Bị ép chi tiền, doanh nghiệp quay ra 'móc túi' của hàng chục nghìn người có nhu cầu xuất khẩu lao động

Chuyển gánh nặng chi phí sang người đi xuất khẩu lao động

Cơ quan điều tra xác định, trong thời gian đương chức, cựu Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Nguyễn Bá Hoan đã lợi dụng quyền hạn được giao, chỉ đạo cấp dưới thiết lập quy trình riêng, phát sinh các thủ tục ngoài quy định, bị xác định là dạng “giấy phép con”, nhằm gây khó khăn có chủ đích cho doanh nghiệp.

Ở cấp dưới, Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước Tống Hải Nam cùng các cán bộ dưới quyền bị cáo buộc trực tiếp triển khai cơ chế này bằng việc liên tục yêu cầu doanh nghiệp bổ sung hồ sơ, kéo dài thời gian thẩm định, thậm chí đặt ra những yêu cầu gần như không thể đáp ứng. Từ đó, buộc các doanh nghiệp phải 'chung chi' để hồ sơ được giải quyết thuận lợi.

Vẫn theo kết luận điều tra, để “gỡ vướng”, các doanh nghiệp đã chuyển gánh nặng chi phí sang người có nhu cầu xuất khẩu lao động.

Tại Công ty Hoàng Long, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Nghiêm Quốc Hưng bị cáo buộc chỉ đạo thu thêm từ 45 đến 135 triệu đồng mỗi lao động, tùy thị trường. Đơn cử, người có nhu cầu đi lao động ở Nhật Bản bị thu tới 144 triệu đồng (cao hơn 87 triệu đồng); đi Đài Loan bị thu 123 triệu đồng (chênh 45 triệu đồng). Đặc biệt, chương trình kỹ thuật cao tại Hàn Quốc bị “đẩy giá” lên 293 triệu đồng/người, cao hơn quy định tới 153 triệu đồng.

Chỉ trong giai đoạn 2020–2024, Công ty Hoàng Long đã đưa hơn 15.000 lao động ra nước ngoài, thu thực tế trên 1.800 tỷ đồng. Tuy nhiên, có hơn 1.200 tỷ đồng trong số này bị để ngoài sổ sách, không kê khai thuế, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước hơn 241 tỷ đồng.

Để che giấu sai phạm, ông Hưng bị cáo buộc chỉ đạo vận hành hai hệ thống kế toán song song, hệ thống hợp thức hóa các khoản thu đúng quy định để báo cáo thuế và hệ thống còn lại theo dõi các khoản thu ngoài bằng tiền mặt. Nhân viên thậm chí lập hai loại phiếu thu với số tiền khác nhau để hợp thức hóa hồ sơ.

Chủ tịch Công ty Sona Nguyễn Đức Nam cũng bị cáo buộc chỉ đạo thu vượt từ 1.900–2.100 USD/người đi Nhật, 5.000–5.500 USD/người đi Hàn Quốc và 2.200–2.300 USD/người đi Litva. Trong 4 năm, doanh nghiệp này đã thu sai quy định 29,2 tỷ đồng từ hơn 1.000 lao động, toàn bộ đều không được hạch toán. Trong khi đó, Công ty Incoop3 do Nghiêm Văn Định điều hành bị xác định thu thêm 500–1.000 USD mỗi lao động đi Hàn Quốc, với tổng số tiền trái quy định khoảng 6 tỷ đồng.

Dùng tiền bất chính để “bôi trơn”

Một phần đáng kể trong số tiền thu trái phép này được dùng để “bôi trơn” cho các cán bộ quản lý. Riêng ông Nghiêm Quốc Hưng đã chi gần 240.000 USD để duy trì quan hệ và được tạo điều kiện phê duyệt hồ sơ, trong đó hai lần trực tiếp hoặc gián tiếp đưa cho cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan tổng cộng 170.000 USD.

Ngoài ra, ông Hoan còn bị cáo buộc nhận 50 triệu đồng từ lãnh đạo Công ty Sona, cùng 450.000 USD và 90 triệu đồng tiền “biếu” vào các dịp lễ, Tết từ nhiều doanh nghiệp.

Ở cấp cục, ông Tống Hải Nam bị xác định nhận tổng cộng hàng tỷ đồng và hàng chục nghìn USD để phê duyệt hồ sơ và cấp phép. Riêng trong hoạt động cấp giấy phép, ông Nam nhận hơn 4,65 tỷ đồng và 36.000 USD để giải quyết 29 hồ sơ.

Cơ quan điều tra cũng làm rõ việc cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan nhận 950 triệu đồng và hai đồng hồ trị giá 450 triệu đồng từ ông Nam để ký duyệt 14 giấy phép. Ngoài ra, chuyên viên Nguyễn Thành Hưng bị cáo buộc là người trực tiếp thực hiện hành vi nhũng nhiễu, nhận tổng cộng 7,7 tỷ đồng để “chạy” 26 giấy phép cho doanh nghiệp.

Kết luận điều tra bổ sung xác định tổng số tiền hưởng lợi bất chính, trong đó, cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan khoảng 5,75 tỷ đồng; Cục trưởng Tống Hải Nam 7,3 tỷ đồng; Nguyễn Thành Hưng 7,7 tỷ đồng. Hai cựu Cục phó Phạm Viết Hương và Nguyễn Gia Liêm lần lượt nhận 500 triệu đồng và 168 triệu đồng.