Câu chuyện khí hậu năm 2020 sẽ diễn biến như thế nào khi những kỷ lục trước đó đã bị phá?

Nguyễn Hảo |

Câu chuyện khí hậu năm 2020 sẽ diễn biến như thế nào khi những kỷ lục trước đó đã bị phá?
Câu chuyện khí hậu năm 2020 sẽ diễn biến như thế nào khi những kỷ lục trước đó đã bị phá?

Năm 2019, thêm một năm nữa, kỷ lục nhiệt độ khác bị phá vỡ.

Những kỷ lục đáng buồn

Thập kỷ kéo dài từ 2010 đến 2019 được ghi nhận là thập kỷ nóng nhất trong hồ sơ lưu trữ về thời kể từ năm 1880. Số liệu 5 năm liên tiếp cho thấy, năm 2019 đứng thứ 2 trong danh sách nhiệt độ trung bình hàng năm, chỉ đứng sau năm 2016. 

Đây là hệ quả được thúc đẩy bởi khí thải nhà kính liên tục, sáu năm gần đây nhất của Trái đất là phát triển mạnh nhất, báo cáo của Henry Fountain và Nadja Popovich cho tờ New York Times.

Theo thống kê của NOAA - Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ, thêm nhiều kỷ lục mà năm 2019 đã đạt được:

Tình trạng băng biển giảm kỷ lục: 

Độ bao phủ của băng biển cực tiếp tục xu hướng giảm trong năm 2019. Cả hai đại dương Bắc Cực và Nam Cực đều ghi nhận mức độ bao phủ băng biển trung bình hàng năm nhỏ thứ hai trong giai đoạn 1979 -2014.

Tháng 12 năm 2019 ấm kỷ lục: Tháng 12 nóng nhất Trái Đất ghi nhận nhiệt độ tăng trung bình 1,05 độ C so với mức trung bình của thế kỷ 20.

Lục địa lửa: Một phần của Trung Âu, Châu Á, Úc, Nam Phi (bao gồm đảo Madagascar), New Zealand, Alaska, Mexico và miền đông Nam Mỹ có nhiệt độ trung bình cao kỷ lục vào năm 2019.

Nhiệt độ mặt nước biển trung bình hàng năm trên toàn cầu cao thứ hai trong những kỷ lục ở mức tăng 0,77 độ C so với mức trung bình thế kỷ 20 và chỉ sau năm 2016.

Các đại dương trên thế giới là thước đo rõ ràng nhất về tình trạng khẩn cấp khí hậu vì chúng hấp thụ hơn 90% nhiệt lượng bị giữ lại bởi các khí nhà kính phát ra từ quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch, phá rừng và các hoạt động khác của con người.

Phân tích mới cho thấy năm năm qua là năm năm ấm nhất được ghi nhận trong đại dương và 10 năm qua cũng là 10 năm hàng đầu được ghi nhận. Lượng nhiệt được thêm vào các đại dương tương đương với mỗi người trên hành tinh chạy 100 lò vi sóng cả ngày lẫn đêm.

Đến sau những tháng ngày lũ lụt, cháy rừng và băng biển tan chảy , những thông báo không may không đến như một bất ngờ. Kể từ cuối năm ngoái, các nhà nghiên cứu theo dõi mức nhiệt độ cao trên toàn cầu đã dự báo rằng xu hướng ấm lên sẽ không chỉ tiếp tục mà còn gia tăng một cách cực đoan.

"Những thông báo này nghe giống như một kỷ lục bị phá vỡ. Nhưng thực chất những gì đang được nghe là tiếng trống của thế Nhân Sinh (Anthropocene - thuật ngữ được một số nhà khoa học sử dụng để miêu tả giai đoạn gần đây nhất trong lịch sử Trái Đất. Nó không có điểm khởi đầu chính xác, nhưng có thể coi là bắt đầu vào khoảng cuối thế kỷ 18, khi những hoạt động của loài người bắt đầu có ảnh hưởng toàn cầu đến khí hậu và hệ sinh thái của Trái Đất).", ông Gavin Schmidt của NASA nói với phóng viên tờ Guardian.

