không người lái và pháo binh. Bất chấp các cuộc tấn công liên tục của Mỹ và Israel, Iran vẫn đang tấn công nhiều mục tiêu trên khắp khu vực, bao gồm cả một căn cứ không quân của Ả-rập Xê-út cách đó hàng trăm dặm.
Ngay cả với sự hỗ trợ của tàu chiến và máy bay, Mỹ cũng sẽ không đủ thời gian để bắn hạ mọi máy bay không người lái hoặc tên lửa phóng từ đất liền vào đảo.
“Bờ biển thường có nhiều núi. Vì vậy, máy bay không người lái có thể lẩn khuất vào các đèo núi, nơi radar của chúng ta khó phát hiện”, chuyên gia Eisenstadt nói. “Và chúng ta không có đủ thời gian xoay xở”.
Nếu Tổng thống Trump muốn làm suy yếu ngành công nghiệp dầu mỏ của Iran để tạo đòn bẩy trên bàn đàm phán, các chuyên gia cho rằng, một lựa chọn tốt hơn là thiết lập một cuộc phong tỏa trên biển đối với các tàu đã tiếp nhiên liệu tại các cảng dầu trên đảo Kharg. Theo ông Eisenstadt, đây sẽ là chiến lược an toàn hơn mà vẫn đạt được mục tiêu tương tự là kiểm soát phần lớn ngành công nghiệp dầu mỏ của Iran.
“Hãy thiết lập một vùng phong tỏa nhằm thu giữ các lô dầu của Iran đang rời khỏi vùng Vịnh”, Clayton Seigle, một chuyên gia về an ninh năng lượng tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, đồng quan điểm. Điều này có thể được thực hiện từ xa, “ngoài tầm bắn của phần lớn các hệ thống vũ khí của Iran”.
Ông Seigle cũng phản đối việc phá hủy cơ sở hạ tầng dầu mỏ của đảo Kharg. “Chúng ta đáng lẽ phải đến giải cứu người biểu tình”, ông Seigle nói. “Vì vậy, việc làm tê liệt khả năng tạo doanh thu của Iran trong nhiều năm tới chắc chắn sẽ không đi đúng hướng”.
