Sáng 24/5, kỳ thủ lừng danh Nguyễn Ngọc Trường Sơn đăng bài viết dài trên trang Facebook cá nhân. Trong đó, Đại kiện tướng này thông báo dừng thi đấu nội dung cờ tiêu chuẩn trong màu áo đội tuyển cờ vua Việt Nam . Dù vậy, anh sẵn sàng cống hiến ở các nội dung cờ nhanh, cờ chớp với điều kiện "quy trình tuyển chọn khách quan và dựa trên chuyên môn rõ ràng".

" Đối với Sơn, việc vắng mặt lần này nằm trong một quyết định lớn hơn: chính thức dừng thi đấu các giải cờ tiêu chuẩn trong màu áo đội tuyển quốc gia. Sau hơn 30 năm thi đấu, Sơn nhận thấy tuổi tác đã bắt đầu ảnh hưởng rõ rệt đến sức bền và khả năng tập trung của mình" , anh chia sẻ.

Nguyễn Ngọc Trường Sơn cho biết quyết định rời đội tuyển của anh xuất phát một phần từ "những bất cập về quản lý và kinh phí trong nhiều năm qua".

"Cơ hội cọ xát quá ít khiến Sơn không thể tiếp tục duy trì phong độ như kỳ vọng của bản thân và ngày càng bào mòn động lực thi đấu. Vì thế, việc chủ động lui lại lúc này là cần thiết để trao lại cơ hội cho các kỳ thủ có tinh thần và phong độ tốt hơn".

Nguyễn Ngọc Trường Sơn cho biết thêm: "Tuy vậy, Sơn vẫn giữ kế hoạch thi đấu cờ nhanh và cờ chớp vì các nội dung này ít tiêu hao thể lực hơn và kinh nghiệm của Sơn vẫn có thể hữu ích cho đội tuyển. Sơn luôn sẵn lòng cống hiến hết mình nếu quy trình tuyển chọn khách quan và dựa trên chuyên môn rõ ràng.

Để phù hợp hơn với hoàn cảnh hiện tại cũng như sức khỏe của bản thân, Sơn sẽ tập trung nhiều hơn vào thi đấu cờ nhanh, cờ chớp và các giải online trong thời gian tới. Sự thay đổi này giúp Sơn thuận lợi trong việc sắp xếp lịch trình, giảm bớt áp lực thủ tục và chi phí, đồng thời cân bằng tốt hơn giữa thi đấu và cuộc sống".

Không chỉ nói về quyết định cá nhân, Trường Sơn còn đưa ra nhiều nhận định đáng chú ý về thực trạng đội tuyển cờ vua Việt Nam trước thềm Olympiad.

"Về đội hình Olympiad năm nay, việc đội nam gần như thay đổi toàn bộ so với các kỳ trước phản ánh những bất cập kéo dài trong công tác quản lý và định hướng phát triển đội tuyển.

Ngoại trừ Sơn đã thông báo trước cho ban huấn luyện từ sau SEA Games 2025, việc thiếu vắng các trụ cột như Quang Liêm và Lê Tuấn Minh ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng đội nam. Trong suốt nhiều năm thi đấu quốc tế, Sơn chưa từng thấy một đội tuyển quốc gia nào lại thay thế gần như toàn bộ đội hình chính ngay trước một giải đấu lớn như Olympiad.

Trẻ hóa đội tuyển là điều cần thiết, nhưng dưới góc độ chuyên môn, Sơn thấy cách triển khai hiện tại là chưa phù hợp. Thông thường, lộ trình này sẽ bắt đầu bằng việc xếp 2-3 VĐV trẻ ở các bàn thấp để cọ xát và tích lũy kinh nghiệm.

Ngồi ở các bàn trên sẽ là 2-3 VĐV gạo cội có trình độ cao hơn, rồi dần dần mới chuyển giao vị trí khi các em có sự tiến bộ rõ ràng. Ví dụ như thời điểm đầu, Sơn và Liêm cũng ngồi bàn 3-4, chỉ khi hệ số elo tương đương hoặc cao hơn các đàn anh thì mới chuyển lên bàn 1-2.

