Xung đột Libya: Nhiều diễn biến tích cực, nhưng đường đi tới hoà bình còn dài và chông gai

Đại sứ Nguyễn Quang Khai |

Xung đột Libya: Nhiều diễn biến tích cực, nhưng đường đi tới hoà bình còn dài và chông gai
Xung đột Libya: Nhiều diễn biến tích cực, nhưng đường đi tới hoà bình còn dài và chông gai
Ảnh: Reuters

Tình hình Libya đang có một số chuyển biến tích cực, nhưng không nên quá lạc quan về tương lai của đất nước này.

Ngày 1/2/2021, Diễn đàn đối thoại chính trị Libya khai mạc tại Geneva dưới sự chủ trì của LHQ với sự tham gia của 73 thành viên đại diện cho các phe phái chính trị, vùng miền và các bộ lạc ở Libya. Ngày 5/2/2021, những người tham gia diễn đàn này đã bỏ phiếu bầu ban lãnh đạo lâm thời để điều hành đất nước đến 24/12/2021 là thời hạn được ấn định cho việc tổ chức cuộc tổng tuyển cử trên toàn quốc.

Ông Muhammad Al-Manfi, cựu đại sứ Libya tại Hy Lạp được bầu làm người đứng đầu Hội đồng Tổng thống gồm các thành viên Musa Al-Koni và Abdullah Hussein Al-Lafi. Ông Abdel-Hamid Dabaiba, một doanh nhân được bầu làm Thủ tướng. Những người tham gia diễn đàn đã phản ánh sự đa dạng và đại diện cho tất cả các thành phần chính trị và xã hội của Libya. Một ngày trước đó, một cuộc đối thoại với người dân Libya với sự tham gia của hơn một nghìn người , chủ yếu là những người trẻ tuổi, đã tham gia phiên trực tuyến. Tất cả họ đều tỏ mong muốn chấm dứt xung đột, lập lại hòa bình và xây dựng lại đất nước phồn vinh.

Xung đột Libya: Nhiều diễn biến tích cực, nhưng đường đi tới hoà bình còn dài và chông gai - Ảnh 1.

Ông Abdel-Hamid Dabaiba

Những diễn biến tích cực trong cuộc xung đột Libya

Ngày 23/10/2020 tại Geneva, các bên xung đột ở Libya đã ký một ‘thỏa thuận ngừng bắn vĩnh viễn" và giải quyết cuộc xung đột bằng chính trị. Thỏa thuận này đạt được sau các cuộc đàm phán giữa các đại diện quân sự của Chính phủ hòa hợp dân tộc (GNA) và Quân đội quốc gia Libya (LNA) tại Geneva, còn được gọi là đàm phán 5+5 (mỗi bên 5 thành viên). Đây được coi là một thỏa thuận lịch sử, một bước ngoặt quan trọng trên con đường dẫn đến hòa bình và ổn định ở Libya. Kể từ khi ký kết thỏa thuận ngừng bắn đến nay, tình hình Libya nhìn chung đã trở nên yên bình hơn.

Theo thỏa thuận này, hai bên nhất trí duy trì tình hình yên tĩnh trên chiến trường, tránh leo thang căng thẳng, trao đổi tù binh và khôi phục lại các hoạt động sản xuất và xuất khẩu dầu mỏ. Các bên cũng đồng ý mở lại tất cả các tuyến đường bộ kết nối tất cả các vùng và thành phố ở Libya, mở lại các đường hàng không ở Libya, đặc biệt là các chuyến bay thường kỳ giữa Tripoli với Benghazi và Sabha, thủ đô hành chính của khu vực phía Nam.

Đến nay, lệnh phong tỏa đối với xuất khẩu dầu mỏ, nguồn thu nhập chính của đất nước đã được dỡ bỏ. Chính phủ Tobruk liên minh và Chính phủ hòa hợp dân tộc (GNA) ở Tripoli đã thỏa thuận về một tỷ giá hối đoái thống nhất cho đồng dinar của Libya, các chuyến bay đã được nối lại giữa Đông và Tây. Các nước đã bắt đầu mở lại đại sứ quán của mình tại Thủ đô Tripoli.

Xung đột Libya: Nhiều diễn biến tích cực, nhưng đường đi tới hoà bình còn dài và chông gai - Ảnh 4.

Tripoli. Ảnh: Sun_Shine/Shutterstock

Ngày 4/11/2020, Ủy ban Quân sự hỗn hợp (JMC) 5+5 đã tái nhóm họp tại Tunisia nhất trí về các bước thực tế để thực hiện thỏa thuận ngừng bắn đã ký và đưa ra một lộ trình cho một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột. Một số đợt trao trả tù binh giữa hai bên đã được tổ chức.

Ngày 20/1/2021, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn, các bên xung đột gồm đại diện của Quốc hội và Hội đồng Nhà nước tối cao họp tại thành phố Hurghada của Ai Cập đã đồng ý tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về một bản Hiến pháp mới.

Ngày 5/2/2021, diễn đàn đối thoại chính trị Libya với sự tham gia rộng rãi của các phe phái chính trị, đại diện các tầng lớp xã hội đã bỏ phiếu bầu ra ban lãnh đạo mới quá độ để chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử vào cuối năm nay.

Những thách thức to lớn của chính phủ mới

Nhiệm vụ đầu tiên của Thủ tướng được bầu Abdel Hamid Dabaiba là phải thành lập được chính phủ trong vòng 21 ngày để trình lên Quốc hội phê chuẩn. Trong trường hợp chính phủ này không được phê chuẩn, thì lại phải trình lên Diễn đàn đối thoại quốc gia.

