Từ vụ máy bay Mỹ hạ cánh khẩn cấp xuống đảo Hải Nam 20 năm trước tới "hiểm họa" đụng độ Mỹ-Trung trên Biển Đông

Tất Đạt |
Từ vụ máy bay Mỹ hạ cánh khẩn cấp xuống đảo Hải Nam 20 năm trước tới "hiểm họa" đụng độ Mỹ-Trung trên Biển Đông
Từ vụ máy bay Mỹ hạ cánh khẩn cấp xuống đảo Hải Nam 20 năm trước tới "hiểm họa" đụng độ Mỹ-Trung trên Biển Đông
Tàu sân bay USS Ronald Reagan của Hải quân Mỹ. Ảnh: UPI

Tình hình căng thẳng trên Biển Đông sẽ tiếp tục có chiều hướng xấu đi nếu các bên không tìm ra được giải pháp chung - các chuyên gia nhận định.

Tác giả Alexander Neill điều hành công ty tư vấn chiến lược tại Singapore, với 20 năm kinh nghiệm tập trung vào lĩnh vực địa chính trị và an ninh Ấn Độ - Thái Bình Dương.

Tròn 20 năm trước, một máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã va chạm với một máy bay do thám của Hải quân Mỹ đang tuần tra gần đảo Hải Nam của Trung Quốc trên Biển Đông.

Phi công máy bay chiến đấu, Wang Wei - vốn nổi tiếng là người thích thực hiện các động tác nguy hiểm - đã thiệt mạng và chiếc máy bay phản lực của anh ta lao thẳng xuống biển. Phi công chiếc máy bay của Mỹ đã suýt tránh được số phận tương tự bằng cách điều chỉnh lại máy bay và hạ cánh đầy rủi ro xuống căn cứ không quân Trung Quốc trên đảo Hải Nam. 24 thành viên phi hành đoàn đã bị giam giữ và phải đối mặt với 10 ngày thẩm vấn.

Sau sự im lặng đáng ngại từ Bắc Kinh, các quan chức quốc phòng và nhà ngoại giao Mỹ đã phải đàm phán gấp rút để đòi thả công dân Mỹ. Sau đó 3 tháng, máy bay đã được trả lại cho phía Mỹ trong trạng thái "vỡ thành nhiều mảnh".

Các thiết bị thu thập thông tin tình báo và mật mã của máy bay đã bị các chuyên gia Trung Quốc kiểm tra kỹ lưỡng. Từ vụ việc kịch tính này, có thể thấy được nhiều lỗ hổng lớn trong hiểu biết về các cơ chế quản lý khủng hoảng của Trung Quốc và sự thiếu vắng các kênh liên lạc với Bắc Kinh. Đáng báo động là những vấn đề này vẫn tồn tại cho đến ngày nay.

Chỉ huy Hải quân Mỹ John Aquilino, người sắp trở thành Tư lệnh Bộ Chỉ huy Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, gần đây đã thừa nhận trong phiên điều trần rằng ông không có cách thức liên lạc trực tiếp với người đồng cấp Trung Quốc. Dù vậy, Trung Quốc và Mỹ vẫn có một số giao thức đã nhất trí về các cuộc đụng độ ngoài kế hoạch trên biển và trên không.

Thay đổi lớn

Hai thập kỷ sau sự cố ở đảo Hải Nam, cục diện an ninh ở Biển Đông đã thay đổi đáng kể. Trung Quốc ngày càng có sự hiện diện ngang ngược tại khu vực này. Ngoài việc xây dựng trái phép các căn cứ quân sự và hải quân tinh vi trên các đảo san hô, Trung Quốc còn cố tình làm leo thang tranh chấp ở nhiều khu vực và phát triển các chiến thuật vùng xám ở Biển Đông thông qua các yêu sách lãnh thổ của Bắc Kinh.

Các đội dân quân hàng hải của Trung Quốc đã giả dạng đội tàu đánh cá và thường xuyên xuất hiện tại các khu vực. Tư lệnh Ấn Độ-Thái Bình Dương sắp mãn nhiệm, Chỉ huy Philip Davidson đã tuyên bố rằng cán cân quân sự trong khu vực đã trở nên bất lợi cho Mỹ, và một trong những đồng nghiệp đã nghỉ hưu của ông, Chỉ huy James Stavridis, cựu chỉ huy tối cao của NATO, cảnh báo rằng Mỹ đang xác định nguy cơ xảy ra một cuộc xung đột với Trung Quốc trong bài báo "Quân đội Mỹ đang chuẩn bị cho một cuộc chiến với Trung Quốc như thế nào" đăng trên tờ Nikkei Asia ngày 7/3.

Trong khi đó, các cường quốc châu Âu cũng đã tăng tần suất các chuyến đi đến Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Năm nay, Vương quốc Anh sẽ gửi một tàu sân bay được trang bị một biệt đội máy bay chiến đấu F-35 của Thủy quân lục chiến Mỹ đến khu vực, thực hiện các cuộc tập trận chung với đối tác và đồng minh, bao gồm cả Nhật Bản.

Tàu sân bay được giao nhiệm vụ quan trọng - củng cố hệ thống quốc tế dựa trên luật pháp - ở Biển Đông, có nghĩa là đảm bảo tự do đi lại trong các vùng biển quốc tế.

Vào tháng 7 tới, Trung Quốc sẽ kỷ niệm một trăm năm thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Sự xuất hiện của tàu sân bay Anh tại cửa ngõ hàng hải của Trung Quốc với thế giới - trùng với ngày kỉ niệm đặc biệt này - sẽ không được chào đón. Các phương tiện truyền thông nhà nước Trung Quốc sẽ nhắc lại các cuộc Chiến tranh Nha phiến và "thế kỷ ô nhục" của Trung Quốc.

Trong những năm gần đây, nhiều chuyên gia trong cộng đồng chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương đã bị thu hút bởi cuộc tranh luận về khả năng Trung Quốc và Mỹ rơi vào cái gọi là "bẫy Thucydides", một khái niệm được phổ biến bởi giáo sư Graham Allison của Đại học Harvard.

Thucydides là tên nhà sử học Hi Lạp, người nổi tiếng với nhận định: "Điều khiến một cuộc chiến trở thành điều không thể tránh khỏi là sức mạnh từ Athens và nỗi sợ hãi mà điều đó gây ra ở Sparta". Thời hiện đại, "bẫy Thucydides" đã được giới học giả dùng để chỉ sự cạnh tranh khó tránh giữa Trung Quốc và Mỹ.

Khi căng thẳng gia tăng trên Biển Đông trong năm nay, có lẽ những lời tiên đoán của các chuyên gia sẽ có nguy cơ trở thành sự thật.

Đọc thêm về:

    Đọc tin tức VN mới nhất, xem tình hình an ninh thế giới nhanh nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên