Sự tương phản lớn về hiệu quả ghi bàn

Các thông số chuyên môn không biết nói dối, và chúng đang phơi bày một vấn đề quan trọng mà thầy trò HLV Kim Sang-sik phải giải quyết trước ngưỡng cửa trận chiến quyết định với Thái Lan vào tối 26/8. Bởi lẽ, đang có sự chênh lệch lớn giữa hiệu suất dứt điểm thành bàn của đội tuyển Việt Nam tại sân nhà và sân khách ở giải đấu kỳ này.

Trong 3 trận sân nhà đã đấu, đội tuyển Việt Nam đã tung ra tới 66 pha hãm thành, 18 lần đưa bóng đi trúng mục tiêu. Con số 66 pha dứt điểm trên sân nhà với trung bình 22 lần mỗi trận cho thấy thế trận tấn công áp đảo và khả năng tiếp cận vòng cấm đối phương liên tục từ phía đội bóng áo đỏ. Thế nhưng, đổi lại chỉ là vỏn vẹn 5 pha ăn mừng gồm 1 lần đối thủ đá phản lưới nhà (Faris đưa bóng vào lưới trong trận thắng Campuchia 3-1).

Trung bình, đội tuyển phải mất hơn 13 cú dứt điểm hoặc gần 4 lần đưa bóng trúng cầu môn mới có thể làm rung lưới đối phương một lần. Thậm chí ở trận hòa Singapore 0-0, Việt Nam bắn phá khung thành đối thủ tới 24 lần song hiệu quả vẫn là 0.

Từ đầu giải, tỷ lệ chuyển đổi cơ hội thành bàn thắng tại Mỹ Đình của Việt Nam đang chạm đáy, ở mức 7,6%. Đó một con số quá khiêm tốn đối với một ứng cử viên hàng đầu cho ngôi vương, thực tế là đang ở rất gần ngôi vương sau thắng lợi 2-0 ở chung kết lượt đi tại Rajamangala.

Trái ngược hoàn toàn với sự vô duyên trên sân nhà, hình ảnh đội tuyển Việt Nam mỗi khi “mang chuông đi đánh xứ người” lại hiện lên với sự sắc bén. Đội chỉ tung ra 59 pha dứt điểm. Con số này vốn đã ít hơn số lần dứt điểm ở sân nhà, nhưng nên nhớ là Việt Nam đã đá 4 trận sân khách từ đầu giải trong khi sân nhà mới là 3.

Như vậy, trung bình mỗi trận các tuyển thủ chỉ tung ra 15 cú dứt điểm khi làm khách, ít nhất là trận gặp Indonesia với 11 lần. Nhưng đổi lại, đội tuyển Việt Nam có tới 26 lần bóng đi trúng đích (đạt tỷ lệ lên tới 44,1%) và ghi 14 bàn thắng. Có nghĩa, cứ khoảng 4 cú dứt điểm là đã có một bàn thắng được ghi.

Tỷ lệ chuyển đổi cơ hội đạt mức 23,7%, cao gấp hơn 3 lần so với khi thi đấu tại sân nhà. Con số này phản ánh đúng số lượng bàn thắng chênh lệch giữa nhà (5) và khách (14) của Việt Nam. Nó cũng phản ánh khả năng kết liễu đối thủ rất tốt của Việt Nam khi trong những chuyến hành quân xa.

Ví dụ trước Indonesia, Việt Nam dứt điểm 11 lần, bằng đội chủ nhà nhưng nếu như Việt Nam ghi 3 bàn thì Indonesia là 0. Trong trận chung kết tại Rajamangala vừa qua, Việt Nam dứt điểm 13, ít hơn Thái Lan (16) nhưng đội ghi 2 bàn còn của Thái Lan là con số 0 tròn trĩnh.

Sự tương phản trên vẽ nên một bức tranh đối lập sâu sắc: Càng cầm nhiều bóng, dứt điểm dồn dập tại sân nhà, tuyển Việt Nam lại càng cùn mòn. Trong khi ở sân khách, sự tinh gọn và chắt chiu lại biến mỗi đợt lên bóng thành những đòn đánh có tính sát thương cực cao. Đội tỏ ra sắc sảo hơn tất cả các đội chủ nhà và hơn cả chính mình tại Mỹ Đình.