Nhiệt độ toàn cầu tăng lên, một trong những triệu chứng nguy hiểm nhất của biến đổi khí hậu, gây rắc rối chính cho hành tinh và nhiều cư dân. Môi trường sống, các loài thực vật và động vật và tài nguyên thiên nhiên không thể thay thế hỗ trợ hàng tỷ người trên toàn thế giới đã nhanh chóng biến mất và nếu mọi thứ cứ tiếp diễn như hiện nay thì triệu chứng này cũng như những triệu chứng liên quan sẽ tiếp tục.

Theo một cách nào đó, những báo cáo này đại diện cho một loại đánh giá sức khỏe hành tinh. "Mọi người đang nhìn thấy Trái Đất đang bị "sốt". Nhưng không chỉ vậy, chúng tôi thấy rằng có những triệu chứng khác nữa", nhà khí hậu học của NOAA Ahira Sanchez-Lugo nói trên tạp chí Time.

Câu chuyện khí hậu năm 2020 sẽ diễn biến như thế nào khi những kỷ lục trước đó đã bị phá? - Ảnh 1.

Sự bất thường về nhiệt độ hàng năm từ 1880 đến 2019, dựa trên mức trung bình từ năm 1951 đến 1980. Thập kỷ vừa qua là ấm nhất từng được ghi nhận. (NASA GISS / Gavin Schmidt)

Nhìn kỹ hơn vào các con số

Bởi vì giám sát nhiệt độ quy mô toàn cầu chuyên dụng chỉ bắt đầu từ những năm 1800, hồ sơ của chúng ta có không nắm bắt được biến động khí hậu trong suốt tiến trình lịch sử Trái Đất. 

Phần lớn do hoạt động sản xuất công nghiệp của con người trong thế kỷ 20, tuy nhiên, tốc độ tăng nhiệt hàng năm của bề mặt toàn cầu đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 1981, báo cáo của Brady Dennis, Andrew Freedman và John Muyskens cho tờ Washington Post. Tác động của xu hướng này được phản ánh trong các số liệu thống kê ở cả quy mô châu lục và trên toàn thế giới.

Năm 2019 cũng chứng kiến nhiệt độ trung bình đại dương nóng nhất được ghi nhận. Châu Âu và châu Úc là những khu vực trải qua những năm ấm nhất của họ vào năm 2019. Shahdad, Iran, đã đạt nhiệt độ cao kỷ lục vào ngày 02/7/2019, lên tới 53,1 độ C. Những con số này không phải là phổ biến. Ở Bắc Mỹ, nhiệt độ năm 2019 chỉ đứng thứ 14 trong 140 năm qua, báo cáo của Jeff Masters cho Science American .

Nhiệt độ trung bình trên toàn cầu năm 2019 tăng 0,95 độ C so với mức trung bình thế kỷ 20 và chỉ thấp hơn 0,04 độ C so với kỷ lục năm 2016.  Trong các ấn phẩm riêng biệt, Văn phòng Met của Vương quốc Anh , tổ chức Berkeley Earth và Dịch vụ biến đổi khí hậu Copernicus của Châu Âu đã đưa ra kết luận tương tự.

Chúng ta tới đây bằng cách nào?

Vậy điều gì giúp giải thích sự tăng đột biến của năm 2019? Hoạt động của con người. Khi con người tiếp tục chặt cây lưu trữ carbon và đốt nhiên liệu hóa thạch để vận chuyển, điện và hơn thế nữa, bầu không khí cuối cùng tràn đầy khí gas lưu trữ nhiệt do đó thuật ngữ khí nhà kính ra đời. 

Rất nhiều khí đó có kết thúc là các đại dương, làm tăng nhiệt độ cả trong và ngoài môi trường nước.

Nhiệt độ thế giới trải qua những biến động tự nhiên do một loạt các yếu tố, bao gồm cả sự rung chuyển trong quỹ đạo của hành tinh chúng ta, sự sụt giảm và tăng đột biến trong hoạt động của Mặt Trời và các vụ phun trào núi lửa lớn. Nhưng những gì đã xảy ra trên toàn cầu kể từ khi bắt đầu Cách mạng Công nghiệp là chưa từng có. 

