Thói quen đòi hỏi và bệnh “ngôi sao”

World Cup 2014, HLV Volker Finke khi đó dẫn dắt ĐT Cameroon đã có câu nói nổi tiếng: “Thật khó để bóng đá châu Phi tiến lên nếu cái Tôi và sự vô kỷ luật của các cầu thủ vẫn lớn hơn đội bóng”. Vị chiến lược gia người Đức được mô tả “trong trạng thái rũ rượi và ê chề” khi bất lực nhìn hai học trò Assou Ekotto và Moukandjo choảng nhau ngay trên sân chỉ vì hậm hực nhau trong một tình huống bóng trận gặp Croatia. Cameroon sau đó rời giải với 0 điểm và một hình ảnh xấu xí trên trường quốc tế. Hình ảnh “gà nhà đá nhau” giữa các cầu thủ của họ trở thành đề tài được bàn tán nhiều với những bình luận tiêu cực.

Đây không phải một lần, Cameroon tạo ra scandal khi tham dự những giải đấu lớn. Bốn năm trước, thủ thành Andre Onana đã công khai rời khỏi đội tuyển sau những bất đồng không thể hòa giải với HLV trưởng Rigobert Song. Truyền thông quốc tế còn ghi lại được hình ảnh hai người cãi nhau tay đôi trong lần Cameroon tập trung. Sau đó, Onana không chịu xin lỗi ông thầy, chấp nhận bỏ World Cup 2022.

Vấn đề lớn hơn bệnh ngôi sao của cầu thủ đối với các đội bóng châu Phi là họ luôn luôn có mâu thuẫn nội bộ với Liên đoàn bóng đá của mình về tiền thưởng, quyền lợi hoặc những thỏa thuận ghi nhớ không được hai bên thực hiện đúng.

Theo điều tra của The Sun tại kỳ World Cup 2022, tất cả các đội bóng châu Phi dự giải đều từng “đình công” vì không đạt thỏa thuận tiền thưởng với Liên đoàn bóng đá. Các cầu thủ châu Phi khi đã trở thành ngôi sao thì việc họ trở về đội tuyển được xem như một “đặc ân” với quốc gia của mình. Họ sẵn sàng kết bè kéo cánh, đòi hỏi tiền thưởng và quyền lợi trước khi làm nhiệm vụ. Nếu không thỏa mãn, họ sẽ có cách ứng xử tiêu cực ngay lập tức. Tất nhiên, các Liên đoàn bóng đá châu Phi cũng có lỗi khi thực hiện lời hứa chưa chuẩn. Nhưng nhìn chung, họ vẫn vì mục đích bóng đá.

Folker Finke khi rời khỏi cương vị HLV trưởng Cameroon năm 2015 còn chỉ ra thêm một điểm yếu khác, ngoài tư tưởng ngôi sao của các cầu thủ châu Phi: Tính vô kỷ luật. Chiến lược gia gạo cội này cho biết, điều này gần như trở thành rào cản lớn khiến các nỗ lực chuyên môn của các đội bóng châu Phi không mang lại thành quả. Đó cũng là lý giải vì sao, châu Phi từ xưa đến nay rất nhiều cầu thủ giỏi, rất nhiều thế hệ tài năng, nhưng chỉ có Morocco là vào được đến Bán kết tại WC 2022. Trước đó, điểm đến xa nhất của họ chỉ là Tứ kết.

“Bạn sẽ rất khó yêu cầu các cầu thủ châu Phi tập trung 100% cho trận đấu được. Họ không quen tuân thủ quy định. Họ muốn chứng tỏ bản thân nhiều nhất có thể, nhất là khi đã có thành quả gì đó”, Folker Finke chia sẻ.

Thất bại của Senegal

Trận thua rạng sáng 2/7 của Senegal trước Bỉ thêm một lần chứng minh những lời nói của HLV Folker Finke là chính xác. Senegal tạo được lợi thế dẫn trước 2 bàn trước Bỉ. Họ thậm chí tạo ra thế trận rất tốt trước Kevin De Bruyne và các đồng đội. Nhưng chỉ trong 10 phút cuối, tất cả sụp đổ khi Lukaku và Tielemans gỡ lại hai bàn chóng vánh, đưa trận đấu về vạch xuất phát.

Sự “vô kỷ luật“ như lời nhận xét của HLV Folker Finke thuộc về chuyên môn. Khi trận đấu tưởng chừng đã kết thúc, chiến thắng gần hơn thì các cầu thủ Senegal trở nên lỏng chân. Nhiều cầu thủ có dấu hiệu thỏa mãn, không còn tập trung vào các tình huống bóng và duy trì sự cẩn thận như lúc đầu. Họ chơi rời rạc, bỏ qua tính tập thể và sự kết nối. Ngay lập tức, Bỉ vùng lên trừng phạt họ sau khi sợi dây kỷ luật chiến thuật bị cắt đứt.

Trước đó, cách thua của Bờ Biển Ngà, của Nam Phi, của CHDC Congo cũng đều xảy ra tương tự như vậy. Tất cả số họ đều tạo được thế trận tốt, nhưng lơ là phút cuối và không thực hiện đồng bộ kỷ luật chiến thuật để rồi phải nhận những bàn thua đắt giá. Nam Phi thua phút 90+2, Bờ Biển Ngà, để Erling Haaland ghi bàn quyết định phút 86. CHDC Congo cũng để Tuyển Anh ngược dòng 15 phút cuối, trong đó bàn thắng quyết định của Harry Kane cũng được ghi phút 86.

Sự trùng hợp trong cách thua của các đội bóng châu Phi không phải ngẫu nhiên, mà nó là “lỗi hệ thống” nhiều năm không được khắc phục. Kỷ luật là điều tiên quyết trong những trận đánh lớn. Nó liên quan đến tư tưởng chơi bóng và tinh thần đoàn kết của cả tập thể. Tuy nhiên, những đội bóng châu Phi thường không có điều này, bất chấp giải đấu lớn nào họ cũng có đầy rẫy những ngôi sao nổi tiếng thi đấu ở châu Âu.

“Khi cần chơi bóng có tổ chức, tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu thì các cầu thủ châu Phi thường không làm được. Họ sẵn sàng thể hiện bản thân ở thời điểm mà những cầu thủ châu Âu hay Nam Mỹ ít khi làm. Đôi khi, một số người sẵn sàng phạm lỗi bất chấp thay vì cùng tập thể tạo nên sự kết dính”, HLV Finke cho biết thêm.

Lời nhận xét hơn chục năm trước của nhà cầm quân người Đức ứng nghiệm vào trường hợp của tiền vệ Lamine Camara (8-Senegal), khi anh này phạm lỗi với Tielemann của tuyển Bỉ rạng sáng qua đúng vào thời điểm trận đấu rơi vào thời điểm nhạy cảm. Tất nhiên, trên chấm 11m, Tielemann không bỏ lỡ cơ hội hoàn thành nhiệm vụ, tiễn Senegal về nước. Một thất bại cay đắng mà lẽ ra, Senegal hoàn toàn có thể giành vé đi tiếp nếu có thêm tính kỷ luật trong tư tưởng chơi bóng.

Kỳ tích vào đến Bán kết của Morocco tại World Cup 2022 vẫn là ngoại lệ duy nhất của lục địa đen tính đến thời điểm này. Tuy nhiên, người ta cũng không đánh giá cao khả năng lặp lại của các đội bóng châu Phi, một khi họ vẫn thể hiện đầy đủ những nhược điểm cố hữu đã tồn tại từ rất lâu!