Vụ chính biến Myanmar hé lộ điểm yếu "chí mạng" trong dự án Vành đai, Con đường của Trung Quốc

Lưu Bình |

Vụ chính biến Myanmar hé lộ điểm yếu "chí mạng" trong dự án Vành đai, Con đường của Trung Quốc
Vụ chính biến Myanmar hé lộ điểm yếu "chí mạng" trong dự án Vành đai, Con đường của Trung Quốc
Cố vấn nhà nước Myanmar Aung San Suu Kyi gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Naypyitaw, ngày 17/1/2020 (Ảnh: EPA-EFE)

Sau cuộc chính biến ở Myanmar, đầu tư chiến lược của Trung Quốc vào quốc gia này có thể chịu những tác động đáng kể - đài VOA (Mỹ) bình luận.

Các phân tích nhận định, sáng kiến ​​Vành đai, Con đường (BRI) của Trung Quốc có thể chịu những chấn động từ bất ổn chính trị.

Quân đội Myanmar đã giành quyền kiểm soát đất nước vào hôm 1/2 sau khi bắt giữ các lãnh đạo của đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ (NLD), bao gồm Cố vấn nhà nước Aung San Suu Kyi và Tổng thống Win Myint. Một số quan chức bị bắt giữ đã tham gia đàm phán về hoạt động đầu tư của Trung Quốc, làm tăng tính bất ổn trong các dự án đầu tư của Bắc Kinh.

Quân đội cũng ban bố tình trạng khẩn cấp kéo dài trong một năm và các cuộc bầu cử mới sẽ được tổ chức sau đó, đồng nghĩa một số giao dịch có thể cần được đàm phán lại và khó có nhiều khả năng hai nước sẽ đạt được một giao dịch đầu tư lớn mới trong thời gian ngắn.

Tình hình Myanmar một lần nữa bộc lộ những rủi ro mà BRI đối mặt. Các chuyên gia chỉ ra rằng, những khoản đầu tư chủ đạo của Trung Quốc có xu hướng thông đồng với các quan chức địa phương, khiến họ dễ bị ảnh hưởng tiêu cực hơn trong những thay đổi quyền lực của đất nước.

Dane Chamorro, đối tác của công ty tư vấn rủi ro Control Risks Group, nhận định: "Nhiều dự án đều là hợp tác giữa chính phủ với chính phủ (G2G) giữa hai quốc gia, vì vậy họ không nghĩ rằng nó có thể xảy ra sai sót hoặc Chính phủ của nước chủ nhà sẽ giúp giải quyết vấn đề."

Đầu tư của Trung Quốc tại Myanmar bị ảnh hưởng

Bà Aung San Suu Kyi là người nắm quyền trên thực tế ở Myanmar được 5 năm, và đảng của bà đã thắng lớn trong cuộc bầu cử tháng 11/2020. Nhưng quân đội Myanmar vẫn là một thế lực mạnh mẽ và có vai trò quan trọng trong nền chính trị nước này.

Theo Chamorro, "Nhiều nhà đầu tư nước ngoài của Trung Quốc hiếm khi tiến hành đánh giá rủi ro và thẩm định kỹ lưỡng trước khi tiến hành đầu tư như các công ty đa quốc gia của Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu (EU) và Nhật Bản."

Các khoản đầu tư lớn của Trung Quốc vào Myanmar bắt đầu từ năm 2004, khi hai nước đồng ý xây dựng một đường ống dẫn dầu và khí đốt giữa tỉnh Vân Nam của Trung Quốc với cảng Kyaukphyu ở bang Rakhine, Myanmar. Dự án trị giá hàng tỷ USD này của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) được ca ngợi là hình mẫu đầu tư chiến lược đối với các dự án BRI.

Kể từ đó, Bắc Kinh đã mở rộng đầu tư vào các lĩnh vực then chốt là khai khoáng và năng lượng của Myanmar, dần trở thành một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Naypyidaw, và ảnh hưởng của nước này cũng ngày càng được củng cố.

Christopher Ankersen, phó giáo sư tại Trung tâm Các vấn đề Toàn cầu của Học viện Nghiên cứu Chuyên ngành thuộc Đại học New York nói, điều mà Trung Quốc tìm kiếm không chỉ là lợi nhuận kinh tế ở Myanmar, mà quan trọng hơn đó là "thiên hướng Bắc Kinh".

Theo ông Ankersen, "Nếu chỉ tính toán rủi ro từ quan điểm kinh tế, không phải tất cả các khoản đầu tư vào các dự án BRI của Trung Quốc đều có khả năng được đền đáp. Nhưng nếu chúng ta nhìn nhận ở một góc độ toàn diện hơn, kết hợp ý nghĩa chiến lược và biểu tượng của BRI ​​lại với nhau, thì việc tính toán những rủi ro đầu tư này có một mức độ hoàn toàn khác."

Tuy nhiên, chính vì các dự án đầu tư mà Trung Quốc lựa chọn thường có ảnh hưởng lớn về địa chính trị, với hy vọng đạt được mục tiêu mở rộng sức ảnh hưởng trong khu vực của Bắc Kinh, nên các khoản đầu tư này thường chịu tác động bởi nền chính trị tại địa phương.

Cuộc chính biến bất ngờ ở Myanmar, với sự thất thế của NLD, khiến các khoản đầu tư của Trung Quốc gặp rủi ro đáng kể. Dự án lớn nhất của Trung Quốc tại Myanmar hiện nay là "Hành lang kinh tế Trung Quốc-Myanmar", được ký kết trong nhiệm kỳ của bà Aung San Suu Kyi. Trước đó, dự án đập thủy điện Myitsone do Trung Quốc đầu tư đã bị đình chỉ vào năm 2011 bởi chính phủ Thein Sein do quân đội Myanmar hậu thuẫn.

Ngoài ra, phản ứng của Tổng thống Mỹ Joe Biden đối với chính biến Myanmar là áp đặt các biện pháp trừng phạt. Nếu Washington trừng phạt bằng cách cấm các công ty có giao dịch với Myanmar hợp tác với Mỹ, điều này có thể gây rắc rối cho các công ty Trung Quốc.

Vụ chính biến Myanmar hé lộ điểm yếu chí mạng trong dự án Vành đai, Con đường của Trung Quốc - Ảnh 2.

Thành phố Kyaukphyu tại bang Rakhine của Myanmar là điểm đầu của đường ống dẫn dầu khí Trung Quốc - Myanmar (Ảnh: VOA)

Vấn đề trong các khoản đầu tư Trung Quốc

Theo VOA, tại các quốc gia mà BRI đi qua, trong nhiều trường hợp Bắc Kinh và các quan chức bản địa thông đồng để nhà đầu tư Trung Quốc nhận được hợp đồng, gây bất mãn cho người dân địa phương và tiềm ẩn rủi ro cho tính bền vững của dự án.

"Các hợp đồng này thường là hợp đồng 'không có tiêu chuẩn', được trao cho các nhà thầu hoặc nhà tài trợ Trung Quốc trong bối cảnh không có sự cạnh tranh. Điều này khiến các công ty Trung Quốc có thể bị cáo buộc thông đồng," Chamorro nói.

Đối với các quan chức địa phương biến chất, những dự án đầu tư của Trung Quốc được cho là góp phần khiến họ tham nhũng. Chỉ cần dự án có thể hoàn thành, những hạ tầng quy mô cùng mối quan hệ chặt chẽ với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới có thể được sử dụng để xoa dịu công chúng, nhưng về mặt cá nhân [các dự án] cũng che giấu những giao dịch không rõ ràng.

Năm 2018, Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad đã đe dọa hủy bỏ dự án đường sắt được Trung Quốc hậu thuẫn do người tiền nhiệm Najib Razak ký, ông Razak sau đó bị kết tội tham nhũng. Mặc dù thỏa thuận đã được đàm phán lại, nhưng vụ việc bị coi là một trở ngại lớn đối với dự án của BRI.

Vụ chính biến Myanmar hé lộ điểm yếu chí mạng trong dự án Vành đai, Con đường của Trung Quốc - Ảnh 3.

Ông Tập Cận Bình gặp Tổng tư lệnh quân đội Myanmar Min Aung Hlaing, ngày 18/1/2020 (Ảnh: Xinhua)

Một ví dụ khác là tại Maldives. Tổng thống có quan điểm thân Bắc Kinh Abdullah Yameen của Maldives đã thất cử trong cuộc bầu cử năm 2018 và ngay lập tức bị phanh phui hành vi bê bối tham nhũng. Chính phủ mới của Maldives phát hiện họ đang nợ Bắc Kinh số tiền khổng lồ cho các dự án đầu tư trong khuôn khổ BRI, và rất nhiều chi phí cho các dự án xây dựng ở nước này đã bị thổi phồng.

Nếu vỡ nợ, Maldives có thể chịu chung số phận với nước láng giềng Sri Lanka - quốc gia hiện nợ Trung Quốc hàng tỷ đô la Mỹ cho dự án BRI, và theo các số liệu cho thấy một số tiền lớn đã đến tay cựu Tổng thống Mahinda Rajapaksa. Năm 2015, Rajapaksa thất bại trong cuộc bầu cử và từ chức, nhưng chính phủ mới không thể trả món nợ mà ông đã gánh và đã buộc phải cho Bắc Kinh thuê cảng chiến lược Hambantota trong thời hạn 99 năm.

Đọc thêm về:

    Đọc tin mới tại Báo an ninh quốc phòngBạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên