Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa. (Ảnh: Reuters)
Ngày 22/4, truyền thông Indonesia dẫn lời ông Purbaya cho biết, đề xuất này phù hợp với chỉ đạo của Tổng thống Prabowo Subianto rằng Indonesia không nên tiếp tục coi mình là một “quốc gia ngoại vi”, mà phải trở thành một “nhân tố chủ chốt” trên sân khấu kinh tế toàn cầu.
“Như tổng thống đã chỉ đạo, Indonesia không phải là quốc gia ngoại vi. Chúng ta nằm trên tuyến giao thương và năng lượng chiến lược toàn cầu, nhưng tàu thuyền đi qua eo Malacca lại không bị thu phí. Tôi không chắc điều đó là đúng hay sai”, Detik dẫn lời ông Purbaya phát biểu tại hội thảo ở Jakarta.
Eo biển Malacca nằm giữa lãnh thổ của Indonesia, Malaysia và Singapore, nối liền Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương. Eo biển này là một trong những tuyến vận tải biển quan trọng nhất thế giới.
Ông Purbaya cho biết, ý tưởng áp phí được lấy cảm hứng từ kế hoạch của Iran nhằm thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz.
Giao thông qua eo biển Hormuz - kết nối vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, hầu như bị gián đoạn kể từ ngày 28/2, khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích Iran.
Theo ông Purbaya, nếu áp dụng cách làm tương tự tại eo biển Malacca, với sự hợp tác của 3 quốc gia ven biển, nguồn thu kinh tế có thể rất đáng kể.
“Iran đang lên kế hoạch thu phí tàu qua eo Hormuz. Nếu chúng ta chia 3 - Indonesia, Malaysia và Singapore - thì con số có thể rất lớn. Phần của chúng ta là lớn nhất và dài nhất”, ông Purbaya nói.
Tuy nhiên, ông Purbaya cũng nhấn mạnh việc triển khai chính sách này không hề đơn giản. Bất kỳ khoản phí nào cũng cần có sự đồng thuận của Malaysia và Singapore.
Theo ông, dù Indonesia kiểm soát phần lớn khu vực, chính sách này không thể được quyết định đơn phương do liên quan đến lợi ích xuyên biên giới.
“Singapore nhỏ, Malaysia cũng tương tự, có lẽ chúng ta có thể chia đôi. Nhưng giá mà mọi thứ đơn giản như vậy, thực tế lại không phải. Vì thế, với mọi nguồn lực, chúng ta không nên suy nghĩ phòng thủ mà cần chủ động hơn, nhưng theo cách có tính toán”, Bộ trưởng Tài chính Indonesia nói.
Theo lời ông Purbaya, Chính phủ Indonesia hiện vẫn coi đây là một ý tưởng ban đầu. Việc phối hợp khu vực và tác động tiềm tàng tới dòng chảy thương mại toàn cầu sẽ là những yếu tố then chốt trước khi tiến xa hơn.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan cho rằng các tuyến hàng hải qua eo biển Malacca và Singapore phải luôn mở cho tất cả.
“Quyền quá cảnh được bảo đảm cho mọi quốc gia. Chúng tôi sẽ không tham gia bất kỳ nỗ lực nào nhằm đóng cửa, cản trở hay áp phí trong khu vực của mình”, ông Balakrishnan phát biểu tại sự kiện của CNBC ở Singapore ngày 22/4.
Trước đó, Ngoại trưởng Singapore cũng khẳng định tại Quốc hội rằng Singapore sẽ không đàm phán để được đi lại an toàn qua eo biển Hormuz, vì điều đó làm suy yếu các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.
Đáp lại câu hỏi của một nghị sĩ đối lập về việc liệu Singapore có làm việc với Iran hay cân nhắc trả phí cho các tàu của mình hay không, Bộ trưởng Balakrishnan nhấn mạnh rằng đi qua các tuyến đường biển quốc tế là quyền, không phải đặc quyền.
“Đó là quyền quá cảnh, không phải đặc ân do quốc gia ven biển ban phát, không phải xin giấy phép, cũng không phải trả phí”, Ngoại trưởng Singapore nói.
Ông Balakrishnan cũng nhấn mạnh rằng Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) đã quy định rõ quyền này đối với các tuyến đường thủy dùng cho hàng hải quốc tế như eo Hormuz, Malacca và Singapore.
Tại sự kiện CNBC , Bộ trưởng Balakrishnan nhắc lại quan điểm này, đồng thời lưu ý rằng Malaysia, Indonesia và Singapore đều là các nền kinh tế phụ thuộc vào thương mại.
“Tất cả chúng ta đều hiểu rằng việc bảo đảm các tuyến này luôn thông suốt là vì lợi ích chung”, ông nói, đồng thời cho biết 3 nước đã thiết lập cơ chế hợp tác không phải để thu phí, mà để duy trì sự thông suốt và ổn định của các tuyến hàng hải này.
Bộ trưởng Giao thông Malaysia Anthony Loke cũng bày tỏ quan điểm tương tự khi ông tham dự Tuần lễ Hàng hải Singapore 2026.
Ông Anthony Loke cho biết Malaysia cam kết đảm bảo tự do hàng hải và quyền quá cảnh qua eo biển Malacca.
“Với tư cách là một quốc gia có chủ quyền và là thành viên Hội đồng của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), chúng tôi cam kết duy trì một hệ thống dựa trên luật lệ, trong đó các thành viên tôn trọng luật pháp quốc tế”, hãng thông tấn Bernama dẫn lời Bộ trưởng Loke.