Kể từ giữa thế kỷ 20, những thay đổi do con người điều khiển đối với khí hậu đã thúc đẩy sự tăng vọt của nhiệt độ Trái Đất mà không thể giải thích được bằng các quá trình tự nhiên.

Những xu hướng nhiệt tăng vọt đã để lại dấu ấn của họ. Theo báo cáo của Guardian, dữ liệu từ lõi băng cho thấy nhiệt độ ngày nay là chưa từng có trong 100.000 năm qua.

Ai bị ảnh hưởng nhiều nhất?

Biến đổi khí hậu không lựa chọn ai. Ảnh hưởng của sức nóng rất đa dạng và sâu rộng, đánh vào mọi nơi trên thế giới.

Cư dân Alaska đã trải qua năm ấm áp nhất được ghi nhận vào năm 2019, New York Times đưa tin. Trên khắp miền bắc, các sông băng đã tan chảy, mặt đất tan băng và nước biển không có băng đã bắt đầu xâm lấn vào bờ biển. Sự ấm áp đã thúc đẩy các loài động vật như hải mã làm xáo trộn sinh kế của người Alaska bản địa, báo cáo của Madeline Fitzgerald cho tạp chí Time .

Tình trạng thảm khốc tương tự ở miền Nam châu Phi, nơi hạn hán tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ đã gây ra mất mùa, thiếu lương thực và mực nước giảm nhanh chóng trong các dòng sông duy trì sự sống của khu vực.

Ở Indonesia, hậu quả đã kéo dài đến năm 2020, khi những cơn mưa gió mùa và lũ lụt được thúc đẩy bởi nước biển ấm không điển hình, khiến hàng ngàn cư dân phải di dời . Xa hơn về phía nam, ở Úc, những đám cháy rừng tiếp tục hoành hành khắp đất nước, gây ra bởi một năm khô nóng, làm khô thảm thực vật bản địa.

Không ai miễn nhiễm với những hiệu ứng này. Thay đổi khí hậu không chỉ là vấn đề khoa học hay vấn đề môi trường. Đây là một vấn đề của con người sống trên hành tinh này ngày nay, cho dù chúng ta có thừa nhận hay không.

Câu chuyện khí hậu năm 2020 sẽ diễn biến như thế nào khi những kỷ lục trước đó đã bị phá? - Ảnh 2.

Một cảnh hỏa hoạn khủng khiếp ở đất nước Kangaroo diễn ra vào đêm giao thừa (Ảnh: Matthew Abbott)

Điều gì tiếp theo?

Vào tháng 10 năm 2018, các nhà khoa học từ khắp nơi trên thế giới đã đưa ra cảnh báo : Nhiệt độ tăng quá 1,5 độ C trước mức tiền công nghiệp (khoảng những năm 1850) sẽ khiến hàng trăm triệu người trên thế giới vật lộn với hạn hán, lũ lụt, nắng nóng và nghèo đói gia tăng.

Kể từ tháng 1 năm 2020, toàn cầu đứng gần nguy hiểm. Nhiệt độ trung bình năm 2019 vượt quá nhiệt độ trung bình của nửa sau thế kỷ 19 khoảng 1,1 độ C. Và các chuyên gia dự đoán một cách dứt khoát rằng thập kỷ tới có thể mang lại nhiều điều tương tự.

Nhưng như nhà kinh tế học môi trường Zeke Haus cha đẻ của Tổ chức Berkeley Earth nói với tờ Washington Post, sự can thiệp của con người vẫn có thể thực hiện một số điều tốt và thậm chí có thể giúp ngăn chặn hoặc đảo ngược những xu hướng này. 

Nếu chúng ta tiếp tục phát ra khí nhà kính ở mức hiện tại, chúng ta sẽ tiếp tục ấm lên với tốc độ tương tự. Những gì xảy ra trong tương lai thực sự phụ thuộc vào chúng ta.

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email khampha@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2020 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên