Ukraine tiếc nuối vì từng có "át chủ bài" siêu mạnh: Giờ mà giữ lại, Nga chỉ có thảm bại?

Trịnh Ngọc Tiến |
Ukraine tiếc nuối vì từng có "át chủ bài" siêu mạnh: Giờ mà giữ lại, Nga chỉ có thảm bại?
Ukraine tiếc nuối vì từng có "át chủ bài" siêu mạnh: Giờ mà giữ lại, Nga chỉ có thảm bại?

Ngoài việc gia nhập NATO để cân bằng sức mạnh với Nga, Ukraine đang kêu gọi làm sống lại thứ vũ khí từng là niềm tự hào đứng thứ ba thế giới.

Nếu Ukraine bây giờ còn vũ khí hạt nhân?

Với những căng thẳng gia tăng ở Ukraine, Đại sứ Ukraine tại Đức Andriy Melnyk trong một bài phỏng vấn của đã phát biểu: "Chúng ta đã hoặc đang trở thành một phần của NATO… hoặc chúng ta chỉ có một cách, đó là sở hữu vũ khí hạt nhân; nếu không, làm sao chúng ta tự bảo vệ được mình".

Không chỉ các nhà ngoại giao ở Ukraine, nhiều cư dân mạng nước này luôn đặt câu hỏi: "Nếu hồi đó Ukraine không từ bỏ vũ khí hạt nhân, thì bây giờ đất nước có bị chia cắt?".

Trên thực tế, đây không phải là lần đầu tiên các quan chức Ukraine hô hào nối lại lực lượng hạt nhân. Trong những năm gần đây, do tình hình miền đông bất ổn, các quan chức nước này thường đưa ra những bình luận tự.

Tuy nhiên những lời kêu gọi quả thực chỉ "thích hợp" để đăng trên mạng xã hội, nhằm thu hút người like và câu view; chứ không có căn cứ thực tế nào cả.

Có nhiều lý do hạn chế Ukraine trở thành một quốc gia hạt nhân, trong đó có vấn đề kỹ thuật, quan hệ quốc tế và việc thiếu khả năng răn đe hạt nhân.

Mặc dù Ukraine đã từng có vũ khí hạt nhân, nhưng vào ngày 23/5/1992; 5 quốc gia là Mỹ, Nga, Kazakhstan, Belarus và Ukraine, đã ký một thỏa thuận tại Lisbon (Bồ Đào Nha); thỏa thuận nêu rõ: Trong các nước SNG, chỉ có Nga mới có thể thừa hưởng vũ khí hạt nhân một cách hợp pháp phần vũ khí hạt nhân còn lại của Liên Xô, còn phần ở các nước cộng hòa khác sẽ bị phá hủy.

Ngày 14/1/1994 Mỹ, Nga và Ukraine đã ký kết tại Moscow thỏa thuận ba bên về phá hủy tất cả vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của Ukraine. Đến ngày 25/2/1994, tại Budapest (Hungary), Ukraine, Mỹ, Nga và Anh đã ký "Bản ghi nhớ Budapest về đảm bảo an ninh"; nội dung chính là phi hạt nhân hóa Ukraine.

Theo thỏa thuận này, Ukraine có tổng 1.220 đầu đạn hạt nhân, trong đó có 176 tên lửa liên lục địa, 43 tên lửa hành trình và 44 máy bay ném bom chiến lược, cùng tất cả số vũ khí hạt nhân khác nhau sẽ bị phá hủy.

Ngày 30/10/2001, Ukraine đã tổ chức một buổi lễ cuối cùng phá hủy các giếng phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa, đánh dấu việc chính thức bước vào "kỷ nguyên không có vũ khí hạt nhân".

Như vậy là toàn bộ số vũ khí hạt nhân và phương tiện mang phóng, mà Ukraine được thừa hưởng từ Liên Xô đã bị phá hủy hoàn toàn; nhưng liệu Ukraine có thể xây dựng lại sức mạnh hạt nhân của mình?

