Khởi đầu nhiều dấu hỏi của một sân chơi mới

FIFA ASEAN Cup chưa chính thức khởi tranh nhưng đã sớm trở thành chủ đề gây tranh luận trong giới mộ điệu Đông Nam Á. Một giải đấu được FIFA bảo trợ, có điểm số FIFA cao hơn, tiền thưởng hấp dẫn và diễn ra trong lịch FIFA Days lẽ ra phải tạo ra sức hút rất lớn. Thế nhưng, những diễn biến trước ngày khai màn lại khiến không ít người đặt câu hỏi: Liệu "siêu đấu trường" mới của bóng đá Đông Nam Á có thực sự xứng đáng với những kỳ vọng ban đầu?

Một trong những vấn đề dễ nhận thấy nhất nằm ở danh sách khách mời.

Khi FIFA ASEAN Cup được giới thiệu, sự xuất hiện của những đội tuyển ngoài khu vực được kỳ vọng sẽ tạo nên nét mới mẻ, đồng thời nâng cao chất lượng chuyên môn. Trung Quốc từng được nhắc đến như một khách mời tiềm năng, bởi đội tuyển này không chỉ có thứ hạng FIFA cao hơn phần lớn các đội Đông Nam Á mà còn sở hữu thị trường người hâm mộ khổng lồ.

Tuy nhiên, Trung Quốc rồi Ấn Độ lần lượt không tham dự. Mới nhất, Bangladesh xác nhận góp mặt. Đây vẫn là một đội tuyển có thể mang tới màu sắc mới cho giải đấu, nhưng xét trên thứ hạng FIFA (181), sức hút chuyên môn rõ ràng không thể so sánh với một khách mời tầm cỡ hơn.

Điều này khiến một bộ phận người hâm mộ lo ngại rằng FIFA ASEAN Cup đang đi theo hướng ngược với kỳ vọng ban đầu: thay vì càng ngày càng hấp dẫn, chất lượng khách mời lại có dấu hiệu giảm xuống.

Không chỉ danh sách đội bóng, thể thức thi đấu cũng là một điểm khiến giải đấu nhận những dấu hỏi.

Việc nhóm các đội tuyển có thứ hạng cao chia thành hai bảng, sau đó mỗi bảng chỉ chọn một đội vào thẳng chung kết đồng nghĩa với việc giải đấu không có vòng bán kết. Cách tổ chức này có thể giúp giảm số trận, tạo thêm tính cạnh tranh ở vòng bảng, nhưng đồng thời cũng khiến cấu trúc giải đấu trở nên khá khác biệt so với những gì người hâm mộ Đông Nam Á vốn quen thuộc.

Một giải đấu mới, muốn tạo được dấu ấn, trước hết phải thuyết phục khán giả rằng từng trận đấu đều đáng chờ đợi. FIFA ASEAN Cup rõ ràng vẫn cần thời gian để chứng minh điều đó.

Nhưng nếu nhìn vào những giá trị cốt lõi từng được kỳ vọng khi FIFA ASEAN Cup xuất hiện, giải đấu này vẫn sở hữu những ưu thế đáng kể so với AFF Cup.

FIFA ASEAN Cup vẫn có những "quân bài" riêng

Điểm cộng đầu tiên là hệ số và giá trị của các trận đấu trên bảng xếp hạng FIFA cao hơn so với những trận đấu thuộc một giải đấu khu vực thông thường là AFF Cup. Với các đội tuyển Đông Nam Á đang nỗ lực cải thiện vị trí trên bảng xếp hạng thế giới, đây là lợi ích không nhỏ.

Tiếp đó là tiền thưởng. Nhà vô địch hạng cao nhất của FIFA ASEAN Cup được kỳ vọng nhận khoảng 1 triệu USD, gần gấp ba mức thưởng dành cho đội vô địch AFF Cup. Trong bóng đá chuyên nghiệp, một khoản tiền thưởng như vậy không đơn thuần mang ý nghĩa danh dự. Nó có thể tạo thêm nguồn lực để các liên đoàn đầu tư cho đội tuyển, đào tạo trẻ, cơ sở vật chất và các chương trình phát triển bóng đá.

Nhưng ưu thế lớn nhất có lẽ nằm ở lịch thi đấu FIFA Days.

Đây là điểm mà FIFA ASEAN Cup có thể tạo ra khác biệt rất lớn. Khi giải đấu diễn ra trong khung thời gian được FIFA công nhận, các CLB có nghĩa vụ nhả cầu thủ theo quy định. Điều đó giúp các đội tuyển quốc gia có điều kiện triệu tập lực lượng mạnh nhất, thay vì phải chấp nhận tình trạng thiếu quân vì CLB không đồng ý nhả người.

Chỉ riêng yếu tố này đã có thể tạo ra sự khác biệt về chất lượng chuyên môn.

AFF Cup vốn có vị thế đặc biệt trong lòng người hâm mộ Đông Nam Á, nhưng việc không hoàn toàn nằm trong hệ thống FIFA Days từng khiến các đội tuyển gặp khó khăn trong quá trình triệu tập lực lượng. FIFA ASEAN Cup, nếu tận dụng tốt lợi thế này, hoàn toàn có thể tạo ra những trận đấu chất lượng cao hơn.

Vì thế, việc người hâm mộ hoài nghi về chất lượng giải đấu là điều hoàn toàn bình thường. Nhưng không nên vì danh sách khách mời hiện tại chưa thật sự ấn tượng mà vội phủ nhận toàn bộ giá trị của FIFA ASEAN Cup.

World Cup cũng từng có một màn "debut" đầy trắc trở

Có một điều đáng để những người hoài nghi FIFA ASEAN Cup nhớ lại: ngay cả World Cup, giải đấu danh giá nhất hành tinh hiện nay, cũng không phải ngay từ đầu đã là một "siêu đấu trường".

Kỳ World Cup đầu tiên (1930) từng phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Số lượng đội tham dự còn hạn chế, công tác tổ chức chưa thể so sánh với ngày nay, sức hút thương mại chưa đáng kể. Việc di chuyển xa cũng khiến một số đội tuyển không mặn mà tham dự.

Giải đấu thậm chí từng bị đặt dấu hỏi về giá trị, phần thưởng và khả năng phát triển. Nhưng lịch sử đã chứng minh điều ngược lại.

Từ một giải đấu còn non trẻ, World Cup từng bước trở thành sân khấu lớn nhất của bóng đá thế giới. Ngày nay, hàng trăm quốc gia mơ ước được góp mặt ở vòng chung kết và bất kỳ cầu thủ nào cũng khao khát một lần nâng cao chiếc cúp vàng danh giá.

Không ai có thể đánh giá vị thế của World Cup hiện tại chỉ bằng những gì giải đấu từng có ở lần đầu tiên. FIFA ASEAN Cup cũng cần được nhìn bằng lăng kính tích cực tương tự dù quy mô là nhỏ hơn nhiều.

Chất lượng cuối cùng nằm ở chính bóng đá Đông Nam Á

Khách mời có thể giúp FIFA ASEAN Cup tạo hiệu ứng ban đầu. Một đội tuyển lớn có thể kéo theo khán giả, truyền thông và nhà tài trợ. Nhưng khách mời không thể quyết định tương lai của cả giải đấu.

Cốt lõi vẫn nằm ở chính các đội tuyển Đông Nam Á. Nếu Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Singapore hay những đội bóng khác tạo ra những trận cầu chất lượng, cạnh tranh quyết liệt và ngày càng tiến bộ về chuyên môn, FIFA ASEAN Cup tự khắc sẽ nâng tầm. Khi trình độ bóng đá khu vực tăng lên, giá trị của giải đấu cũng sẽ tăng theo. Đó mới là nền móng bền vững nhất.

Bởi vậy, thay vì quá thất vọng vì Trung Quốc hay Ấn Độ không tham dự, hay lo ngại Bangladesh chưa đủ sức tạo nên một giải đấu hấp dẫn, người hâm mộ Đông Nam Á có lẽ nên chờ đợi những gì diễn ra trên sân cỏ từ chính ĐTQG của họ.

FIFA ASEAN Cup đang đứng trước cơ hội viết chương đầu tiên trong lịch sử. Đây có thể chưa phải phiên bản hoàn hảo, nhưng một giải đấu mới luôn cần thời gian để định hình bản sắc, tìm kiếm mô hình phù hợp và xây dựng giá trị riêng.

Điều đáng chờ đợi là giải đấu ấy có thể trở thành động lực mới cho bóng đá Đông Nam Á. Nhà vô địch không chỉ giành danh hiệu danh giá mà còn có cơ hội nhận khoản tiền thưởng rất lớn. Các đội tuyển cũng có thêm cơ hội thi đấu trong điều kiện lực lượng tốt nhất và tích lũy những trận đấu có giá trị cao trên bảng xếp hạng FIFA. FIFA ASEAN Cup vì thế nên được nhìn như một cuộc đầu tư dài hạn thay vì chỉ đánh giá qua danh sách khách mời của lần đầu tiên.

World Cup từng cần nhiều thập kỷ để trở thành World Cup của ngày hôm nay. FIFA ASEAN Cup, tương tự, chắc chắn chưa thể có vị thế tối ưu trong lần đầu tiên tổ chức. Nhưng nếu được tổ chức liên tục, biết điều chỉnh thể thức, nâng cao chất lượng khách mời và quan trọng nhất là chứng kiến trình độ các đội tuyển Đông Nam Á ngày càng tiến bộ, giải đấu hoàn toàn có thể lớn dần theo thời gian.

Màn debut có thể còn lận đận, nhưng điều đó chưa nói lên được tương lai của một "siêu đấu trường" mới cho khu vực Đông Nam Á. Đừng xem đấy là giải đấu của FIFA, hãy xem đấy là giải đấu của chính chúng ta và cùng làm nó trở nên hoành tráng cả trong lẫn ngoài sân cỏ!