Không chỉ đội nam, đội nữ cũng đang gặp những vấn đề tương tự. Việc các VĐV mạnh nhất bị loại chỉ vì lý do đăng ký muộn qua một quy trình gấp rút vào ngày nghỉ, dù họ đã xoay xở được kinh phí tự túc là điều thật sự đáng tiếc. Sự cố này không chỉ gây bất công cho các VĐV mạnh, mà còn vô tình tạo áp lực không đáng có cho các kỳ thủ trẻ.

Một thực tế khác đã tồn tại suốt nhiều năm qua là vấn đề kinh phí và hỗ trợ cho VĐV. Trong khoảng 10 năm trở lại đây, các thành viên đội tuyển gần như không được hỗ trợ gì từ bộ môn về kinh phí thi đấu quốc tế (trừ các đại hội khu vực như SEA Games, ASIAD).

Kể từ đầu năm 2024 đến nay, do thiếu một phương án tập trung linh hoạt phù hợp với đặc thù môn cờ vua, các VĐV hoàn toàn không có khoản thu nhập cơ bản nào khi thi đấu dưới màu áo đội tuyển ngoài phần tiền thưởng theo khung thành tích. Đáng buồn hơn, không chỉ cạn kiệt về chế độ, đa số VĐV còn phải tự bơi trong việc chuẩn bị chuyên môn lẫn hậu cần.

Khi VĐV đã phải tự lo hầu hết mọi thứ thì bộ môn cũng nên có trách nhiệm đảm bảo sự minh bạch trong quy trình tuyển chọn và nỗ lực tìm kiếm tài trợ tương xứng. Những bất cập kéo dài không chỉ gây thiệt hại cho đội tuyển hiện tại mà còn khiến lứa VĐV trẻ mất động lực thi đấu ngay khi bắt đầu sự nghiệp".

Nguyễn Ngọc Trường Sơn cũng đưa ra những đề xuất để cờ vua Việt Nam có thể phát triển xa hơn: "Trước hết, cần một quy trình tuyển chọn minh bạch và công bằng từ VĐV cho đến cả khâu quản lý, nhằm tạo điều kiện tối đa cho những người thực sự giỏi và tâm huyết cống hiến. Cùng với đó, việc có một chiến lược rõ ràng, công khai trong thu hút tài trợ và phân bổ nguồn kinh phí sẽ là điểm tựa vững chắc để đội tuyển phát triển bền vững.

Bộ môn cũng cần xây dựng một chiến lược và kế hoạch dài hạn để phát triển tài năng cho các kỳ thủ. Và đặc biệt, quan trọng nhất là giữ gìn sự trung thực, nói không với tiêu cực từ giải trẻ cho tới quốc gia. Chỉ có như vậy, chúng ta mới không lãng phí nỗ lực và tài năng của thế hệ sau".

Nguyễn Ngọc Trường Sơn đăng tải bài viết trong bối cảnh cờ vua Việt Nam trở thành tâm điểm chú ý những ngày gần đây. Hàng loạt tranh luận liên quan đến đội tuyển quốc gia và Liên đoàn Cờ Việt Nam diễn ra ngay trước thềm Olympiad.

Mọi chuyện bắt đầu từ chia sẻ của Lê Quang Liêm về nguyên nhân anh không tham dự Olympiad năm nay cùng đội tuyển Việt Nam. Sau đó, hai kỳ thủ kỳ cựu khác là Nguyễn Ngọc Trường Sơn và Lê Tuấn Minh cũng xác nhận không góp mặt.

Ở nội dung nữ, Lương Phương Hạnh và Phạm Lê Thảo Nguyên bày tỏ sự không hài lòng khi bị loại khỏi danh sách đội tuyển do đăng ký muộn thông qua nhóm chat Zalo, dù đã chủ động thu xếp kinh phí tham dự.