Xăng E10 đang là một trong những chủ đề được bàn tán sôi nổi nhất trong cộng đồng người dùng xe tại Việt Nam thời gian gần đây. Kể từ khi loại xăng pha cồn sinh học này dần thay thế các dòng xăng khoáng truyền thống trên thị trường, hàng loạt thông tin trái chiều xuất hiện trên các diễn đàn, mạng xã hội và nhóm chat của giới tài xế.
Người thì bảo xe chạy yếu đi rõ rệt, kẻ thì khuyên phải lắc bình trước khi đổ để xăng không bị tách nước, có người lại dặn nhau bơm đầy bình khi không đi xe lâu ngày.
Nhân dịp này, chương trình BizExplained đã có dịp trò chuyện cùng chuyên gia Hải Kar, chủ diễn đàn "Trà đá Ô tô", một trong những cộng đồng chia sẻ kiến thức ô tô xe máy được đông đảo người dùng tin tưởng.
Bằng kinh nghiệm thực tiễn và góc nhìn kỹ thuật, chuyên gia Hải Kar đã lần lượt mổ xẻ từng quan niệm đang lưu truyền, chỉ ra đâu là sự thật, đâu là hiểu lầm.
Xăng E10 là gì và vì sao xe cảm giác "hụt ga"?
Trước tiên, chuyên gia Hải Kar làm rõ bản chất của loại nhiên liệu đang gây tranh cãi này. Theo ông, xăng E5 hay E10 về cơ bản vẫn là xăng khoáng thông thường, chỉ được pha thêm lần lượt 5% và 10% cồn sinh học (ethanol) chiết xuất từ ngô, khoai, mía đường. Tưởng như đơn giản, nhưng chính tỷ lệ ethanol này lại tạo ra sự khác biệt đáng kể mà nhiều người dùng xe đã trực tiếp cảm nhận.
"Vấn đề nằm ở nhiệt trị," ông lý giải.
Nhiệt trị là lượng năng lượng sinh ra khi đốt cháy một đơn vị thể tích nhiên liệu. Ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng nguyên chất đáng kể, nên khi pha vào, hỗn hợp cung cấp ít năng lượng hơn cho mỗi chu kỳ đốt. Đây chính là lý do vì sao nhiều tài xế phản ánh cảm giác hụt ga hoặc máy yếu hơn so với khi dùng xăng khoáng thuần túy.
Chuyên gia Hải Kar nhấn mạnh đây không phải cảm giác tưởng tượng, mà là đặc tính vật lý thực sự của ethanol.
Xe nào dùng được, xe nào nên tránh?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất mà không ít người dùng xe máy đang bỏ qua. Chuyên gia Hải Kar khẳng định: Các dòng xe máy sử dụng chế hòa khí (hay còn gọi là bình xăng con) về cơ bản không tương thích với xăng E10. Ethanol tác động lên các chi tiết cao su bên trong bộ phận này như gioăng, phớt và kim ba cạnh, khiến chúng phồng lên và biến dạng theo thời gian. Ở mức độ nghiêm trọng hơn, đường ống dẫn xăng của các dòng xe đời cũ có thể bị hư hỏng, gây rò rỉ và tiềm ẩn nguy cơ cháy xe.
Các xe dùng hệ thống phun xăng điện tử (FI) có khả năng tương thích tốt hơn, nhưng theo ông, ngay cả với nhóm này, tiêu chí an toàn nhất vẫn là xem xe có được nhà sản xuất dán nhãn xác nhận phù hợp với E5 hay E10 hay không. "Chỉ khi có xác nhận đó, người dùng mới nên yên tâm hoàn toàn," chuyên gia Hải Kar lưu ý.
Về giải pháp tự tách ethanol đang được một số người áp dụng, cụ thể là pha thêm 10% nước vào bình, lắc đều rồi xả phần nước đã hút ethanol xuống đáy, chuyên gia này tỏ ra thận trọng. Ngoài việc tiềm ẩn vi phạm quy định phòng cháy chữa cháy, ông chỉ ra rằng phần xăng còn lại sau khi tách cũng không còn đạt chất lượng ban đầu. Lý do: nền xăng khoáng gốc dùng để pha E10 chỉ có chỉ số octane khoảng 87-90, còn chính ethanol mới là thành phần nâng hỗn hợp lên chuẩn octane 95 nhờ chỉ số octane cực cao của nó (108-115). "Tách ethanol ra là đang loại bỏ đi yếu tố cốt lõi giúp duy trì chất lượng nhiên liệu," ông nhận định.
Lời khuyên "bơm đầy bình" khi để xe lâu ngày: Nghe có lý nhưng lại sai
Một trong những lời khuyên đang lưu truyền rộng rãi nhất là bơm đầy bình xăng khi không sử dụng xe lâu ngày, thậm chí được trích dẫn từ một số chuyên gia ngành ô tô. Logic đằng sau là: Bơm đầy sẽ giảm thiểu lượng không khí tiếp xúc với xăng, từ đó hạn chế hơi nước thẩm thấu vào và gây tách lớp ethanol.
Chuyên gia Hải Kar không đồng tình với quan điểm này.
Ông giải thích rằng bình xăng trên các dòng xe đời mới không phải một chiếc can rỗng đơn thuần. Cấu trúc bình luôn có các hốc, ngách và hệ thống van được thiết kế để duy trì khoảng 5-10% dung tích là không khí, nhằm xử lý bài toán giãn nở của xăng theo nhiệt độ. "Dù bạn có cố nhồi nhét, cố bơm đầy cỡ nào thì trong bình vẫn luôn tồn tại lượng không khí đó," ông nói. Chưa kể, bơm quá đầy còn đẩy xăng tràn ngược vào hệ thống xử lý hơi xăng, làm hỏng bộ canister, một chi tiết không rẻ và không dễ thay.
Thực ra, chuyên gia Hải Kar cho rằng chiến lược ngược lại mới là đúng. Khi cần để xe lâu ngày, nên hạn chế lượng xăng trong bình xuống mức thấp nhất có thể, hoặc hút sạch xăng ra. Ông đưa ra phép tính cụ thể: 10% ethanol trong bình xăng 80 lít tương đương 8 lít ethanol, nếu tách nước thì lượng nước sinh ra là rất đáng kể. Trong khi đó, nếu chỉ để lại 5 lít xăng trong bình, lượng nước phân tách tối đa chỉ khoảng 50cc, gần như vô hại. "Đổ đầy bình để lưu trữ, về bản chất, là đang nhân lên rủi ro chứ không phải giảm thiểu nó," ông kết luận.
Phụ gia: Giải pháp thực tế khi cần lưu trữ xe dài ngày
Vậy người dùng nên làm gì khi buộc phải để xe dài ngày? Với xe máy, chuyên gia Hải Kar cho rằng hút xăng ra là giải pháp khả thi và đủ đơn giản khi cần để xe lâu hơn một tháng. Với ô tô, việc này phức tạp hơn nhiều, và ông khuyến nghị sử dụng phụ gia chống tách lớp như là lựa chọn tối ưu.
Trên thị trường hiện có nhiều loại phụ gia chống tách lớp và ngăn tách nước từ xăng ethanol, chất lượng tốt xấu khác nhau. Chuyên gia Hải Kar đánh giá cao các thương hiệu như CRC (Mỹ), Liqui Moly, Motul và Castrol, giá tham khảo khoảng 800.000 đồng cho một bình xăng 80 lít. Ông cũng lưu ý thêm rằng phụ gia chỉ cần thiết khi lưu trữ xe dài ngày. Với người dùng thông thường đổ xăng đều đặn 1-2 lần mỗi tuần, hiện tượng tách nước hầu như không xảy ra và hoàn toàn không cần sản phẩm hỗ trợ.
Điều chuyên gia này nhấn mạnh người dùng cần thực sự lo ngại là: khi ethanol tách khỏi xăng và ngậm nước, hỗn hợp này nặng hơn và chìm xuống đáy bình, chính xác là vị trí bơm xăng hút nguyên liệu vào động cơ. Nước và ethanol đã biến chất đi vào buồng đốt là nguyên nhân trực tiếp gây hỏng động cơ ngay lập tức, không phải lý thuyết, mà là kịch bản đã xảy ra với không ít chủ xe.
Tóm lại, theo chuyên gia Hải Kar, câu chuyện xăng E10 không đơn giản là dùng hay không dùng, mà là dùng đúng cách. Với xe tương thích và thói quen sử dụng thường xuyên, E10 không phải mối đe dọa. Vấn đề thực sự nằm ở những chiếc xe cũ chạy chế hòa khí kết hợp với thói quen bơm đầy bình rồi để xe dài ngày. Hai yếu tố đó cộng lại mới thực sự đáng lo.
