Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố sẽ khai thông eo biển Hormuz – "huyết mạch" năng lượng sống còn của thế giới vốn đang bị Iran phong tỏa. Tuy nhiên, nhiệm vụ này được dự báo là sẽ không hề dễ dàng, WSJ nhận định.
Ông Trump cùng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã nhiều lần cam kết rằng các tàu chiến sẽ hộ tống tàu chở dầu và các tàu thương mại đi qua eo biển. Hôm 12/3, ông tuyên bố các hoạt động hộ tống sẽ bắt đầu "rất sớm". Mới đây, ông cũng kêu gọi các quốc gia khác cùng chung tay hỗ trợ.
Hiện tại, Mỹ vẫn đang trì hoãn việc đưa tàu chiến vào vùng eo biển này – nơi điểm hẹp nhất chỉ rộng khoảng 34 km. Các sĩ quan Hải quân cảnh báo rằng thiết bị bay không người lái và tên lửa diệt hạm của Iran có thể biến khu vực này thành một "vùng tử địa" đối với các thủy thủ Mỹ.
Để dọn đường cho hoạt động hộ tống, một phương án được đưa ra là tăng cường sử dụng không quân để săn tìm và vô hiệu hóa các bệ phóng tên lửa và UAV của Iran trước khi chúng kịp khai hỏa. Một phương án khác mạnh bạo hơn là điều động bộ binh để đánh chiếm các vùng lãnh thổ xung quanh tuyến đường thủy này.
Hiện, Chính quyền Mỹ khẳng định mọi phương án đều đang được cân nhắc, bao gồm cả việc sử dụng bộ binh.
Chiến dịch hộ tống
Trong một chiến dịch hộ tống, các tàu chiến Mỹ (có thể phối hợp với hải quân đồng minh) sẽ di chuyển song hành cùng các tàu chở dầu để rà phá thủy lôi và đánh trả các cuộc tấn công từ trên không, cũng như từ "hạm đội muỗi" (gồm các tàu tấn công nhanh, nhỏ) của Iran.
Các chuyên gia ước tính cần tới 2 tàu chiến để bảo vệ 1 tàu chở dầu, hoặc ít nhất khoảng 10 tàu chiến để đảm bảo an toàn cho 1 nhóm tàu từ 5 đến 10 chiếc nhằm đảm bảo năng lực phòng không cần thiết. Khoảng cách địa lý quá ngắn tại eo biển khiến việc đánh chặn tên lửa và UAV trở nên khó khăn hơn gấp bội.
Bất chấp các cuộc tấn công dữ dội của Mỹ và Israel trong nhiều tuần qua, các chỉ huy của Iran vẫn chứng minh được khả năng tấn công của mình. Bryan Clark, chuyên gia tại Viện Hudson, nhận định rằng ngoài tàu chiến, Mỹ cần ít nhất 12 UAV MQ-9 Reaper tuần tra liên tục để phá hủy các bệ phóng của Iran ngay khi chúng xuất hiện trên bờ biển.
Việc dồn tàu chiến cho nhiệm vụ hộ tống đồng nghĩa với việc rút bớt nguồn lực từ các vai trò tấn công hoặc phòng thủ tên lửa diện rộng khác. Vì vậy, ông Trump hy vọng các nước như Trung Quốc, Pháp và Anh sẽ gửi tàu đến hỗ trợ.
Ngay cả khi đã thực thi những nỗ lực nêu trên, nguy cơ Iran giáng trả những đòn tấn công thảm khốc vẫn hiện hữu, có thể gây hư hại hoặc thậm chí đánh chìm các tàu chiến và tàu thương mại. Các tên lửa hành trình diệt hạm của nước này có tính cơ động cao, cho phép di chuyển nhanh chóng để thực hiện các chiến thuật đánh nhanh rút gọn.