Trên thực tế, không giống như nhiều người nghĩ, Ukraine không có nhiều khả năng về công nghiệp hạt nhân. Ngành công nghiệp hạt nhân của Ukraine chủ yếu tập trung vào khai thác uranium và vận hành các nhà máy điện hạt nhân, hơn là thiết kế vũ khí hạt nhân.

Ukraine tiếc nuối vì từng có át chủ bài siêu mạnh: Giờ mà giữ lại, Nga chỉ có thảm bại? - Ảnh 2.

Nếu có vũ khí hạt nhân, Ukraine có cơ hội sử dụng?

Ngành công nghiệp hạt nhân của Ukraine là di sản của ngành công nghiệp hạt nhân Liên Xô, nhưng ngành công nghiệp hạt nhân trong thời kỳ Liên Xô, đặc biệt là quân sự lại chủ yếu tập trung vào một số thành phố bí mật ở Ural và Siberia thuộc Nga.

Vì vậy khi Liên Xô sụp đổ, Ukraine thực sự không có một hệ thống nghiên cứu khoa học hạt nhân hoàn chỉnh. Trách nhiệm chính của Ukraine chỉ là khai thác uranium, tuabin hơi nước năng lượng hạt nhân và sản xuất zirconium. Do đó về mặt kỹ thuật, Ukraine không có kinh nghiệm thiết kế vũ khí hạt nhân.

Thứ nhất là mỏ uranium của Ukraine rất dồi dào, nhưng hàm lượng chỉ ở mức độ chỉ trung bình; đây cũng là lý do tại sao Liên Xô không có nhiều công trình công nghiệp hạt nhân trên lãnh thổ Ukraine.

Thứ hai, môi trường quốc tế không cho phép Ukraine sở hữu vũ khí hạt nhân, điều này không chỉ hạn chế sự phát triển năng lượng hạt nhân ở Ukraine ngày nay mà còn là yếu tố quan trọng khiến Ukraine quyết định từ bỏ vũ khí hạt nhân cách đây 20 năm.

Ngoài ra do chi phí bảo trì quá lớn của lực lượng hạt nhân và Ukraine không thể đủ nguồn lực; đặc biệt là nạn buôn lậu vật liệu hạt nhân diễn ra thường xuyên.

Thứ ba là chìa khóa hạt nhân luôn nằm trong tay Nga; nói cách khác, Ukraine chỉ có một ổ cứng chứa đầy tiền số Bitcoin, nhưng mật khẩu của ổ cứng lại nằm trong tay người Nga.

Trong cuộc khủng hoảng Ukraine hiện nay, nếu còn vũ khí hạt nhân, Ukraine có thể tránh được tình trạng căng thẳng và chia cắt ngày nay không? Câu trả lời là "hoàn toàn không".

Thứ nhất, nếu mục tiêu của một cuộc tấn công hạt nhân là cư dân của bán đảo Crimea, thì điều này sẽ chỉ làm tăng thêm cuộc khủng hoảng, càng thúc đẩy tư tưởng ly khai hơn nữa.

Còn nếu để răn đe quân đội Nga, chúng ta nên biết rằng việc một nước nhỏ đe dọa một cường quốc hạt nhân với chiều sâu chiến lược rộng lớn như Nga không phải là điều khôn ngoan.

Tóm lại Ukraine từng sở hữu vũ khí hạt nhân trong lịch sử, nhưng họ không có lựa chọn nào hơn là phá hủy và giao nộp vũ khí hạt nhân. Với khả năng hiện tại, Ukraine không nên nhắc đến việc tái sản xuất và sở hữu vũ khí hạt nhân; mặc dù có thời điểm, họ là cường quốc hạt nhân đứng thứ ba thế giới; nhưng đó cũng là những di sản của Liên Xô để lại cho họ mà thôi./.

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2022 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên