Sài Gòn xưa có câu "Nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa" để vinh danh 4 con người, 4 gia tộc giàu sang bậc nhất. Và thứ tài sản lớn nhất của họ là hàng nghìn thửa đất, hàng nghìn căn nhà vẫn còn tạo dấu ấn đến bây giờ.
Khởi đầu từ một người thu mua ve chai, Hứa Bổn Hòa (Chú Hỏa) đã xây dựng nên đế chế Hui Bon Hoa sở hữu hơn 30.000 căn nhà, chiếm tới 40% tổng lượng bất động sản Sài Gòn thời bấy giờ.
Tại số 1 Lý Thái Tổ, cụm biệt thự bỏ hoang của hậu duệ gia tộc này nay đã trở thành công viên công cộng và không gian tưởng niệm quy mô 4,3 ha do Sun Group thực hiện.
Bài học kinh doanh địa ốc kinh điển của Chú Hỏa nằm ở việc "mua gom" các nền nhà xung quanh khu vực Chợ Bến Thành mới ngay sau khi nơi này được san lấp từ ao hồ. Việc đón đầu các dự án đầu tư công của chính quyền thời đó đã biến các dãy phố bao quanh chợ thành "mỏ vàng" thương mại sầm uất. Hiện mỗi m2 quanh khu chợ này có giá đến hàng tỷ đồng.
Dinh thự tại số 97 Phó Đức Chính của gia tộc Chú Hỏa hiện là Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, một biểu tượng kiến trúc kết hợp tinh tế giữa hai trường phái Á – Âu. Công trình lừng danh với thiết kế 99 cánh cửa này được bảo tồn nguyên vẹn, giữ vững giá trị lịch sử ngay giữa trung tâm sôi động.
Gia tộc Hui Bon Hoa còn để lại dấu ấn sâu đậm trong hạ tầng y tế với triết lý "lợi nhuận đi đôi với phúc lợi". Từ những quỹ đất được hiến tặng, các bệnh viện đã được xây dựng. Tiêu biểu là Chẩn Y Viện: Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn - nay là Bệnh viện Nhân dân Gia Định cơ sở 2.
Bảo sanh viện Đông Dương (nay là Bệnh viện Từ Dũ) vẫn đang vận hành hiệu quả.
Ở mảng dịch vụ cao cấp, khách sạn Majestic tại vị trí "vàng" số 1 Đồng Khởi là minh chứng tồn tại suốt hơn một thế kỷ. Được gia tộc Chú Hỏa xây dựng từ năm 1925, nơi đây vẫn giữ vững vị thế là khách sạn 5 sao mang tính di sản, nhìn ra dòng sông Sài Gòn.
Vị thế "Nhất Sỹ" của Lê Phát Đạt bùng nổ nhờ sự nhạy bén khi mua lại đất đai tại các vùng ven như Gò Công, Tân An, Đức Hòa trong giai đoạn dân cư ly tán do chiến tranh. Nhờ khả năng quản lý nông nghiệp xuất sắc trên hàng chục ngàn mẫu ruộng lúa, ông trở thành địa chủ lớn nhất khu vực và là ông ngoại của Nam Phương Hoàng hậu.
Huyện Sỹ đã dành khoảng 1/7 tổng gia sản khổng lồ của mình để dâng cúng đất đai và kinh phí xây dựng các công trình tôn giáo. Nhà thờ Huyện Sỹ (Nhà thờ Chợ Đũi) tại Quận 1 cũ không chỉ là một di tích kiến trúc Gothic điển hình mà còn là nơi an nghỉ của vợ chồng vị phú hộ này.
Di sản của ông còn trải dài qua các phường xã với Nhà thờ Chí Hòa trên đường Bành Văn Trân. Quỹ đất hiến tặng này đã tạo ra sự lan tỏa không gian cộng đồng, biến các khu vực canh tác lúa xưa kia thành những khu dân cư sầm uất và trục đường thương mại chính của Tân Bình ngày nay.
Với Tổng đốc Phương (Đỗ Hữu Phương), tài sản được tích lũy từ quỹ đất bạt ngàn phía Bắc Sài Gòn và hàng trăm căn nhà cho thuê tại các vị trí đắc địa vùng Chợ Lớn. Ông đại diện cho tầng lớp phú hào đi lên từ sự kết hợp khéo léo giữa quan lộ và kinh doanh địa ốc.
Dấu ấn giáo dục nổi bật của gia đình Tổng đốc Phương là việc đề xướng và đóng góp xây dựng Trường Nữ Trung học đường (Trường Áo Tím). Trên khu đất rộng 23.000 m2 tại số 275 Điện Biên Phủ, ngôi trường này nay chính là THPT Nguyễn Thị Minh Khai.
Bá hộ Xường (Lý Tường Quan) lại gắn liền với sự phồn vinh của khu vực Quận 5 và Quận 6 cũ qua hệ thống kho bãi và biệt thự cho thuê. Dù sản nghiệp con cháu có phần suy giảm, nhưng dinh thự số 292 Hải Thượng Lãn Ông vẫn tồn tại như một di tích kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu của vùng đất Chợ Lớn.
Sau hơn một thế kỷ, di sản của "Tứ đại phú hộ" vẫn là bài học về tầm nhìn đầu tư: Gắn kết lợi ích cá nhân với sự phát triển hạ tầng và phúc lợi công cộng. Những "đất vàng" năm xưa nay vẫn tiếp tục đóng góp vào dòng chảy kinh tế và giữ gìn bản sắc kiến trúc đặc sắc của thành phố Hồ Chí Minh.