Theo công ty phân tích Lloyd’s List Intelligence, do các biện pháp an ninh và sự hạn chế về số lượng tàu chiến, lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển có thể giảm xuống chỉ còn 10% so với mức bình thường. Với tốc độ đó, sẽ mất nhiều tháng để giải tỏa tình trạng ùn ứ của hơn 600 tàu thương mại đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
Các tàu chở dầu và tàu hàng xếp hàng dài tại eo biển Hormuz, nhìn từ Khor Fakkan, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 11/3/2026. Ảnh: AP Photo/Altaf Qadri
Canh bạc bộ binh
Một lựa chọn quân sự quy mô hơn là thực hiện các cuộc đột kích hoặc chiếm quyền kiểm soát một dải lãnh thổ miền Nam Iran để ngăn chặn hỏa lực nhắm vào tàu thuyền. Phương án này đòi hỏi hàng nghìn binh sĩ và một cam kết tác chiến kéo dài nhiều tháng, nơi lực lượng Mỹ phải đối mặt với các cuộc tấn công từ một chính quyền đang trong cuộc xung đột sống còn.
Chiến dịch có thể bắt đầu bằng các đợt không kích quy mô lớn dọc bờ biển, sau đó là lính thủy đánh bộ thực hiện các cuộc tấn công đổ bộ vào vùng địa hình núi non hiểm trở. Tuy nhiên, Iran có thể triển khai chiến thuật vờn đuổi với các toán quân đột kích, chủ động rút lui rồi lập tức quay trở lại ngay khi lính thủy đánh bộ Mỹ rút đi.
Các nhà phân tích quân sự nhận định rằng để duy trì quyền kiểm soát khu vực này, Mỹ sẽ cần thực hiện một cuộc tấn công tổng lực. Phía Mỹ sẽ tìm cách trấn áp các lực lượng bộ binh của Iran bằng những đợt không kích dồn dập nhằm chia cắt họ với lực lượng đổ bộ, mặc dù khó tránh khỏi các kịch bản giao chiến trực tiếp.
Binh sĩ Mỹ trên bộ sẽ trở thành mục tiêu của Iran. Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) — với quân số khoảng 190.000 người — cùng lực lượng đặc nhiệm Quds tinh nhuệ vốn là những chuyên gia về chiến tranh bất đối xứng.
"Nếu bắt đầu với một số lượng đặc nhiệm ở mức hạn chế, liệu bạn có cần thêm quân để bảo vệ chính họ hay không?", Daniel Byman, cựu cố vấn cao cấp của Bộ Ngoại giao và quan chức tình báo Mỹ đặt vấn đề. "Bạn sẽ phải quyết định giữa việc chấp nhận những kết quả đạt được hoặc tiếp tục dốc toàn lực đặt cược".
Để đảm bảo an ninh cho tuyến đường hàng hải này, binh sĩ Mỹ có thể sẽ phải lưu lại Iran trong nhiều tháng hoặc lâu hơn.
"Bạn cần thời gian. Cần thời gian để lập kế hoạch, thời gian để làm suy yếu năng lực của họ. Và cũng cần thời gian vì nếu muốn tiếp quản bờ biển phía Iran tại eo biển, bạn còn phải phá hủy được hệ thống chỉ huy và kiểm soát của IRGC", Danny Citrinowicz, cựu lãnh đạo bộ phận Iran thuộc cơ quan tình báo quốc phòng Israel nhận định.
Chưa đủ thuyết phục
Theo WSJ, ngay cả khi Mỹ kiểm soát được bờ biển, mối đe dọa vẫn không hoàn toàn biến mất. Iran sở hữu tên lửa tầm xa và UAV có thể khai hỏa từ sâu trong nội địa. Tuần này, Iran đã tấn công các tàu chở dầu ngoài khơi Iraq, cách eo biển hàng trăm km.
Việc chỉ giảm thiểu mà không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ bị tấn công có lẽ là chưa đủ để thuyết phục các hãng vận tải quay lại. Theo các nhà phân tích, chỉ khi giao tranh chấm dứt hoàn toàn cùng với những cam kết ngừng bắn từ chính phủ Iran, lưu lượng giao thông hơn 100 tàu mỗi ngày mới có thể khôi phục.
"Bạn phải thuyết phục được các công ty bảo hiểm và vận tải rằng tuyến đường này đủ an toàn để đi qua", Mick Mulroy, cựu quan chức quốc phòng Mỹ, nhấn mạnh.
