Thua Brazil 1-2 ở phút bù giờ, tuyển Nhật Bản khép lại hành trình tại World Cup 2026 ngay từ vòng 1/16 trong tiếc nuối. Nhưng điều đáng chú ý hơn cả kết quả là những gì tiền vệ Ritsu Doan nói sau trận.

“Từ bây giờ, tôi nghĩ chúng tôi tuyệt đối không được từ bỏ mục tiêu vô địch”, ngôi sao 28 tuổi khẳng định. Song, anh cũng thẳng thắn thừa nhận: “Thực lực của chúng tôi vẫn chưa đủ. Sau trận đấu này, tôi càng cảm nhận rõ bóng đá thế giới vẫn ở một đẳng cấp rất cao”.

Hai vế tưởng như đối lập ấy thực ra lại mô tả rất chính xác con đường mà bóng đá Nhật Bản đang đi. Một bên là giấc mơ rất lớn. Một bên là sự tỉnh táo để biết mình còn thiếu điều gì.

Nhiều năm qua, cứ mỗi lần Nhật Bản nhắc đến mục tiêu vô địch World Cup, không ít người lại cười. Có người cho rằng họ "ảo tưởng", có người mặc định truyền thông đã thổi phồng câu chuyện. Nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại.

Chính Liên đoàn Bóng đá Nhật Bản từ nhiều năm trước đã công bố chiến lược đưa đội tuyển trở thành nhà vô địch World Cup vào khoảng năm 2050. Đó không phải khẩu hiệu xuất hiện theo cảm hứng sau một vài chiến thắng, mà là một mục tiêu dài hạn được gắn với đào tạo trẻ, xuất khẩu cầu thủ sang châu Âu, phát triển giải quốc nội và nâng tầm toàn bộ hệ sinh thái bóng đá.

Bởi vậy, việc các tuyển thủ Nhật Bản liên tục nhắc đến chức vô địch World Cup đơn giản chỉ là họ đang kiên định với mục tiêu ấy. Họ không nói mình sẽ vô địch ngay kỳ tới. Họ chỉ nói rằng sẽ không ngừng hướng tới điều đó.

Thực tế, nếu nhìn vào những gì Nhật Bản thể hiện trước Brazil, rất khó để gọi họ là đội bóng "ảo tưởng". Trái lại, họ khiến một trong những ứng viên vô địch gặp vô vàn khó khăn.

Nhật Bản dẫn trước sau hiệp một, phòng ngự đầy tổ chức và chỉ gục ngã bởi sức ép nghẹt thở cùng bàn thắng ở phút 90+6. Sau trận, HLV Hajime Moriyasu cũng khẳng định khoảng cách giữa Nhật Bản với những cường quốc bóng đá đang ngày càng được thu hẹp, dù ông thừa nhận đội bóng vẫn cần cải thiện rất nhiều để chinh phục đỉnh cao.

Nói cách khác, người Nhật không hề tự huyễn hoặc mình. Họ biết mình chưa đủ mạnh. Ritsu Doan cũng nói rất rõ điều đó. Nhưng biết mình chưa đủ không đồng nghĩa với việc phải hạ thấp mục tiêu.

Trong thể thao đỉnh cao, nhiều đội tuyển đặt ra những đích đến tưởng chừng ngoài tầm với. Không phải vì họ chắc chắn sẽ đạt được, mà vì một mục tiêu đủ lớn sẽ kéo theo những tiêu chuẩn đủ cao về đào tạo, quản lý, đầu tư và phát triển.

Nếu chỉ đặt mục tiêu vào tứ kết, có lẽ Nhật Bản đã hài lòng sau khi nhiều lần vượt qua vòng bảng. Nếu chỉ hướng đến vòng 1/8, họ đã có thể tự mãn từ World Cup 2022. Nhưng chính việc luôn nhìn xa hơn giúp họ không ngừng tiến lên. Đó là sự khác biệt giữa một nền bóng đá phát triển theo kế hoạch, thay vì chỉ sống bằng cảm hứng từ từng giải đấu.

Dĩ nhiên, mục tiêu vô địch World Cup của Nhật Bản vẫn còn rất xa. Họ chưa từng thắng một trận nào ở vòng loại trực tiếp tại World Cup. Họ vẫn thiếu những cầu thủ có khả năng định đoạt trận đấu như các siêu sao của Brazil, Argentina hay Pháp. Và ngay trước Brazil, sự khác biệt về chiều sâu đội hình cũng bộc lộ rất rõ khi đối thủ thay người để tạo khác biệt, còn Nhật Bản dần đuối sức trong hiệp hai.

Nhưng nếu chỉ vì khoảng cách ấy mà từ bỏ mục tiêu, có lẽ bóng đá Nhật Bản đã không có vị thế như ngày hôm nay. Hai mươi năm trước, việc họ đánh bại Đức hay Tây Ban Nha ở World Cup cũng từng bị xem là điều không tưởng. Giờ đây, những chiến thắng ấy đã trở thành hiện thực.

Vì thế, người hâm mộ trên thế giới hoàn toàn có quyền nghi ngờ khả năng Nhật Bản sẽ vô địch World Cup. Đó là quyền của mỗi người. Nhưng cũng nên nhìn nhận rằng, giữa "khẳng định mình sẽ vô địch" và "đặt mục tiêu vô địch để theo đuổi", là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.

Ritsu Doan đã nói rất đúng sau thất bại trước Brazil: Nhật Bản chưa đủ mạnh, nhưng không được phép từ bỏ giấc mơ.

Có lẽ, chính tư duy ấy mới là điều đáng để nhiều nền bóng đá học hỏi nhất. Không phải vì chức vô địch World Cup đang ở rất gần, mà bởi những bước tiến lớn thường bắt đầu từ một mục tiêu đủ lớn để cả nền bóng đá cùng kiên trì theo đuổi.