Việt Nam gửi yêu cầu đặc biệt cho Liên Xô: Chúng tôi cần ngay tiêm kích hiện đại - MiG-23 được chọn

Minh Dương |

Việt Nam gửi yêu cầu đặc biệt cho Liên Xô: Chúng tôi cần ngay tiêm kích hiện đại - MiG-23 được chọn
Việt Nam gửi yêu cầu đặc biệt cho Liên Xô: Chúng tôi cần ngay tiêm kích hiện đại - MiG-23 được chọn
(Ảnh minh họa)

Trước yêu cầu của chiến trường, Không quân Việt Nam cần tới các máy bay có khả năng tấn công mặt hiện đại, Liên Xô là quốc gia duy nhất có thể giúp chúng ta lúc đó.

Việt Nam gửi yêu cầu đặc biệt cho Liên Xô: Câu trả lời bất ngờ

Trong cuộc Kháng chiến chống Mỹ, Không quân nhân dân Việt Nam đã đi vào huyền thoại với những máy bay chiến đấu MiG của Mikoyan và Gurevich, như MiG-17, MiG-21, J-6 (phiên bản Trung Quốc của MiG-19). Những cánh én bạc của Không quân nhân dân Việt Nam non trẻ đã trở thành nỗi kinh hoàng của các phi công Mỹ.

Tuy nhiên, ít ai biết rằng trong chiến tranh giải phóng, Việt Nam đã "lỡ hẹn" với những loại máy bay hiện đại như MiG-23 và Su-9.

Cụ thể, theo Biên niên sự kiện lịch sử Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, ngày 28/05/1971, Cục Quân lực có công văn số 302/QL gửi Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, tổng hợp ý kiến của các quân binh chủng, đơn vị về đề nghị viện trợ năm 1972 từ các nước xã hội chủ nghĩa anh em.

Việt Nam gửi yêu cầu đặc biệt cho Liên Xô: Chúng tôi cần ngay tiêm kích hiện đại - MiG-23 được chọn - Ảnh 1.

Ảnh chụp đoạn trích nói đến Không quân Viêt Nam đề nghị Liên Xô viện trợ các chiến đấu cơ hiện đại như MiG-23 và Su9 trong cuốn Biên niên sự kiện lịch sử Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam - Tập 7 (1971).

Trong đó, về không quân, trong năm 1972 ta đã đề nghị Liên Xô giúp cải tiến máy bay tiêm kích MiG-17F, đồng thời viện trợ 01 trung đoàn tiêm kích MiG-21, 01 trung đoàn tiêm kích MiG-23, 01 trung đoàn cường kích Su-9, và 01 trung đoàn máy bay vận tải.

Tuy nhiên, hầu hết các đề nghị này không được phía Liên Xô đáp ứng. Thay vào đó, trong năm 1971 bạn viện trợ cho ta 19 chiếc máy bay tiêm kích MiG-21MF, cùng 80 quả tên lửa hàng không.

Để hiểu rõ hơn về lời đề nghị đặc biệt của Việt Nam khi yêu cầu Liên Xô viện trợ MiG-23 và Su-9, trước hết, cần nói đến việc yêu cầu tác chiến của Không quân ta vào đầu những năm 1970 khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang bước sang giai đoạn mới.

Vào năm 1971, Việt Nam đang chuẩn bị cho cuộc tổng tiến công chiến lược xuân - hè năm 1972. Và như lịch sử đã cho thấy, trong ba chiến dịch tiến công trên chiến trường miền Nam vào năm 1972, Quân đội nhân dân Việt Nam gần như đã tung ra toàn bộ sức mạnh của mình, với 14 sư đoàn và 26 trung đoàn độc lập, 322 xe tăng và xe thiết giáp, hàng trăm khẩu pháo các loại.

Việt Nam gửi yêu cầu đặc biệt cho Liên Xô: Chúng tôi cần ngay tiêm kích hiện đại - MiG-23 được chọn - Ảnh 3.

Sự hỗ trợ của Liên Xô cũng như các nước xã hội chủ nghĩa anh em có ý nghĩa quan trọng giúp Việt Nam xây dựng lực lượng không quân trong những ngày đầu. Ảnh: Tư liệu.

Lực lượng Quân chủng Phòng không – Không quân cũng dâng cao đội hình, dùng các trung đoàn tên lửa phòng không S-75, pháo cao xạ, và máy bay chiến đấu MiG-21 để bảo vệ tuyến đường giao thông vận tải, các cửa khẩu, hàng lang vận chuyển hàng quân sự trong hậu phương chiến dịch.

Như vậy, có thể thấy rằng: So với giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, Không quân nhân dân Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc phòng ngự trên bầu trời miền bắc, mà đã đẩy mạnh tác chiến trên địa bàn miền Trung.

Trong bối cảnh lục quân triển khai các chiến dịch binh chủng hợp thành qui mô lớn với hàng trăm tăng pháo trên mặt đất, thì ở trên bầu trời, Không quân nhân dân Việt Nam cũng không dừng lại ở tiêm kích phòng không bảo vệ yếu địa, mà mở rộng sang làm nhiệm vụ phòng không bảo vệ hậu phương chiến dịch, yểm trợ mặt đất cho lục quân, vận tải phục vụ chiến dịch.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu trong trang bị của binh chủng Không quân không chỉ có các máy bay tiêm kích phòng không, mà phải có máy bay tiêm kích tầm xa, máy bay tiêm kích – bom, máy bay cường kích, máy bay vận tải quân sự.

Việt Nam gửi yêu cầu đặc biệt cho Liên Xô: Chúng tôi cần ngay tiêm kích hiện đại - MiG-23 được chọn - Ảnh 4.

MiG-23, một trong những dòng máy bay tiêm kích hiện đại nhất của Liên Xô trong đầu những năm 1970. Ảnh: dodmedia.osd.mil.

Trước yêu cầu nhiệm vụ mới, Không quân nhân dân Việt Nam vào năm 1971 chỉ có trang bị rất hạn chế: Về không quân tiêm kích có 03 trung đoàn 921, 923, và 925, trong đó chỉ trung đoàn 921 là được trang bị tiêm kích MiG-21 hiện đại. Các loại MiG-17 và J-6 (MiG-19) đã bộc lộ nhiều hạn chế khi phải chiến đấu với các phiên bản F-4 hiện đại của Không quân Mỹ.

Còn lực lượng máy bay ném bom chỉ có tiểu đoàn cường kích độc lập 929 trang bị máy bay ném bom tầm trung IL-28. Dù vậy, đơn vị này chỉ được trang bị một số ít máy bay.

Về không quân vận tải có trung đoàn vận tải 919 đang được nâng lên lữ đoàn, gồm 01 tiểu đoàn An-2, 01 tiểu đoàn trực thăng, 01 tiểu đoàn hỗn hợp Li-2, IL-14, IL-18.

Do thiếu máy bay cường kích, nên Không quân ta phải cải tiến nhiều máy bay vận tải để làm nhiệm vụ ném bom, tuy hiệu quả nhưng đây cũng chỉ là giải pháp tạm thời và chúng mang lại nhiều rủi ro.

Trong hoàn cảnh đó, rất dễ dàng lí giải được cơ sở cho những yêu cầu viện trợ của Việt Nam đối với Liên Xô.

MiG-23: Mảnh ghép còn thiếu của Không quân Việt Nam?

Trước hết, cần có thêm 01 trung đoàn MiG-21 để bổ sung cho lực lượng tiêm kích phòng không trên vùng trời miền bắc. Tuy nhiên, MiG-21 là máy bay tiêm kích phòng không, có tầm bay ngắn, chủ yếu tác chiến ở tốc độ cao, thiếu các vũ khí tiến công đối đất để yểm trợ cho lục quân.

Trong khi đó, 01 trung đoàn MiG-23 sẽ giúp tăng vọt sức mạnh tầm xa của Không quân nhân dân Việt Nam. MiG-23 là loại máy bay chiến đấu hiện đại, được coi là máy bay tiêm kích phản lực thế hệ thứ ba (các phiên bản MiG-21 mà Việt Nam hiện có vào năm 1971 chỉ là thế hệ thứ hai), có khả năng không chiến ngoài tầm nhìn (BVR) bằng radar và tên lửa không đối không.

Về mặt cấu tạo khí động học, MiG-23 có kết cấu cánh cụp cánh xòe, cho khả năng tác chiến hiệu quả ở mọi tốc độ và mọi độ cao. Máy bay chiến đấu MiG-23 có 6 giá treo cùng tải trọng vũ khí lên đến 3.000kg, cho phép đảm nhiệm nhiều vai trò, với nhiều cấu hình vũ khí khác nhau.

Việt Nam gửi yêu cầu đặc biệt cho Liên Xô: Chúng tôi cần ngay tiêm kích hiện đại - MiG-23 được chọn - Ảnh 6.

Với 6 giá treo, một chiếc MiG-23 có thể mang theo 3.000kg vũ khí các loại, cho phép đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau. Ảnh: Pinterest.

Tầm hoạt động của máy bay lên đến 1.150km (so với 500km của MiG-21) cho phép tác chiến xa sân bay căn cứ. Rút kinh nghiệm từ chính MiG-21, tổng công trình sư Mikoyan đã trang bị cho MiG-23 vòi xả tạo lực nâng bổ sung để có thể cất cánh từ đường băng ngắn, phù hợp với các sân bay dã chiến, sân bay sửa chữa nhanh sau khi bị địch đánh phá ở Việt Nam.

Nói tóm lại, MiG-23 là mẫu tiêm kích chiến trường thế hệ mới, có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau, trở thành "ô phòng không" che đầu cho các binh đoàn lục quân, cũng như trực tiếp cung cấp hỏa lực yểm hộ mặt đất. Với MiG-23, Không quân nhân dân Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển từ "đá sân nhà" sang "chơi sân khách", trực tiếp giao chiến với Không quân Mỹ.

Về trường hợp của Su-9, đây là loại máy bay tiêm kích phòng không "quốc bảo" của Liên Xô, có tính năng mạnh mẽ hơn so với tiêm kích MiG-21 cùng thời. Su-9 chỉ được trang bị và trực chiến trong lực lượng Phòng không Liên Xô, không được xuất khẩu hay viện trợ ra nước ngoài, kể cả các nước đồng minh thuộc khối quân sự Hiệp ước Warsaw.

Tuy nhiên, vào thời điểm năm 1971, loại Su-9 đã trực chiến khá nhiều năm, được Liên Xô dần thay thế bằng Su-11 và các tiêm kích hiện đại hơn. Vì vậy, có thể hiểu ý đồ của Việt Nam là đưa ra yêu cầu viện trợ ở mức cao nhất có thể.

Nếu không xin được viện trợ Su-9, thì có thể đàm phán lại với Liên Xô để được viện trợ máy bay cường kích Su-7B. Phiên bản máy bay được đề nghị viện trợ có thể là Su-7B kiểu cũ (phiên bản nội địa Liên Xô sản xuất trong giai đoạn 1960-1962), hoặc phiên bản Su-7BM/BMK kiểu mới với động cơ AL-7F-1 và thùng dầu phụ.

Việt Nam gửi yêu cầu đặc biệt cho Liên Xô: Chúng tôi cần ngay tiêm kích hiện đại - MiG-23 được chọn - Ảnh 7.

Một chiếc Su-7 trong biên chế Không quân Tiệp Khắc. Ảnh: Pinterest.

Từ năm 1967, phiên bản xuất khẩu Su-7BMK (dựa trên phiên bản nội địa Su-7BM) cũng đã đi vào sản xuất. Su-7B/BM/BMK có tầm bay lớn lên đến 1.150km, mang theo 2.000kg vũ khí đối đất như bom 250kg, 500kg, và rocket hàng không, cùng 02 khẩu pháo hàng không NR-30 cỡ nòng 30mm (mỗi khẩu 70 viên đạn).

Như vậy, đây là loại máy bay tiêm kích - bom có khả năng tác chiến tầm xa để yểm trợ mặt đất cho lục quân, cũng như có vũ khí và sức cơ động để tự vệ mà không cần có tiêm kích bảo vệ.

Do đó, nếu đề nghị viện trợ MiG-23 và Su-7B được Liên Xô chấp thuận, Không quân nhân dân Việt Nam sẽ như "hổ mọc thêm cánh", có khả năng chiến đấu hiệu quả trên chiến trường miền nam, trực tiếp "so găng" với Không quân Mỹ để bảo vệ bộ đội binh chủng hợp thành dưới mặt đất.

Ở miền Bắc, với việc có thêm trung đoàn MiG-21 thứ hai, sẽ giúp cho thế trận phòng không quốc gia thêm vững mạnh, biến Hà Nội - Hải Phòng thành "tọa độ chết" với Không quân Mỹ. Tuy nhiên, đáng tiếc là những yêu cầu này đã không được phía Liên Xô chấp thuận, thay vào đó bạn chỉ viện trợ cho ta khoảng 01 trung đoàn MiG-21MF thế hệ mới.

Sau khi kháng chiến chống Mỹ kết thúc, Việt Nam bước vào cuộc chiến tranh biên giới ở hai đầu đất nước. Ý định xin viện trợ MiG-23 tiếp tục được cân nhắc, nhưng vào thời điểm đó MiG-23 đã không còn quá hiện đại, lại bộc lộ một số hạn chế nhất định, nên Việt Nam tiếp tục nhận được từ Liên Xô các phiên bản MiG-21 hiện đại hóa. Như vậy là đã ít nhất hai lần, Không quân nhân dân Việt Nam "lỡ hẹn" với MiG-23.

Đọc thêm về:

    Đọc tin nhanh về quân sự tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên