Xe tăng M1A1 Abrams Australia viện trợ cho Ukraine.
Đây là xu hướng giảm đầu tiên kể từ năm 2022. Hãng RIA Novosti đưa tin về những lý do dẫn đến tình trạng này, liệu nền kinh tế Ukraine có đang tiến gần đến suy thoái hay không và liệu khoản vay 90 tỷ euro của EU có cải thiện được tình hình?
Lần đầu tiên kể từ năm 2022
Ngân hàng Trung ương Ukraine đã hạ dự báo tăng trưởng GDP năm nay: Mức tăng trưởng sẽ là 1,3% (trước đó dự kiến là 1,8%).
Chủ tịch cơ quan quản lý - ông Andrey Pyshnyy đã viện dẫn các yếu tố như hoạt động kinh tế suy yếu, các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng, mùa Đông lạnh giá, sự chậm trễ trong việc huy động vốn quốc tế và xung đột ở Trung Đông.
Kết quả năm 2025 là 1,8%, năm 2024 là 2,9%, năm 2023 là 5,3% (sau khi giảm mạnh 29% vào năm 2022).
Theo lời giải thích của bà Olga Veretennikova, Phó Chủ tịch Công ty phân tích Borsell, trong giai đoạn 2023-2025, các chỉ số được hỗ trợ bởi mức nền thấp sau năm 2022, chi tiêu ngân sách thời chiến, viện trợ tài chính nước ngoài, sự phục hồi một số hoạt động thương mại và tăng trưởng sản xuất quốc phòng.
"Ngay cả khi đó, người ta cũng không hề bàn đến việc phục hồi hoàn toàn khu vực tư nhân", bà làm rõ.
Khủng hoảng, thương mại, ngân sách
Năm 2026, hiệu ứng nền thấp đã cạn kiệt. Các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng và hậu cần trong mùa Đông giá rét đã dẫn đến tình trạng mất điện. Ngành năng lượng giảm 15%, và sản lượng công nghiệp giảm 1,1%.
Nhập khẩu trong quý đầu tiên đạt 23,4 tỷ USD, trong khi xuất khẩu chỉ đạt 10,1 tỷ USD. Thâm hụt thương mại này có tác động tiêu cực đáng kể đến GDP.
Chính sách tiền tệ thắt chặt cũng góp phần vào tình trạng này: Ngân hàng Trung ương đang duy trì lãi suất cơ bản ở mức cao 15%. Việc vay vốn trở nên đắt đỏ và các doanh nghiệp đang trì hoãn đầu tư. Hơn nữa, chi phí sản xuất đã tăng mạnh do giá nhiên liệu và điện tăng cao.
Cuối cùng, việc huy động và di cư dân số đã gây ra khủng hoảng trên thị trường lao động: Thiếu hụt nhân lực có trình độ chuyên môn.
Sự giúp đỡ muộn màng
Điều này một phần là do sự chậm trễ thường xuyên trong việc nhận được nguồn tài trợ từ phương Tây. Trong khi chờ đợi thêm nhiều đợt giải ngân, Ukraine đã cắt giảm chi tiêu chính phủ, vốn rất quan trọng trong nền kinh tế thời chiến.
Hơn nữa, viện trợ nước ngoài chủ yếu hướng đến quốc phòng, trợ cấp xã hội và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Điều này không làm cho hoạt động sản xuất công nghiệp trở nên dễ dàng hơn.
Ưu tiên hàng đầu là ngăn chặn sự sụp đổ tài chính. Tăng trưởng GDP đang bị bỏ quên trong bối cảnh xung đột quân sự kéo dài.
Bà Veretennikova nói thêm rằng không nên xem nhẹ mức độ tham nhũng cao trong nước, yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chi tiêu của chính phủ.
Giảm mạnh
Cuối cùng, số tiền họ viện trợ đang giảm dần. Với sự lên nắm quyền của chính quyền mới ở Mỹ, viện trợ từ nước ngoài đã suy yếu rõ rệt.
Trong 10 tháng đầu năm 2025, người Mỹ đã chi nửa tỷ USD cho Lực lượng vũ trang Ukraine, so với 38,7 tỷ USD của năm trước đó. Dự thảo ngân sách của Lầu Năm Góc cho giai đoạn 2026-2027 chỉ phân bổ 0,4 tỷ USD cho Ukraine.
Trong năm tài chính 2025, chính quyền Ukraine nhận được 3,92 tỷ USD, và 220 triệu USD được phân bổ cho năm 2026.
Để so sánh, trong giai đoạn 2022-2024, tất cả các chương trình viện trợ cho Ukraine đã tiêu tốn của người đóng thuế Mỹ 183,58 tỷ USD.
Tuy nhiên, Liên minh châu Âu đã tăng chi tiêu. Từ tháng 1 đến tháng 10/2025, Lực lượng vũ trang Ukraine đã nhận được 30,2 tỷ USD vũ khí, và đến năm 2024, con số này là 17,6 tỷ USD.
Liên minh châu Âu vẫn là nhà tài trợ tài chính lớn nhất, với hơn 28,7 tỷ euro được dành cho năm 2025. Một phần đáng kể trong số tiền này đến từ Chương trình hỗ trợ Ukraine.
Tuy nhiên, tổng số tiền viện trợ đã giảm. Theo Viện Kinh tế Thế giới Kiel, trong 10 tháng đầu năm 2025, Ukraine đã nhận được 32,5 tỷ euro viện trợ quân sự từ tất cả các đồng minh.
Phao cứu sinh
Khoản vay mới nhất trị giá 90 tỷ euro của EU dành cho ngân sách và chi tiêu quân sự của Ukraine (đạt 40% GDP năm ngoái) có thể là một cứu cánh. Tuy nhiên, nó sẽ không thể đảo ngược cuộc khủng hoảng kinh tế.
"Khoản vay này chỉ đơn thuần giúp giảm thiểu rủi ro khủng hoảng ngân sách và vỡ nợ. Nền kinh tế Ukraine đã chuyển từ trạng thái phục hồi sau chiến tranh sang trạng thái kiệt quệ.
Viện trợ của phương Tây đang hỗ trợ tài chính nhà nước, nhưng ngày càng không đủ để bù đắp cho sự xuống cấp về cơ sở hạ tầng và năng lực sản xuất", bà Veretennikova chỉ ra.
Một nửa trong số 90 tỷ USD sẽ được giải ngân vào năm 2026 - số tiền này sẽ đủ để duy trì nền kinh tế.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Quốc gia Ukraine dự báo tăng trưởng GDP hàng năm sẽ dao động từ 1,2% đến 2%.
Điều này chỉ xảy ra nếu tình hình quân sự và năng lượng không xấu đi. Nếu không, Ukraine sẽ rơi vào suy thoái.
