Lionel Messi ở tuổi 39 vẫn tạo ra những màn trình diễn hay nhất sự nghiệp ở đấu trường World Cup , đập tan mọi nghi ngại về vấn đề tuổi tác. Cầu thủ xuất sắc nhất lịch sử bóng đá thế giới đã trải qua nhiều bước “tiến hóa” không chỉ để tiếp tục chơi bóng ở độ tuổi gần giải nghệ mà còn thi đấu ở đẳng cấp hàng đầu.

Guillem Balagué - tác giả của một trong những cuốn sách tiểu sử nổi tiếng nhất về Lionel Messi - tổng hợp lại những bước chuyển quan trọng về lối chơi của siêu sao người Argentina. Sau mỗi lần điều chỉnh, Messi lại đưa bản thân lên một tầng cao mới. Balague nhấn mạnh rằng điều đặc biệt nhất ở Messi không chỉ nằm ở danh hiệu hay những kỷ lục. Đó là khả năng liên tục biến đổi để thích nghi với từng giai đoạn của sự nghiệp và những thay đổi của bóng đá hiện đại.

Tại World Cup 2026, Messi đã ghi 8 bàn và có 3 đường kiến tạo. Anh dẫn đầu bảng xếp hạng vua phá lưới World Cup 2026 cùng Kylian Mbappe, đồng thời tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong hành trình bảo vệ chức vô địch của Argentina.

Những cú chạm ma thuật của Messi vẫn như xưa. Sự khác biệt ở siêu sao này là những phút còn lại khi anh không có bóng. Messi di chuyển ít hơn, chạy nước rút ít hơn nhưng lại tạo ra ảnh hưởng lớn bằng khả năng đọc trận đấu, lựa chọn vị trí và tung ra những đường chuyền quyết định.

“Đi bộ vuốt râu” vẫn tạo ra ma thuật

Cụm từ “đi bộ vuốt râu” từng được cộng đồng “anti fan” (những cổ động viên bóng đá có quan điểm thù ghét đối với một cầu thủ) dùng để mỉa mai Messi. Tuy nhiên, giờ đây nó lại là hình ảnh để tôn vinh sự xuất sắc của siêu sao 39 tuổi.

Thống kê của Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) chỉ ra rằng Messi đi bộ trong 47% tổng quãng đường di chuyển tại World Cup 2026, tỷ lệ cao nhất trong số các cầu thủ không phải thủ môn. Anh chỉ đạt trung bình 8,2 km mỗi 90 phút, thấp nhất trong số các cầu thủ Argentina thi đấu ít nhất 20 phút.

Số lần tăng tốc của Messi cũng giảm mạnh so với trước đây. Anh chỉ thực hiện trung bình 2,7 pha chạy nước rút mỗi trận, so với 5,3 lần tại World Cup bốn năm trước.

Dù vậy, khả năng tạo ảnh hưởng của Messi không suy giảm. Anh thực hiện 33 cú sút và tạo ra 21 cơ hội, tổng cộng 54 tình huống dứt điểm hoặc kiến tạo cơ hội. Đây là thành tích cao nhất tại một kỳ World Cup kể từ Diego Maradona năm 1986. Trong 15 lần ra sân gần nhất tại World Cup, Messi ghi 16 bàn và có 7 kiến tạo trong 14 trận đấu.

Theo Balagué, việc các cầu thủ điều chỉnh lối chơi khi tuổi tác ảnh hưởng đến thể lực và tốc độ là bình thường. Messi không chỉ thích nghi với yếu tố thể chất, mà chủ động thay đổi để tiếp tục kiểm soát trận đấu. “El Pulga” quan sát vị trí của đồng đội và đối thủ, tiết kiệm năng lượng, sau đó xuất hiện đúng thời điểm để tạo ra khác biệt.

Messi tiến hóa thế nào trong 20 năm?

Messi bắt đầu sự nghiệp ở cánh phải. Anh sử dụng tốc độ, khả năng rê bóng và những pha ngoặt vào trung lộ để tiếp cận khung thành. Tuy nhiên, khi còn dẫn dắt Barcelona, Frank Rijkaard nhận ra Messi cần được đưa vào trung tâm nhiều hơn. Quan điểm của nhà cầm quân Hà Lan rất rõ ràng: Messi càng chạm bóng nhiều, Barcelona càng có lợi.

Sự thay đổi lớn nhất diễn ra sau khi Pep Guardiola trở thành huấn luyện viên Barcelona. Ban đầu, Guardiola kéo Messi khỏi cánh phải vì anh không thường xuyên lùi về hỗ trợ phòng ngự nhưng mục tiêu lâu dài là đưa cầu thủ này vào trung tâm của toàn bộ hệ thống.

Ngày 2/5/2009, Guardiola bố trí Messi đá số 9 ảo trong trận Barcelona thắng Real Madrid 6-2 tại sân Santiago Bernabeu. Samuel Eto‘o chuyển sang cánh phải, Thierry Henry chơi bên trái, còn Messi được yêu cầu lùi xuống nhận bóng và đưa ra quyết định.

Việc Messi di chuyển giữa hàng tiền vệ và hàng phòng ngự đặt các trung vệ đối phương vào thế khó. Nếu họ theo kèm, khoảng trống phía sau sẽ mở ra cho Eto’o và Henry. Nếu giữ vị trí, Messi có đủ không gian để nhận bóng, xoay người và tổ chức tấn công.

Hệ thống này giúp Messi bước vào giai đoạn ghi bàn mạnh mẽ nhất. Trong 69 trận tại La Liga từ năm 2011 đến 2013, anh ghi 96 bàn. Messi sau đó thừa nhận Guardiola giúp anh hiểu sâu hơn về chiến thuật, không gian, khả năng giữ bóng và cách một trận đấu thực sự vận hành.

Khi Xavi rời Barcelona năm 2015 và Andres Iniesta chia tay đội bóng ba năm sau đó, vai trò của Messi tiếp tục thay đổi. Anh không còn chỉ là cầu thủ quyết định những tình huống cuối cùng. Messi phải tham gia tổ chức, điều khiển nhịp độ và tự tạo ra khoảng trống cho chính mình. Có thời điểm, anh được kỳ vọng đồng thời đảm nhiệm vai trò của Xavi, Iniesta và một cây săn bàn.

Phiên bản Messi toàn năng bắt đầu hình thành trong giai đoạn này. Anh vừa khởi xướng các đợt tấn công, vừa xuất hiện để kết thúc chúng. Số đường kiến tạo dần trở nên quan trọng không kém số bàn thắng. Mùa giải 2019/20 là đỉnh cao trong sự nghiệp của Messi ở Barcelona, dù không rực rỡ về mặt danh hiệu. Anh ghi 25 bàn và có 22 kiến tạo trong 33 trận tại La Liga, gồng gánh tập thể Barcelona bắt đầu xuống cấp trầm trọng ở thời điểm đó.

Video: Messi tạo nên màn ngược dòng cho Argentina trước Ai Cập

Quá trình phát triển của Messi không chỉ diễn ra về chiến thuật. Anh cũng phải thay đổi cách thể hiện vai trò thủ lĩnh tại đội tuyển Argentina. Messi trở thành đội trưởng năm 2011, nhưng liên tiếp thất bại trong các trận chung kết World Cup 2014, Copa America 2015 và Copa America 2016. Sau thất bại thứ ba, anh tuyên bố chia tay đội tuyển rồi quyết định trở lại.

Theo Balagué, Messi trở lại với một tâm thế khác. Anh không còn im lặng khi gánh nặng từ đội tuyển trở nên quá lớn. Messi thể hiện quan điểm mạnh mẽ hơn và không chấp nhận bị đánh giá chỉ bằng những danh hiệu chưa giành được. Hình ảnh Messi khiêu khích Louis van Gaal ở World Cup 2022 là ví dụ tiêu biểu.

Cũng tại giải đấu này, Messi kết hợp nhiều phiên bản từng xuất hiện trong sự nghiệp: tốc độ của cầu thủ chạy cánh, tư duy của số 9 ảo, khả năng tổ chức của một tiền vệ và bản lĩnh của người đội trưởng. Messi khi đó 35 tuổi. Có lẽ đa số người hâm mộ nghĩ rằng đây là đỉnh cao cuối cùng.

Tuy nhiên, Pablo Aimar - thần tượng lớn nhất của Messi - khẳng định rằng “phiên bản Messi gần nhất luôn là tốt nhất”. Sau 4 năm, ở tuổi 39, Messi không còn chạy nhiều như trước. Tuy nhiên, anh vẫn quan sát và hiểu trận đấu nhanh hơn phần lớn cầu thủ khác.

Trong bài viết của Balague, ông kết luận rằng điểm đáng chú ý trong sự nghiệp kéo dài hơn hai thập kỷ của Messi không phải anh đã giỏi đến mức nào. Điều quan trọng là số lần anh sẵn sàng trở thành một cầu thủ hoàn toàn mới.