Anubis - Vị thần chết Ai Cập được tôn vinh bởi 8 triệu con chó ướp xác

Thu Hằng |

Anubis - Vị thần chết Ai Cập được tôn vinh bởi 8 triệu con chó ướp xác
Anubis - Vị thần chết Ai Cập được tôn vinh bởi 8 triệu con chó ướp xác
Hình ảnh thần Anubis với thân người, đầu chó rừng bên cạnh một xác ướp. Ảnh: Wikimedia Commons

Tất cả các nền văn minh cổ đại đều tôn sùng một vị thần chết. Với Ai Cập cổ đại, vị thần đó là Anubis, người giám sát việc ướp xác và đánh giá sự xứng đáng của linh hồn một người ở thế giới bên kia.

Với biểu tượng là một con chó đen hoặc một người đàn ông cơ bắp với đầu chó rừng đen, vị thần chết của người Ai Cập cổ đại được cho là vị thần giám sát mọi khía cạnh của quá trình chết. Ông tạo điều kiện cho việc ướp xác, bảo vệ mộ người chết và quyết định liệu một linh hồn có nên được ban cho sự sống vĩnh cửu hay không.

Các nhà sử học tin rằng văn hóa tôn thờ Anubis đã phát triển trong Thời kỳ Ai Cập cổ đại vào khoảng 6.000-3.150 năm trước Công nguyên khi hình ảnh đầu tiên của thần xuất hiện trong các lăng mộ thuộc triều đại Ai Cập thứ nhất - gồm nhóm pharaoh đầu tiên cai trị một Ai Cập thống nhất.

Thật thú vị khi thần Anubis thực ra là người Hy Lạp. Trong ngôn ngữ Ai Cập cổ đại, ông được gọi là “Anpu”, hay là “Inpu”, có liên quan mật thiết đến những từ chỉ một “đứa trẻ hoàng tộc” và “phân huỷ”.

Từ Anubis còn được biết đến với tên gọi là Imy-ut, có nghĩa là “Chúa tể của vùng đất linh thiêng”. Như vậy nguyên của tên của thần đã cho thấy Anubis mang dòng máu hoàng tộc thiêng liêng và liên quan đến người chết.

Anubis - Vị thần chết Ai Cập được tôn vinh bởi 8 triệu con chó ướp xác - Ảnh 1.

Tượng thần Anubis trong hình dạng chó rừng. Ảnh: Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan, Mỹ

Hình ảnh tượng trưng của thần Anubis có lẽ bắt nguồn từ những con chó rừng đi lang thang có xu hướng đào bới và tha nhặt xác chết mới chôn. Đầu thần thường có màu đen thể hiện sự liên tưởng màu sắc của người Ai Cập cổ đại với sự phân huỷ hoặc đất châu thổ sông Nile.

Anubis đảm nhận nhiều vai trò trong quá trình chết đi của con người. Đôi khi thần giúp mọi người đi vào thế giới bên kia, quyết định số phận của họ lúc ở đó, và có khi thần chỉ đơn giản là bảo vệ một xác chết. Vì thế, Anubis được xem là thần chết, thần ướp xác và thần linh hồn người chết.

Anubis - Vị thần chết Ai Cập được tôn vinh bởi 8 triệu con chó ướp xác - Ảnh 2.

Thần Anubis trên quách của pharaoh Harmhabi. Ảnh: Thư viện Công cộng New York

Thần thoại về Anubis

Nhưng có một vị thần khác liên quan đến người chết cũng đã nổi lên trong triều đại Ai Cập thứ năm vào thế kỷ 25 trước Công nguyên: Đó là thần Osiris. Vì điều này, Anubis đã mất đi vị trí là vua của người chết và câu chuyện nguồn gốc của ông được viết lại theo hướng để thần phục tùng thần Osiris có làn da màu xanh lá cây.

Trong huyền thoại này, Osiris đã kết hôn với em gái xinh đẹp của mình là Isis. Isis có một người em sinh đôi tên là Nephthys, vốn đã kết hôn với một người anh trai khác của họ là Set, vị thần chiến tranh, hỗn loạn và bão tố.

Nhưng Nephthys không yêu chồng mình mà lại thích Osiris mạnh mẽ. Nàng cải trang thành Isis và quyến rũ Osiris. Mặc dù Nephthys được cho là vô sinh, nhưng chuyện này bằng cách nào đó đã khiến nàng có thai. Nàng hạ sinh em bé Anubis nhưng vì sợ cơn thịnh nộ của chồng, Nephthys nhanh chóng bỏ rơi con.

Anubis - Vị thần chết Ai Cập được tôn vinh bởi 8 triệu con chó ướp xác - Ảnh 3.

Bùa hộ mệnh hình thần Anubis. Ảnh: Bảo tàng nghệ thuật Metropolitan Museum.

Tuy nhiên, khi Isis phát hiện ra chuyện ngoại tình và đứa trẻ vô tội, nàng đã tìm Anubis và nhận nuôi đứa bé.

Thật không may, Set cũng phát hiện ra chuyện ngoại tình và để trả thù, ông đã giết chết rồi phân xác Osiris, ném những mảnh thi thể của chàng xuống sông Nile.

Anubis, Isis và Nephthys cuối cùng đã tìm kiếm những phần cơ thể này, Isis tái tạo lại thi thể chồng, và người con Aubis bắt đầu bảo quản xác cha. Bằng cách đó, ông đã tạo ra quá trình ướp xác nổi tiếng của Ai Cập và từ đây được coi là vị thần bảo trợ của những xác ướp.

Set vô cùng tức giận khi biết thi thể Osiris đã được tái tạo, thần tìm cách biến thi thể kẻ thù thành một con báo, nhưng Anubis đã bảo vệ cha và dùng thanh sắt nóng chọc lên da thần Set. Đó cũng là sự tích loài báo