Nga và Belarus vừa tiến hành giai đoạn hai của cuộc diễn tập lực lượng hạt nhân quy mô lớn trải dài từ Đông Âu tới Thái Bình Dương, với điểm nhấn là việc đồng loạt phóng 6 loại tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Động thái này được xem là màn phô diễn sức mạnh chiến lược đáng chú ý của Moskva trong bối cảnh căng thẳng giữa Nga và phương Tây tiếp tục ở mức cao.
Các vụ phóng bao gồm tên lửa đạn đạo liên lục địa phóng từ mặt đất và tàu ngầm, tên lửa hành trình và đạn đạo phóng từ trên không, tên lửa siêu vượt âm phóng từ tàu chiến cùng tên lửa đạn đạo chiến thuật tầm ngắn. Cuộc diễn tập không chỉ cho thấy quy mô kho vũ khí hạt nhân Nga mà còn phản ánh học thuyết răn đe đa tầng mà Moskva theo đuổi trong nhiều năm qua.
Vụ phóng tên lửa hành trình siêu thanh Zircon của Nga. Ảnh Military Watch
“Xương sống” của lá chắn hạt nhân Nga
Loại vũ khí có sức công phá lớn nhất xuất hiện trong cuộc diễn tập là tên lửa đạn đạo liên lục địa RS-24 Yars, được phóng từ sân bay vũ trụ Plesetsk tới thao trường tại bán đảo Kamchatka. Đây hiện là trụ cột của lực lượng răn đe hạt nhân trên bộ Nga với gần 150 quả đang phục vụ trong 8 sư đoàn tên lửa chiến lược.
RS-24 Yars bắt đầu được biên chế từ năm 2010 và nổi bật nhờ khả năng mang nhiều đầu đạn hạt nhân tấn công độc lập. Phần lớn tên lửa được triển khai trên xe mang phóng cơ động, giúp tăng đáng kể khả năng sống sót trước các đòn đánh phủ đầu. Moskva dự kiến tiếp tục duy trì Yars song song với RS-28 Sarmat - mẫu tên lửa hạng nặng đặt trong hầm phóng cố định, có kích thước lớn gấp gần 4 lần.
Ở hướng tác chiến trên biển, Hải quân Nga phóng tên lửa đạn đạo R-29RMU2 Sineva từ tàu ngầm hạt nhân lớp Delta IV. Dù nhỏ hơn đáng kể so với tên lửa Bulava trên tàu ngầm lớp Borei hiện đại, Sineva vẫn có tầm bắn đủ để tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ Mỹ và châu Âu, mà tàu ngầm Nga không cần rời khỏi vùng Bắc Cực.
Điều này đặc biệt quan trọng với các tàu lớp Delta IV do chúng dễ bị phát hiện hơn tàu ngầm thế hệ mới Borei nếu hoạt động ở vùng biển xa. Phiên bản R-29RMU2 được phát triển nhằm kéo dài thời gian phục vụ của lớp Delta IV, tới khoảng giữa thập niên 2030 trước khi bị thay thế hoàn toàn.
Máy bay ném bom chiến lược Tu-95MSM của Nga trang bị 8 tên lửa hành trình Kh-101/2. Ảnh Military Watch
Kinzhal, Zircon và vai trò tấn công chiến thuật
Bên cạnh lực lượng hạt nhân chiến lược, Nga và Belarus cũng phô diễn trước thế giới năng lực tấn công hạt nhân chiến thuật. Quân đội Belarus đã sử dụng tổ hợp Iskander-M để phóng tên lửa đạn đạo tại thao trường Kapustin Yar trên lãnh thổ Nga. Đây được xem là phương tiện mang vũ khí hạt nhân chủ lực của Minsk trong cơ chế chia sẻ hạt nhân với Moskva.
Trong khi đó, Không quân Vũ trụ Nga triển khai tiêm kích MiG-31K/I phóng tên lửa siêu vượt âm Kinzhal - biến thể phóng từ trên không có liên hệ với dòng tên lửa Iskander. Kinzhal từng nhiều lần được sử dụng trong xung đột tại Ukraine và được Nga coi là vũ khí khó đánh chặn nhờ tốc độ cực cao.
Máy bay ném bom chiến lược Tu-95MS cũng tham gia diễn tập khi phóng tên lửa hành trình Kh-101/102. Dòng tên lửa này được cho có tầm bắn gần 5.000 km cùng khả năng tàng hình radar, cho phép tấn công mục tiêu từ khoảng cách rất xa. Dù Tu-95 và MiG-31 đều là các thiết kế đã tồn tại hàng chục năm, việc liên tục nâng cấp hệ thống điện tử và vũ khí giúp chúng vẫn giữ vai trò quan trọng trong lực lượng hạt nhân Nga.
Tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo hạt nhân lớp Delta IV của Hải quân Nga. Ảnh Military Watch
Đáng chú ý nhất trong cuộc diễn tập là tên lửa siêu vượt âm 3M22 Zircon được phóng từ khinh hạm Admiral Gorshkov trên biển Barents. Đây là loại tên lửa có tốc độ lên tới Mach 9, tương đương khoảng 11.000 km/h, với tầm bắn hơn 1.000 km.
Ngoài nhiệm vụ chống hạm, Zircon còn có khả năng tấn công mục tiêu mặt đất bằng đầu đạn hạt nhân chiến thuật. Nga từng thử nghiệm dòng tên lửa này trong xung đột Ukraine nhằm kiểm tra khả năng tác chiến thực tế.
Tốc độ cực lớn kết hợp khả năng cơ động cao khiến Zircon trở thành mục tiêu rất khó bị đánh chặn đối với các hệ thống phòng không hiện nay. Kích thước tương đối nhỏ cũng cho phép tàu chiến Nga mang theo số lượng lớn loại tên lửa này, đặc biệt là các tàu ngầm hạt nhân lớp Yasen có tầm hoạt động gần như không giới hạn.
Giới quan sát quân sự quốc tế nhận định việc Nga đồng loạt triển khai nhiều loại tên lửa mang đầu đạn hạt nhân trong cùng một cuộc diễn tập là thông điệp răn đe mạnh mẽ gửi tới NATO. Cuộc phô diễn cũng cho thấy Moskva tiếp tục đặt lực lượng hạt nhân vào vị trí trung tâm trong chiến lược an ninh quốc gia giữa lúc môi trường địa chính trị toàn cầu ngày càng bất ổn.
