Trong chuyến công tác tại Jakarta ngày 5/10, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino có cuộc gặp với Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto. Ông dành nhiều lời tích cực cho FIFA ASEAN Cup , đồng thời đề cập đến khả năng giải đấu tiếp tục được duy trì trong tương lai. Tuy nhiên, sau mùa giải đầu tiên, những gì diễn ra cho thấy tương lai của FIFA ASEAN Cup vẫn còn nhiều bất định, thậm chí khả năng giải đấu không có lần tổ chức tiếp theo hoàn toàn có thể xảy ra.

Từ ASEAN Cup truyền thống đến ý tưởng của FIFA

ASEAN Cup, tiền thân là Tiger Cup và AFF Cup, là giải vô địch bóng đá Đông Nam Á do Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á (AFF) tổ chức. Giải ra đời năm 1996, duy trì chu kỳ hai năm một lần và trở thành sân chơi quan trọng nhất dành riêng cho các đội tuyển quốc gia trong khu vực.

Sau ba thập kỷ, ASEAN Cup không chỉ là giải đấu giúp xác định nhà vô địch Đông Nam Á mà còn trở thành thước đo vị thế giữa những nền bóng đá có lịch sử cạnh tranh lâu dài.

Tuy nhiên, ASEAN Cup có một hạn chế lớn về điều kiện chuyên môn khi giải không được tổ chức trọn vẹn trong lịch thi đấu quốc tế của FIFA. Khi các trận đấu nằm ngoài FIFA Days, câu lạc bộ không có nghĩa vụ nhả cầu thủ cho đội tuyển quốc gia. Vấn đề này càng rõ rệt khi ngày càng nhiều tuyển thủ Đông Nam Á thi đấu ở nước ngoài.

Đây là một trong những khác biệt quan trọng so với FIFA ASEAN Cup. Giải được bố trí trong lịch thi đấu quốc tế, tạo điều kiện để các liên đoàn triệu tập những cầu thủ đang khoác áo câu lạc bộ ở nước ngoài. Về lý thuyết, các đội tuyển nhờ đó có thể tập hợp lực lượng mạnh hơn và nâng chất lượng chuyên môn của giải đấu.

Ý tưởng này được Chủ tịch FIFA Gianni Infantino công bố ngày 26/10/2025, bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 47 tại Kuala Lumpur (Malaysia). FIFA ASEAN Cup 2026 trở thành mùa giải đầu tiên, với mục tiêu tạo thêm cơ hội thi đấu quốc tế cho các đội tuyển trong khu vực.

FIFA ASEAN Cup cũng được xây dựng theo hướng khác với giải vô địch Đông Nam Á truyền thống. Nếu ASEAN Cup tập trung vào cuộc cạnh tranh nội bộ để xác định nhà vô địch khu vực, FIFA ASEAN Cup hướng nhiều hơn tới việc tạo thêm môi trường thi đấu quốc tế cho các đội tuyển.

Sự khác biệt thể hiện ngay ở phạm vi tham dự. Mùa giải đầu tiên có 14 đội, gồm 11 quốc gia thành viên ASEAN cùng ba đội khách mời Bangladesh, Pakistan và Hong Kong (Trung Quốc), đồng thời được chia thành hai hạng đấu. Sự góp mặt của các đội ngoài Đông Nam Á giúp các đội tuyển trong khu vực có thêm cơ hội đối đầu những đối thủ với phong cách và trình độ khác nhau.

Một giá trị khác nằm ở bảng xếp hạng FIFA. Các trận đấu quốc tế tạo thêm cơ hội cho những đội tuyển Đông Nam Á tích lũy điểm số và cải thiện thứ hạng thế giới. Thứ hạng FIFA có thể được sử dụng làm căn cứ phân nhóm hạt giống tại một số giải đấu hoặc vòng loại. Việc duy trì vị trí thuận lợi vì thế có thể tác động trực tiếp tới hành trình của đội tuyển tại các sân chơi châu lục.

Tuy nhiên, sau mùa giải đầu tiên, chính sự tồn tại song song với ASEAN Cup truyền thống lại đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì lâu dài của giải đấu.

FIFA ASEAN Cup có được tổ chức lần thứ hai?

Vấn đề bắt đầu ngay từ tên gọi. ASEAN Cup vốn là thương hiệu của giải vô địch Đông Nam Á đã tồn tại từ năm 1996. Việc FIFA tạo thêm một giải mang tên FIFA ASEAN Cup khiến hai sân chơi rất dễ bị nhầm lẫn. Với nhóm khán giả không thường xuyên theo dõi bóng đá Đông Nam Á, việc phân biệt đâu là giải vô địch khu vực, đâu là sân chơi mới do FIFA tổ chức không đơn giản.

ASEAN Cup truyền thống đã có lịch sử 30 năm, với những cuộc đối đầu nhiều duyên nợ và giá trị danh hiệu được tích lũy qua nhiều thế hệ. Trong khi đó, FIFA ASEAN Cup phải xây dựng sức hút gần như từ đầu nhưng lại sử dụng một cái tên quá giống giải đấu đã có sẵn.

Dù mang tên FIFA và diễn ra trong FIFA Days, FIFA ASEAN Cup chưa chắc là lựa chọn ưu tiên nếu các liên đoàn có thể tìm được những trận giao hữu hấp dẫn hoặc phù hợp hơn về chuyên môn. Ngay mùa đầu tiên, Trung Quốc rút lui và được thay bằng Pakistan, trong khi Ấn Độ cũng bỏ giải để ưu tiên trận giao hữu với Brazil. FIFA sau đó phải mời Bangladesh, đội có thứ hạng thấp hơn đáng kể, thế chỗ.

Bài toán về sức hút còn thể hiện rõ hơn ở tiền thưởng và bản quyền truyền hình. Khi kế hoạch tổ chức được công bố, đội vô địch Division 1 dự kiến nhận 1 triệu USD (khoảng 26 tỷ đồng). Mỗi đội tham dự được đảm bảo khoản hỗ trợ 125.000 USD (khoảng 3,2 tỷ đồng), đồng thời nhận thêm tiền thưởng tùy theo kết quả thắng hoặc hòa. Tính cả tiền thưởng dành cho các đội á quân và hạng ba, tổng quỹ thưởng của giải dự kiến vượt 4 triệu USD.

Nhưng chỉ vài ngày trước khi giải khởi tranh, mức thưởng dành cho nhà vô địch được thông báo giảm từ 1 triệu USD xuống 650.000 USD (khoảng 16,9 tỷ đồng). Như vậy, giải thưởng cao nhất mất 350.000 USD, tương đương 35% so với kế hoạch ban đầu. Các khoản thưởng cho từng trận thắng hoặc hòa theo kế hoạch trước đó cũng bị giảm đi.

Đáng chú ý, việc giảm tiền thưởng xuất hiện cùng lúc với những khó khăn trong khai thác bản quyền truyền hình. Theo các thông tin được truyền thông khu vực đăng tải, mức chào bán bản quyền ban đầu là khoảng 3 triệu USD, sau đó phải hạ xuống 2 triệu USD trong bối cảnh thị trường chưa đón nhận như kỳ vọng.

Ngay cả mức độ đầu tư của FIFA cho sản phẩm mang tên mình cũng để lại dấu hỏi. FIFA có giới thiệu giải đấu trên trang chủ, công bố thể thức, các đội tham dự, địa điểm và đăng tải một số nội dung liên quan. Tuy nhiên, FIFA ASEAN Cup chưa có hệ thống dữ liệu trận đấu và thống kê chi tiết tương xứng với nhiều giải đấu khác do FIFA tổ chức. FIFA chủ yếu duy trì các bài giới thiệu và cập nhật trên website thay vì xây dựng một trung tâm dữ liệu đầy đủ cho giải.

Bên cạnh đó, theo truyền thông châu Á, Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) đang chuẩn bị đưa vào hệ thống thi đấu Giải AFC Nations League (tương tự như UEFA Nations League). Giải đấu này ra đời nhằm tăng cường chất lượng của các trận đấu giao hữu.

Nếu được triển khai, AFC Nations League nhiều khả năng chiếm phần lớn các đợt FIFA Days, khiến quỹ thời gian dành cho FIFA ASEAN Cup trở nên hạn hẹp. Việc bố trí thêm một giải đấu riêng cho Đông Nam Á khi đó cũng có thể gây xáo trộn hệ thống thi đấu chung của AFC.