Tham vọng xây đập "khủng" gấp 3 lần đập Tam Hiệp: TQ ấp ủ con bài "nhất tiễn hạ song điêu"?

Tất Đạt |

Tham vọng xây đập "khủng" gấp 3 lần đập Tam Hiệp: TQ ấp ủ con bài "nhất tiễn hạ song điêu"?
Tham vọng xây đập "khủng" gấp 3 lần đập Tam Hiệp: TQ ấp ủ con bài "nhất tiễn hạ song điêu"?

Vào tháng 11 năm ngoái, truyền thông nhà nước Trung Quốc đã chia sẻ kế hoạch xây dựng một siêu đập với công suất 60 gigawatt trên sông Yarlung Tsangpo ở Khu tự trị Tây Tạng.

Trung Quốc có kế hoạch xây dựng đập thủy điện lớn nhất thế giới ở khu vực chân núi của dãy Himalaya - nơi nền văn minh Yarlung cổ đại đã tạo dựng nên Đế quốc Tây Tạng từ thời xa xưa.

Với mục tiêu đạt được mức trung hòa carbon vào năm 2060, Bắc Kinh đã gia tăng nỗ lực đối với các dự án thủy điện ở vùng này mặc dù các con đập đã vấp phải sự chỉ trích từ các nhóm bảo vệ quyền lợi và môi trường Tây Tạng.

Tenzin Dolmey chưa bao giờ đặt chân lên Cao nguyên Tây Tạng, nhưng cô đã lớn lên trong những chuyện kể về những con sông và ngọn núi vĩ đại, nơi tổ tiên cô từng sinh sống.

Dolmey sinh trưởng trong cộng đồng những người Tây Tạng lưu vong ở Ấn Độ và hiện đang dạy ngôn ngữ và văn hóa Tây Tạng ở Melbourne. Cô nói: "Thái độ tôn trọng thiên nhiên có nguồn gốc rất sâu sắc. Khi chúng tôi bơi ở sông, chúng tôi được khuyên rằng đừng nghĩ sông như nhà tắm, bởi có nhiều vị thần sông đang cư ngụ ở dưới nước".

Tham vọng xây đập khủng gấp 3 lần đập Tam Hiệp: TQ ấp ủ con bài nhất tiễn hạ song điêu? - Ảnh 1.

Ảnh: Roman Pilipey/EPA

Sông Yarlung Tsangpo có ý nghĩa đặc biệt, vì nó tượng trưng cho thân thể của nữ thần Dorje Phagmo, một trong những hình tượng hóa thân thiêng liêng nhất trong văn hóa Tây Tạng.

Tempa Gyaltsen Zamlha, người đứng đầu Học viện Chính sách Môi trường và Phát triển Tây Tạng, cho biết sự tôn kính đối với thế giới tự nhiên được hình thành từ cảnh quan độc đáo của Cao nguyên Tây Tạng và có từ nhiều thế kỷ trước.

Nhưng kể từ khi Trung Quốc sáp nhập Tây Tạng năm 1950, Zamlha cho rằng người Tây Tạng đã mất hết tiếng nói đối với những gì xảy ra trên mảnh đất của họ.

Ông nói với Al Jazeera: "Chúng tôi hoàn toàn không có con đập nào trước khi Trung Quốc sáp nhập, không phải vì chúng tôi không có khả năng khai thác mà bởi vì chúng tôi vô cùng tôn trọng các dòng sông".

"Có một luật truyền thống rất nghiêm ngặt rằng không ai được đến gần một số con suối nhất định hoặc làm bất cứ điều gì làm xáo trộn khu vực đó. Thậm chí không cần luật pháp - mọi người Tây Tạng đều tuân thủ điều đó. Trong khi đó, Trung Quốc sẽ làm bất cứ điều gì để có lợi cho sự phát triển kinh tế. Điều này khiến người Tây Tạng rất khó chịu".

Sông cao nhất thế giới

Có nguồn gốc từ các sông băng ở phía tây Tây Tạng, Yarlung Tsangpo nằm ở độ cao gần 5.000 mét so với mực nước biển và cũng là con sông cao nhất thế giới.

Dòng sông này chảy qua khu vực có tên "Yarlung Tsangpo Grand Canyon", tạo thành một hẻm núi có độ sâu gấp đôi Grand Canyon ở Mỹ.

Lượng mưa đổ xuống đây đặc biệt thuận lợi cho việc thu năng lượng thủy điện nhưng các chuyên gia đã cảnh báo rằng việc xây một con đập lớn kỷ lục có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường.

Tham vọng xây đập khủng gấp 3 lần đập Tam Hiệp: TQ ấp ủ con bài nhất tiễn hạ song điêu? - Ảnh 2.

Ảnh: Wang Gang/Tân Hoa Xã

Theo Chủ tịch Tập đoàn Xây dựng Điện lực của Trung Quốc Yan Zhiyong, siêu đập chủ yếu được xây dựng để cung cấp năng lượng cho mục tiêu "tương lai xanh" của Trung Quốc.

Dù Trung Quốc đã dư thừa năng lượng, Brian Eyler - chuyên gia về sông ngòi, giám đốc Chương trình Đông Nam Á tại Trung tâm Stimson - cho biết năng lượng tạo ra từ thủy điện có thể sẽ được sử dụng để bù đắp tổn thất khi nước này chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch hơn.

Con đập lớn này có thể sản xuất năng lượng thủy điện nhiều gấp ba lần đập lớn nhất hiện nay của Trung Quốc là đập Tam Hiệp. Hơn 1,4 triệu người đã phải di dời sang khu vực khác để xây dựng con đập gây tranh cãi này. Tuy nhiên, các khu vực xung quanh Yarlung Tsangpo có mật độ dân cư thấp hơn nhiều so với sông Dương Tử.

Trước đây, cư dân địa phương tại Yarlung Tsangpo đã phải di chuyển để nhường chỗ cho các dự án xây dựng đập trên Yarlung Tsangpo. Báo chí địa phương cho biết gần 2.000 người đã được di chuyển để xây dựng Trạm Thủy điện Yagen hồi năm 2015.

Theo tờ Thời báo Hoàn cầu, đập Yarlung Tsangpo sẽ được xây dựng ở quận Medog - nơi chỉ có dân số tầm 14.000 người.

Ý nghĩa địa chính trị

Trải dài trên 2,5 triệu kilômét vuông, cao nguyên Tây Tạng rất giàu tài nguyên thiên nhiên và giáp nhiều quốc gia khác.

Dòng chảy nước ngọt - đến từ các sông băng và suối trên núi - chảy xuống đầu nguồn Himalaya và cung cấp nước uống cho khoảng 1,8 tỷ người ở các quốc gia bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ và Bhutan.

Zamlha tin rằng các nguồn tài nguyên của Tây Tạng như sông Yarlung Tsangpo là yếu tố then chốt khiến Trung Quốc để mắt tới Tây Tạng.

Những yếu tố địa chính trị đó đã được chú ý hơn vào năm ngoái sau một khi cuộc tranh chấp ở phía tây dãy Himalaya giữa Ấn Độ và Trung Quốc xảy ra khiến 20 binh sĩ Ấn Độ và một số chưa xác định lính Trung Quốc thiệt mạng.

Sau khi rời Trung Quốc, dòng Yarlung Tsangpo chảy vào Bangladesh và các bang Arunachal Pradesh và Assam của Ấn Độ - nơi con sông được gọi là Brahmaputra.

Với đề xuất xây con đập chỉ cách biên giới Ấn Độ khoảng 30km, Zamlha tin rằng Trung Quốc sẽ sử dụng siêu đập này "như một công cụ chính trị".

Người phát ngôn của Bộ phụ trách quản lý tài nguyên nước của Ấn Độ cho biết họ sẽ đáp trả bằng một dự án đập thủy điện 10 gigawatt trên một nhánh khác của Brahmaputra.

Bài học từ sông Mekong

Một chuyên gia về sông Mekong cho biết ông lo ngại rằng dự án ở Yarlung Tsangpo sẽ mở đường cho những dự án tương tự.

Phân tích dữ liệu gần đây về các đập của Trung Quốc cho thấy "những hoạt động này đã gây ra khó khăn ngày càng lớn cho các cộng đồng hạ lưu của dòng sông Mekong". Việc không phối hợp vận hành đã khiến 11 con đập của Trung Quốc trên sông Mekong làm ảnh hưởng các đàn cá và trầm tích của dòng chảy, đồng thời trực tiếp gây xói mòn bờ sông và gây hậu quả nghiêm trọng cho hệ sinh thái.

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên