Tỷ lệ đỗ tốt nghiệp THPT nhiều năm liên tiếp ở mức trên 99% khiến không ít ý kiến đặt câu hỏi về sự cần thiết của kỳ thi. Tuy nhiên, theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), vấn đề không nằm ở tỷ lệ đỗ, mà ở vai trò của một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia trong việc đánh giá chất lượng giáo dục, bảo đảm công bằng và cung cấp dữ liệu tin cậy cho toàn hệ thống.
Hơn 99% đỗ không đồng nghĩa kỳ thi không cần thiết
Bộ GD&ĐT cho rằng, thực tế triển khai đổi mới kỳ thi tốt nghiệp THPT trong giai đoạn từ năm 2015, đặc biệt là từ năm 2020 đến nay cho thấy, phương thức này phát huy những ưu điểm quan trọng: Tạo mặt bằng đánh giá chung trên phạm vi toàn quốc; góp phần bảo đảm công bằng và cơ hội tiếp cận giáo dục đại học cho thí sinh ở các vùng, miền; giảm số lần dự thi, áp lực và chi phí xã hội; tạo thuận lợi cho thí sinh; cung cấp nguồn dữ liệu chung để đánh giá chất lượng giáo dục và hỗ trợ các cơ sở giáo dục đại học thực hiện quyền tự chủ tuyển sinh.
Cùng với quá trình đổi mới phương thức thi tốt nghiệp THPT, nhiều lần câu hỏi về việc “có cần thiết tồn tại một kỳ thi chuẩn hoá quốc gia” được đặt ra và câu trả lời từ phần lớn các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục, giáo viên… đều khẳng định “cần thiết”, với một số lý do cơ bản.
Thứ nhất, đối với một bộ phận không nhỏ học sinh và giáo viên, nếu không thi sẽ không học và không dạy. Đây là thực tế cần thẳng thắn nhìn nhận để đề xuất phương án phù hợp.
Thứ hai, không có những kỳ thi được tổ chức nghiêm túc và đánh giá trên diện rộng, đặc biệt là trên bình diện quốc gia, thì những nhà quản lý giáo dục không có được những thông tin tin cậy về thực trạng của giáo dục phổ thông trên cả nước và tại từng địa phương.
Dù tỷ lệ tốt nghiệp THPT nhiều năm liên tiếp vượt 99%, Bộ GD&ĐT cho rằng kỳ thi vẫn cần được duy trì như chuẩn đánh giá quốc gia. (Ảnh: Minh Đức)
Bộ GD&ĐT nhấn mạnh, không nên đặt ra câu hỏi “năm nào cũng hơn 99% đỗ tốt nghiệp” để thắc mắc “thi làm gì?”. Một dây chuyền sản xuất dù có 99% sản phẩm đạt chuẩn cũng không ai bỏ đi khâu kiểm tra sản phẩm đầu ra.
“Ngay cả việc phát hiện ra những bất thường trong kết quả thi ở một số địa phương cũng là kết quả của quá trình phân tích dữ liệu của kỳ thi và sự công khai, minh bạch các dữ liệu đó - điều mà rất ít kỳ thi hiện nay có thể làm được”, Bộ GD&ĐT nêu.
Kỳ thi không còn là “hai trong một”
Bộ GD&ĐT nhấn mạnh, từ năm 2020, kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn là kỳ thi “hai trong một” như giai đoạn 2015-2019. Hiện, chức năng chính của kỳ thi là xét công nhận tốt nghiệp và đánh giá mức độ đạt chuẩn của học sinh phổ thông. Kết quả kỳ thi đồng thời tạo nguồn dữ liệu chung để đánh giá chất lượng giáo dục trên phạm vi toàn quốc.
Đối với tuyển sinh đại học, quyền quyết định hoàn toàn thuộc các cơ sở đào tạo. Các trường được tự chủ lựa chọn phương thức tuyển sinh, chỉ tiêu, tổ hợp xét tuyển, tiêu chí và điểm chuẩn; đồng thời sử dụng Hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD&ĐT để xử lý dữ liệu, đối sánh kết quả và xác nhận nguyện vọng.
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, năm 2025 có 50,32% thí sinh nhập học chủ yếu bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT, trong khi 29,24% được tuyển chủ yếu bằng kết quả học tập THPT. Điều này cho thấy điểm thi tốt nghiệp là nguồn dữ liệu được sử dụng nhiều nhất, nhưng không phải nguồn tuyển bắt buộc.
Việc nhiều trường đại học có mức cạnh tranh cao vẫn tiếp tục sử dụng kết quả kỳ thi là minh chứng cho độ tin cậy và khả năng phân loại của kỳ thi, trong khi các trường vẫn có thể tổ chức kỳ thi riêng hoặc áp dụng các phương thức khác theo quyền tự chủ.
Kết quả thi tốt nghiệp THPT chỉ là một trong nhiều phương thức tuyển sinh của các cơ sở đào tạo. (Ảnh: Moet)
Tiếp tục hoàn thiện kỳ thi chuẩn hóa quốc gia
Bộ GD&ĐT cho rằng, một kỳ thi chuẩn hoá quốc gia trong giai đoạn mới sẽ ứng dụng những công nghệ và quy trình tiên tiến nhất để hạn chế tới mức thấp nhất sự can thiệp của con người. Kỳ thi cũng sẽ được tính toán để có thể chia nhiều đợt trong năm, thậm chí tổ chức theo các môn thi riêng và một số bài thi tổng hợp.
Theo đó, tuyển sinh là quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đào tạo, nhưng các biện pháp quản lý cũng sẽ được “siết chặt” không để tái diễn việc “trăm hoa đua nở”, gây khó khăn, tốn kém, áp lực và bất bình đẳng cho thí sinh và tốn kém chung cho toàn xã hội. Dù không bắt buộc, song kết quả của kỳ thi chuẩn hóa quốc gia cũng vẫn sẽ là căn cứ quan trọng để các trường sử dụng cho xét tuyển.
Bộ GD&ĐT cho hay, quá trình đổi mới sẽ tiếp tục theo hướng hiện đại hóa khảo thí, xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, tăng cường phân tích dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phát hiện bất thường trong phổ điểm, kết quả chấm thi, quy đổi điểm và đăng ký xét tuyển.
Bộ GD&ĐT cũng nghiên cứu lộ trình thí điểm thi trên máy tính khi điều kiện hạ tầng cho phép, đồng thời không triển khai đồng loạt nếu điều kiện giữa các vùng miền còn chênh lệch. Song song với đó là các giải pháp tăng cường bảo mật, phân tách nhiệm vụ ở các khâu nhạy cảm, kiểm tra chéo, lưu vết điện tử và áp dụng chế tài nghiêm đối với các hành vi cố ý can thiệp vào kết quả thi.
Đối với tuyển sinh đại học, Bộ GD&ĐT cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình; ban hành chuẩn tối thiểu đối với các kỳ thi độc lập, quy định về quy đổi tương đương, công bố phổ điểm, bảo mật dữ liệu và giải quyết khiếu nại.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chỉ đạo rà soát, đánh giá toàn diện việc tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT trong giai đoạn vừa qua, trên cơ sở đó tiếp tục hoàn thiện để hướng tới một kỳ thi an toàn, chất lượng, hiệu quả. Bộ tiếp tục lắng nghe ý kiến của các chuyên gia, cơ sở giáo dục, giáo viên, học sinh, phụ huynh và toàn xã hội để hoàn thiện công tác thi và tuyển sinh trong giai đoạn tới.
Thêm SOHA trên Google