Nhiệm vụ chính của Chính phủ lâm thời mới là tổ chức bầu cử Hội đồng Tổng thống và Quốc hội vào ngày 24/12/2021. Để có thể tổ chức được bầu cử đúng thời hạn này, chính phủ của ông A. H. Dubaiba phải có các biện pháp khẩn cấp, trong đó có việc thành lập Ủy ban Bầu cử Quốc gia và các tổ chức liên quan để hoàn thành các thủ tục pháp lý cần thiết theo lịch trình đã định.

Về các vấn đề của Libya, Thủ tướng Dabaiba nói, chính phủ của ông sẽ hành động để mang lại hòa bình giữa các bên xung đột và giải quyết các vấn đề lớn, trong đó phức tạp nhất là các vấn đề nội bộ và sự can thiệp của bên ngoài.

Sự can thiệp của nước ngoài đang làm cho chính phủ mới của Libya thực hiện nhiệm vụ của mình không dễ dàng. Mặc dù các nước đều ủng hộ một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột, nhưng đã không chịu rút các lực lượng của mình khỏi Libya theo thời hạn do Liên hợp quốc quy định 23/1/2021.

Thổ Nhĩ Kỳ là nước ủng hộ chính phủ GNA của Thủ tướng Fayez Sarraj đã ký Hiệp định an ninh và thăm dò dầu khí ngoài khơi bờ biển Libya với Hy Lạp năm 2019 đang tìm cách cùng với GNA để duy trì ảnh hưởng của mình ở Libya.

Xung đột Libya: Nhiều diễn biến tích cực, nhưng đường đi tới hoà bình còn dài và chông gai - Ảnh 7.

Ông Fayez Sarraj

Trong khi đó, Nga cùng với Pháp, Ai Cập và các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ủng hộ tướng K. Haftar, muốn tiếp cận các căn cứ không quân và hải cảng nằm trong khu vực chiến lược gần với phạm vi ảnh hưởng của Liên minh Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Ngay sau khi chính phủ mới của Libya được thành lập, các nước này đã cử thêm nhiều binh lính đến Libya, tiếp tục hỗ trợ Tướng K. Haftar xây dựng chiến hào kiên cố "Maginot line" dưới lòng sa mạc kéo dài từ thành phố Sirte đến vùng Jufra.

Xung đột Libya: Nhiều diễn biến tích cực, nhưng đường đi tới hoà bình còn dài và chông gai - Ảnh 8.

Chính phủ mới đang đứng trước những nhiệm vụ và thách thức hết sức to lớn. Chính phủ này được coi là đại diện cho xã hội dân sự, nhưng phần lớn những nhân vật này không có ảnh hưởng ở Libya, chủ yếu chịu ảnh hưởng và được sự ủng hộ của bên ngoài. Hơn nữa, đây chỉ là chính phủ quá độ hoạt động trong 10 tháng. Nhiệm vụ chính của nó không phải để giải quyết các vấn đề cơ bản của cuộc xung đột, mà là để chuẩn bị cho cho các cuộc bầu cử và thông qua một bản Hiến pháp mới vào tháng 12 tới. Bởi vậy, tình hình Libya vẫn còn hết sức mong manh.

Mặc dù tình hình Libya đang có một số chuyển biến tích cực, nhưng các nhà phân tích chính trị bình luận về những diễn biến này với thái độ hết sức thận trọng và khuyến cáo không nên quá lạc quan về tương lai của đất nước này.

Một số nét cơ bản về cuộc xung đột Libya

Một thập kỷ sau khi chế độ M. Gaddafi bị lật đổ, các cuộc xung đột giữa các phe phái ở Libya vẫn đang tiếp diễn, chủ yếu giữa hai trung tâm quyền lực. Ở phía Đông, một chính phủ lâm thời đóng tại thành phố Tobruk được Quân đội quốc gia Libya (LNA) của tướng Khalifa Haftar ủng hộ. Tướng K. Haftar từng là bạn chiến đấu của M. Qaddafi, nhưng vào cuối những năm 1980, ông đã chống lại M. Gaddafi và bỏ đi sống lưu vong ở nước ngoài. Sau sự kiện năm 2011, K. Haftar trở về Libya và tự xưng là chỉ huy của một bộ phận lực lượng vũ trang nổi dậy.

Một trung tâm quân sự-chính trị khác được hình thành ở phía Tây, đặt tại Thủ đô Tripoli, nơi các nhóm Hồi giáo đã từng chiến đấu chống lại chế độ M. Gaddafi cố thủ. Năm 2014, một chính phủ cứu quốc và một Đại hội toàn quốc được thành lập tại đây với sự hỗ trợ của Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong thời gian 2014-2015, hai lực lượng nay đã xung đột với nhau ác liệt. Trong cuộc xung đột này, quân của K. Haftar đã giành được quyền kiểm soát thành phố lớn Benghazi.

Năm 2016, với sự trung gian của Liên hợp quốc, một chính phủ hòa hợp dân tộc (GNA) được thành lập sau các cuộc đàm phán và đạt được thỏa thuận với Đại hội toàn quốc. Một doanh nhân Fayez Sarraj đã được chọn làm Thủ tương. Chính phủ này được LHQ công nhận, nhưng không được công nhận ở phía Đông và không thể kiểm soát được toàn lãnh thổ Libya.

Đọc thêm về:

    Xem tin nhanh, đọc báo an ninh Thế Giới tại SohaBạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên