Từ anh em một nhà thành "không đội trời chung": Ukraine gia nhập NATO sẽ mở ra cánh cửa địa ngục

Đại sứ Nguyễn Quang Khai |

Từ anh em một nhà thành "không đội trời chung": Ukraine gia nhập NATO sẽ mở ra cánh cửa địa ngục
Từ anh em một nhà thành "không đội trời chung": Ukraine gia nhập NATO sẽ mở ra cánh cửa địa ngục

Nếu Mỹ và phương Tây can thiệp, chiến tranh Nga - Ukraine - trong trường hợp xảy ra - sẽ lan rộng toàn bộ châu Âu.

Tình hình quan hệ Nga-Ukraine căng thẳng chưa từng có

Tình hình ở miền Đông Ukraine gần đây trở nên hết sức căng thẳng. Sau nhiều tháng tương đối im lặng, cuộc xung đột Nga-Ukraine lại trở thành tâm điểm thu hút sự quan tâm của các nhà quan sát. Không khí chiến tranh bao trùm lên toàn bộ khu vực.

Nga tập trung lực lượng với quy mô lớn chưa từng có với hơn 80.000 quân và tiến hành tập trận tại khu vực sát biên giới phía Tây Ukraine và bán đảo Crimea. Cuối tháng 3, đầu tháng 4, Kiev cho biết 6 binh sỹ của của họ đã bị thiệt mạng trong cuộc đấu súng tại vùng Donetsk. Washington cho biết đang xem xét khả năng đưa tàu chiến đến Biển Đen. Nga cảnh báo nguy cơ bùng nổ chiến tranh.

Ngày 1/4/2021, Đại sứ của 30 nước thành viên khối Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã họp thảo luận về tình hình Ukraine và khu vực Biển Đen. Những người tham gia hội nghị đã tỏ ra "lo ngại về hoạt động quân sự quy mô lớn gần đây của Nga ở khu vực xung quanh Ukraine" và tuyên sẽ theo dõi chặt chẽ tình hình. Họ cho rằng, hành động của Nga đang phá hoại các nỗ lực giảm leo thang căng thẳng theo thỏa thuận ngày 27/7/2020.

Sáng 6/4, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg đã gọi điện cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, bày tỏ "quan ngại nghiêm trọng" về "hoạt động quân sự của Nga xung quanh Ukraine". Ông Stoltenberg đảm bảo với Tổng thống Zelensky về "sự ủng hộ vững chắc" của liên minh đối với chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine.

Ngày 27/4/2021, tàu tuần dương Moskva của Nga đã tiến vào Biển Đen và bắt đầu theo dõi chuyển động của tàu Mỹ Hamilton vừa tiến vào khu vực. Hamilton là tàu tuần duyên đầu tiên của Mỹ đi vào Biển Đen kể từ năm 2008. Bộ Quốc phòng Nga cho biết, tàu tuần dương Moskva sẽ tiến hành các cuộc diễn tập bắn đạn thật với sự tham gia của 10 nghìn binh sĩ, khoảng 40 tàu chiến, lực lượng phòng không và lực lượng đổ bộ đường không.

Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergey Shoigu cho biết, Nga vẫn chưa rút lực lượng khỏi khu vực biên giới với Ukraine do tình hình vẫn tiếp tục leo thang và phong toả 4 khu vực ở Biển Đen, không cho tàu chiến nước ngoài qua lại trong vòng 6 tháng, đến hết 31/10/2021.

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov nói, Nga sẽ kiên quyết đáp trả nếu Washington vượt qua "lằn ranh đỏ", đồng thời cảnh báo, nếu Mỹ không sẵn sàng đối thoại thì điều này sẽ đồng nghĩa với việc quay trở lại thời kỳ tồi tệ hơn Chiến tranh Lạnh.

Bối cảnh căng thẳng Nga- Ukraine

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga M. Zakharova cho biết, các lực lượng vũ trang các nước NATO gia tăng hoạt động trên lãnh thổ Ukraine và Biển Đen sát biên giới Nga. Năm 2021, Ukraine có kế hoạch tiến hành 7 cuộc tập trận chung trên lãnh thổ Ukraine với sự tham gia của nhiều nước trong liên minh NATO. Các nước NATO tăng cường hỗ trợ tài chính cũng như hậu cần cho các lực lượng vũ trang Ukraine, kể cả việc cung cấp vũ khí sát thương và đào tạo các nhân viên quân sự cho Kiev. Bà Zakharova lưu ý rằng, các quá trình này đang diễn ra đồng thời với một chiến dịch thông tin do Ukraine và một số nước phương Tây phát động nhằm cáo buộc Nga làm leo thang căng thẳng ở Donbass và biên giới Nga-Ukraine.

Từ anh em 1 nhà chuyển sang kẻ thù không đội trời chung: Ukraine gia nhập NATO sẽ mở ra cánh cửa địa ngục - Ảnh 3.

Xe quân sự của Nga trong cuộc tập trận ở Crimea. Ảnh: AP

Tại Mỹ diễn ra sự chuyển giao quyền lực sau bầu cử. Chính quyền của Tổng thống Joe Biden tăng cường các biện pháp trừng phạt mới, gây sức ép đối với Moscow trong cuộc khủng hoảng Ukraine và cáo buộc Nga can thiệp vào cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ vừa qua.

Kể từ khi bùng nổ cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2014, Liên minh châu Âu (EU), Mỹ, Canada và các nước phương Tây khác đã áp đặt nhiều biện pháp trừng phạt kinh tế và chính trị đối với Nga. Nga bị loại khỏi nhóm các nước "G8", sau đó là không được tham gia vào các hoạt động của Nghị viện Châu Âu.

Các nước này đã viện trợ cho Ukraine một khoản tài chính lớn, chủ yếu để tiến hành các cải cách nhằm đáp ứng các tiêu chí thành viên của EU và NATO, cũng như hỗ trợ người dân di tản khỏi các khu vực có chiến tranh và xung đột.

Theo Đại sứ quán Mỹ tại Kiev, khoản viện trợ lớn nhất là từ Mỹ trị giá khoảng 2 tỷ USD, dưới dạng viện trợ quân sự gồm các loại vũ khí, tên lửa đất đối không Javelin và tiến hành tập trận chung.

Quan hệ Thổ Nhĩ Kỳ-Nga gần đây trở nên căng thẳng. Năm ngoái, Ankara đã hỗ trợ mạnh mẽ Azerbaijan trong cuộc chiến với Armenia. Nga coi đây là sự can thiệp vào phạm vi ảnh hưởng khu vực của mình. Mới đây, ngày 12/4/2021, trong chuyến thăm của Tổng thống Zelensky đến Ankara, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan đã khẳng định lại ủng hộ quan điểm của Kiev trong vấn đề Crimea, tăng cường hợp tác quân sự, cung cấp vũ khí cho Ukraine. Hiện nay, Thổ Nhĩ Kỳ đã trở thành nguồn cung cấp máy bay không người lái chủ yếu cho quân đội Ukraine.

Trong thời gian gần đây, chính quyền Ukraine đã tiến hành một loạt các hoạt động chống lại các nhân vật cũng như tổ chức thân Nga. Tiếng Nga bị cấm sử dụng trong các cơ quan và các loại dịch vụ công cộng. Tượng đài Vinh quang, được dựng lên để vinh danh những người lính Xô Viết đã hy sinh trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại giải phóng thành phố Lviv bị dỡ bỏ.

Nguyên nhân căng thẳng Nga-Ukraine là gì?

Kể từ khi Liên Xô tan rã, Ukraine độc ​​lập năm 1991, quan hệ Ukraine-Nga đã chứng kiến ​​nhiều giai đoạn căng thẳng, nhưng không đến mức thù địch cho đến cuối năm 2004, khi cuộc cách mạng Cam bùng nổ, Ukraine ngả sang phương Tây.

Cuộc khủng hoảng chính trị ở Ukraine đã diễn ra từ tháng 11/2013, khi cựu Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych từ chối ký một thỏa thuận liên kết với EU. Sau sự thay đổi quyền lực trong nước và các cuộc đụng độ hồi tháng 2/2014 ở Euromaidan, với lý do bảo vệ công dân Nga, tháng 3/2014, Nga đã đòi lại bán đảo Crimea trước đây dưới thời Liên Xô đã giao cho Ukraine quản lý và ủng hộ các vùng Luhansk và Donetsk tự tuyên bố độc lập lấy tên là "Các nước Cộng hòa Nhân dân". Tháng 4/2014, Kiev đã phát động một chiến dịch quân sự chống lại các lực lượng dân quân ở miền Đông, hoạt động này vẫn tiếp tục cho đến ngày nay

Nhiều nhà phân tích chính trị cho rằng, lý do chính là do sau năm 2014, Nga không còn giữ được Ukraine đứng về phía mình, Kiev ngày càng có xu hướng thân phương Tây, đặc biệt là công khai tìm cách trở thành thành viên NATO. Moscow coi đây là "lằn ranh đỏ" và là mối đe doạ trực tiếp đối với an ninh quốc gia của Nga.

Theo nhiều chuyên gia, điều này giải thích tại sao tại sao Nga lại tìm mọi cách cản trở nỗ lực của Ukraine theo hướng đó, giữ Ukraine như một vùng đệm với các nước phương Tây và tại sao Ukraine lại trở thành nơi xung đột căng thẳng giữa Nga với Mỹ và phương Tây.

Căng thẳng Nga-Ukraine leo thang, nhưng khó có thể dẫn tới chiến tranh

Không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ bùng nổ chiến tranh giữa Nga và Ukraine. Sự leo thang quân sự giữa hai nước và những vấn đề căng thẳng hiện nay không chỉ liên quan đến quan hệ giữa Nga và Ukraine mà còn giữa Nga với Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ và phương Tây. Mặc dù tình hình hết sức căng thẳng, nhưng trước mắt không dẫn đến nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh. Cuộc chiến nếu bùng nổ sẽ không có lợi cho cả Nga và Ukraine.

Nhiều nhà phân tích chính trị cho rằng, sự leo thang gần đây chủ yếu là nhằm phô trương sức mạnh giữa Moscow và Washington. Bên cạnh chiến dịch tập trung quân ở khu vực, ngoài các tuyên bố gay gắt của Ukraine, Mỹ và Nga đã tăng cường cáo buộc lẫn nhau.

Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov mới đây đã bác bỏ khả năng bùng nổ chiến tranh với Ukraine, mặc dù căng thẳng leo thang giữa hai nước. Ông nói: "Không ai đi theo con đường chiến tranh và không ai chấp nhận khả năng xảy ra một cuộc chiến tranh như vậy."

Ilya Kusa, một chuyên gia về quan hệ quốc tế tại Học viện Tương lai Ukraine cho rằng: "Nga đang chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh, nhưng không muốn nó xảy ra. Chúng tôi kỳ vọng Mỹ sẽ tăng cường hỗ trợ Ukraine, mà không mạo hiểm sáp nhập vào NATO. Việc Ukraine gia nhập NATO sẽ mở ra cánh cửa của địa ngục. Nga sẽ từng bước tăng cường lực lượng và lúc đó chiến tranh dường như sẽ không thể tránh khỏi."

Một cuộc chiến xảy ra, trong tình hình hiện nay Mỹ và phương Tây, mặc dù ủng hộ Ukraine, nhưng sẽ không thể can thiệp. Nếu Mỹ và phương Tây can thiệp, chiến tranh sẽ lan rộng ra toàn bộ châu Âu. Đây sẽ là cuộc chiến tranh thế giới thứ ba, thảm hoạ không chỉ đối với khu vực mà còn toàn thế giới.

Trong tình hình như vậy, các bên đang tìm cách giảm căng thẳng. Nga tuyên bố sẵn sàng rút quân khỏi khu vực biên giới với Ukraine nếu các bên cũng có những bước đi tương tự. Tổng thống Ukraine kêu gọi một cuộc họp của Bộ tứ Normandy gồm Nga, Pháp, Đức và Ukraine, nhằm giảm căng thẳng và ngừng bắn ở khu vực miền Đông Ukraine. Từ tháng 2/2019, Bộ tứ Normandy đã không tổ chức bất kỳ cuộc họp nào. Đây là nhóm được lập ra tháng 6/2014 nhằm tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột ở miền Đông Ukraine giữa lực lượng Kiev và lực lượng ly khai thân Moscow. Các bên vẫn coi thoả thuận Minsk 12/2/2015 và nhóm Bộ tứ Normandy là cơ sở tốt nhất cho giải pháp.

Con đường Ukraine gia nhập Liên minh NATO không dễ dàng

Trước tình hình căng thẳng leo thang giữa với Nga, Ukraine một lần nữa đã đề nghị được kết nạp sớm vào Liên minh châu Âu (EU) và Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO). Tổng thống Zelensky đã thảo luận về vấn đề này với Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg, cũng như lãnh đạo các nước thành viên, Thủ tướng Anh Boris Johnson, Thủ tướng Canada Justin Trudeau và Thủ tướng Đức Angela Merkel. Ông nói: "Chúng tôi không thể ngồi vô thời hạn trong phòng chờ của EU và NATO."

