Thêm SOHA trên Google
Tàu cao tốc Nga đang thành hình
Tại nhà máy chế tạo đầu máy xe lửa Ural (Uralskie Lokomotivy), không khí làm việc đang diễn ra hết sức khẩn trương. Nơi đây đang đóng những đoàn tàu tốc độ cao đầu tiên cho tuyến đường sắt Moscow – Saint Petersburg — dự án hạ tầng giao thông tham vọng nhất của nước Nga trong nhiều thập kỷ qua.
Đến nay, 14 trong tổng số 16 khung toa xe dành cho hai đoàn tàu đầu tiên đã hoàn thành công đoạn hàn. 9 khung toa đã được chuyển sang khâu lắp ráp kỹ thuật: thi công cách nhiệt - cách âm, đi hệ thống dây cáp, ốp tấm nội thất, lắp cửa sổ mạn, cửa ra vào và cần thu điện.
Với vận tốc thiết kế lên tới 400 km/h, mỗi chi tiết dù nhỏ nhất của đoàn tàu đều phải đáp ứng những tiêu chuẩn kỹ thuật cực kỳ khắt khe.
Đơn cử như hệ thống cửa sổ mạn, kính được gắn vào khung toa bằng công nghệ dán keo chuyên dụng. Phương pháp này không chỉ đảm bảo độ liên kết chắc chắn, giảm tiếng ồn trong khoang hành khách, dập tắt các lực rung chấn và va đập, mà còn triệt tiêu sự chênh lệch về độ giãn nở nhiệt giữa kính và kim loại.
Đây là công nghệ từng được Uralskie Lokomotivy ứng dụng thành công trên các dòng tàu điện thông thường, trước khi được cải tiến và tối ưu hóa hoàn toàn cho dòng tàu tốc độ cao này.
Bên cạnh đó, các cụm cửa ra vào phía ngoài được trang bị hệ thống gioăng cao su tăng cường nhằm đảm bảo độ kín khí tuyệt đối cho toa xe. Cần thu điện cũng được thiết kế riêng với đặc tính khí động học vượt trội, giúp các kỹ sư cắt giảm tối đa trọng lượng kết cấu cũng như độ ồn khi vận hành.
Nhằm phục vụ dự án, nhà máy Uralskie Lokomotivy đã thần tốc xây dựng thêm các phân xưởng mới. Tuy nhiên, quy mô thực sự của dự án vượt xa một nhà máy đơn lẻ: có tới 150 doanh nghiệp trên khắp nước Nga cùng tham gia cung ứng.
Thông qua dự án này, Nga không chỉ làm chủ nhiều công nghệ cốt lõi từng nằm ngoài tầm tay, mà còn tạo nền móng vững chắc cho tương lai.
Theo kế hoạch đã phê duyệt, sau khi hoàn thành trục Moscow – Saint Petersburg, tuyến đường sắt tốc độ cao sẽ tiếp tục được mở rộng tới Yekaterinburg, Adler, Ryazan, đồng thời xây dựng thêm nhánh kết nối quốc tế sang Minsk (Belarus).
Song song với việc đóng tàu, đại công trường xây dựng tuyến đường ray cũng đang hoạt động hết công suất. Hơn 28.000 công nhân và kỹ sư đang ngày đêm bám trụ công trường — một quy mô đại công trình gợi nhớ đến những "đại công trường thanh niên" thời Xô Viết. Quá trình thi công hạ tầng cũng đồng thời là "bệ phóng" đưa hàng loạt công nghệ xây dựng độc quyền của Nga ra đời.
Nga đã nắm được nhiều công nghệ cốt lõi
Các chuyên gia cho biết, để tàu chạy thật êm, không bị gián đoạn bởi các dốc nghiêng hay khúc ngoặt gấp và hoàn toàn không giao cắt với các tuyến đường bộ, toàn bộ tuyến đường sắt sẽ được nâng đỡ trên hệ thống cầu cạn.
Để dựng lên hệ thống này, người ta đúc những dầm bê tông cốt thép khổng lồ nặng tới 700 tấn mỗi khối. Do kích thước quá khổ không thể vận chuyển bằng đường bộ thông thường, các nhà máy đúc dầm được dựng ngay sát chân công trình.
Sản phẩm sau khi hoàn thiện sẽ được di chuyển đến vị trí lắp đặt bằng xe rùa tự hành chuyên dụng và được nhấc đặt chính xác nhờ hệ thống cần cẩu cổng-khóa có một không hai.
Một thách thức lớn khác nằm ở địa chất: hầu hết tuyến đường đều đi qua các vùng đất đầm lầy lún nát. Giải pháp được đưa ra là đóng một "trường cọc" phủ kín nền móng. Hơn 1 triệu cọc bê tông sẽ được cắm xuống đất, và hàng loạt nhà máy đúc cọc mới cũng đã được cấp tốc xây dựng để đáp ứng nhu cầu này.
Một mắt xích then chốt khác là công nghệ tấm đệm ray không đá balát thế hệ thứ 4, đạt độ chính xác thi công tới 0,5 milimét. Trong khi thế giới hiện mới dừng lại ở thế hệ thứ 3, Nga đã tự nghiên cứu và đăng ký bản quyền thành công công nghệ thế hệ mới này.
Mỗi tấm đệm ray có tuổi thọ trên 50 năm, rất dễ tháo lắp thay thế, và sẽ có tổng cộng 277.000 tấm được sản xuất. Tại Novokuznetsk, các chuyên gia đã nghiên cứu và đưa vào sản xuất hàng loạt loại đường ray chịu nhiệt đặc biệt, hoạt động ổn định trong những điều kiện thời tiết khắc nghiệt nhất — dòng sản phẩm mà hiện chưa có quốc gia nào ngoài Nga chế tạo được.
Các thanh ray tiêu chuẩn dài 100 mét sẽ được hàn nối thành các dải ray liền không mối nối dài tới 800 mét, đảm bảo tuyệt đối độ êm thuận cho tàu khi lướt đi ở tốc độ cao. Tổng cộng sẽ có 160.000 tấn thép đường ray đặc chủng được cung cấp cho chặng đầu tiên.
Không thể không nhắc đến hệ thống lưới điện treo cao áp được thiết kế riêng, đủ khả năng cung cấp dòng điện liên tục cho các đoàn tàu siêu tốc — khu phức hợp thử nghiệm cho hệ thống này vừa được khánh thành những tuần gần đây.
Từ các bộ ghi chuyển làn kích thước kỷ lục, hệ thống vận hành kỹ thuật số, các bộ bánh xe hợp kim chịu lực, cho đến bản thân đoàn tàu — dự kiến sẽ bước vào giai đoạn kiểm định chất lượng vào năm 2027 — tất cả đang tạo nên bước ngoặt công nghệ cho nước Nga.
Đất nước này đang vượt qua giai đoạn thách thức nhất của đại dự án. Và một khi mạch máu giao thông Moscow – Saint Petersburg chính thức thông tuyến, việc nhân rộng mạng lưới tàu cao tốc đến các thành phố khác chắc chắn sẽ diễn ra với tốc độ nhanh hơn rất nhiều.