Hồi chuông cảnh báo cho trận chung kết

Có nhiều lý do dẫn tới thực trạng này. Đầu tiên là cách tiếp cận trận đấu của đối thủ. Khi thi đấu trên sân của Việt Nam, hầu hết các đội khách đều chủ động chọn lối chơi phòng ngự lùi sâu số đông, bịt kín trung lộ và sẵn sàng phạm lỗi từ xa. Trước khối boong-ke dày đặc, không gian xử lý của các cầu thủ tấn công bị thu hẹp lại đáng kể. Không ít trong số 66 cú dứt điểm trên sân nhà là những pha sút xa, những pha đánh đầu trong tư thế với hoặc dứt điểm vội vàng dưới sự áp sát rát từ hậu vệ đối phương.

Điển hình nhất là trận gặp Singapore. Đội tuyển Việt Nam khi ấy đã tung ra tới 24 pha hãm thành song phần lớn là ở tư thế khó hoặc xa cầu môn. Đến trận bán kết lượt về với Malaysia, đội đạt đến con số 26 cú đá (cao nhất từ đầu giải). Nhưng điểm chung là ngoài sự xuất sắc của thủ môn đối phương, các chân sút áo đỏ thường đưa bóng ra ngoài khá vô duyên (Hoàng Hên, Đình Bắc, Xuân Son…).

Ngược lại, khi đá sân khách, đối thủ có xu hướng dâng cao đội hình. Điều này vô tình để lộ những khoảng trống phía sau lưng hàng thủ. Mà đây là kịch bản lý tưởng với chiến thuật của HLV Kim Sang-sik. Với những cầu thủ có tốc độ và khả năng chuyền bóng sắc sảo, tuyển Việt Nam dễ dàng thực hiện các bài đánh chuyển đổi trạng thái, tạo ra cơ hội mười mươi trong tư thế thoải mái.

Đó là các pha ghi bàn vào lưới Indonesia, Thái Lan rồi Malaysia. Kịch bản chung là bóng được phất dài trước khi các tiền vệ/hậu vệ cánh đưa vào trong, tạo nên các điểm cắt và ghi bàn. Hai Long sút tung lưới Indonesia và Thái Lan, Quang Hải ghi bàn trước Thái Lan, Xuân Son đánh đầu ghi bàn ở trận thắng Malaysia.... Rất nhiều tình huống được ghi theo cách tiếp cận này.

Thứ 2 là gánh nặng vô hình từ sân nhà. Lợi thế từ sự cổ vũ cuồng nhiệt của hàng vạn khán giả đôi khi lại hóa thành áp lực đè nặng lên đôi chân các cầu thủ. Nỗi khao khát phải thắng đẹp, phải ghi bàn sớm để cống hiến cho người hâm mộ khiến các mũi nhọn tấn công thường xuyên rơi vào trạng thái nôn nóng.

Sự nóng vội làm mất đi độ tĩnh và nhãn quan sắc bén ở khoảnh khắc quyết định. Đó là lý do trước Malaysia, Singapore, nhiều cú dứt điểm bay thẳng lên khán đài hoặc đi ra ngoài rất tiếc nuối. Ngay cả trước khi ghi bàn thắng thứ 2 vào lưới Campuchia, tuyển Việt Nam cũng ít nhiều bị áp lực ở các pha dàn xếp tấn công.

Trận chung kết lượt về sắp tới trên sân nhà sẽ là đỉnh điểm của áp lực, ngay cả khi đội tuyển Việt Nam đang có vốn liếng là 2 bàn dẫn trước Thái Lan. Đây là 90 phút (hoặc hơn) định đoạt toàn bộ thành bại của cả một chiến dịch. Trong một trận cầu đỉnh cao tranh cúp vô địch, đối thủ Thái Lan chắc chắn sẽ nghiên cứu rất kỹ nhược điểm này từ phía Việt Nam. Nếu không nhanh chóng căn chỉnh lại "thước ngắm", tạo sự điềm tĩnh trong khâu dứt điểm, tuyển Việt Nam hoàn toàn có thể tự ném đi cơ hội trong tay mình.