Các chuyên gia quân sự NATO cho rằng, nếu trở thành thành viên NATO thì Ukraine cũng không thể đóng góp gì được nhiều cho sức mạnh của Liên minh ngoài vai trò kiềm chế Nga, mà ngược lại sẽ làm tăng rủi ro cho tất cả các thành viên của khác trong liên minh. Kết nạp Ukraine lúc này sẽ làm phức tạp thêm khả năng phòng thủ chung của liên minh, vì nhiều người lo ngại rằng Kiev sẽ tìm cách lôi kéo NATO vào một cuộc xung đột quân sự trực tiếp với Nga.

Từ anh em 1 nhà chuyển sang kẻ thù không đội trời chung: Ukraine gia nhập NATO sẽ mở ra cánh cửa địa ngục - Ảnh 8.

Điều 5 của Hiệp ước NATO bắt buộc liên minh phải giúp đỡ một quốc gia thành viên bị xâm lược. Trong khi Ukraine luôn tố cáo Nga xâm lược thì việc nước này gia nhập NATO có thể đặt liên minh vào tình thế khó khăn. Theo quy định, NATO không kết nạp những nước có tranh chấp lãnh thổ chưa được giải quyết, vì tư cách thành viên của họ có thể kéo toàn bộ liên minh vào một cuộc xung đột quân sự.

Mặt khác, trong bối cảnh nội bộ đang bị chia rẽ nghiêm trọng, đặc biệt giữa Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ và châu Âu, đang trong tình trạng "chết lâm sàng" như Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đánh giá và đang rút khỏi vũng lầy Afghanistan, thì NATO rất khó nếu không muốn nói là không thể can thiệp vào cuộc chiến nếu xảy ra giữa Ukraine với Nga.

Ông Stoltenberg tại cuộc họp báo sau cuộc gặp với Thủ tướng Ukraine Denis Shmygal ngày 9/2/2021, nói rằng ngày Ukraine gia nhập NATO vẫn chưa được xác định. Đặc biệt, đến nay NATO vẫn từ chối cung cấp cho Kiev "Kế hoạch hành động-Membership Action Plan (MAP)" để chuẩn bị trở thành thành viên của liên minh, đây là bước đầu tiên bắt buộc trong thủ tục pháp lý để các nước gia nhập tổ chức này.

Bà Annalena Baerbock, ứng cử viên của đảng Xanh có nhiều khả năng sẽ đắc cử chức Thủ tướng Cộng hoà Liên bang Đức trong cuộc bầu cử năm 2021, cho rằng việc Ukraine trở thành thành viên NATO do xung đột với Nga lúc này là không phù hợp. Bà nói: "Điều quan trọng nhất bây giờ là gia tăng áp lực đối với Nga để đảm bảo các thỏa thuận Minsk được tuân thủ. Ổn định hiện là ưu tiên hàng đầu. Các bước tiến tới tư cách thành viên NATO của Ukraine là không thực tế".

Một số mốc chính trong quan hệ Nga-Ukraine

Năm 1922, Ukraine là một trong những nước thành lập ra Liên bang Xô Viết (USSR). Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991, Ukraine trở thành quốc gia độc lập.

Quan hệ ngoại giao giữa Nga và Ukraine được thiết lập ngày 14/2/1992.

Hiện nay, Nga có Đại sứ quán tại Kiev và Tổng lãnh sự quán tại Kharkov, Odessa và Lviv. Ukraine có Đại sứ quán tại Moscow và Tổng lãnh sự quán tại St.Petersburg, Novosibirsk, Yekaterinburg và Rostov-na-Donu.

Kể từ khi Ukraine độc ​​lập năm 1991, quan hệ Ukraine-Nga đã chứng kiến ​​nhiều sự kiện và giai đoạn căng thẳng, nhưng chúng không đến mức thù địch cho đến cuối năm 2004, khi cuộc Cách mạng Cam bùng nổ, Ukraine nghiêng về phương Tây.

Năm 2010, Victor Yanukovych được bầu làm Tổng thống, quan hệ Nga-Ukraine được cải thiện rõ rệt trong tất cả các lĩnh vực. Năm 2014, mối quan hệ giữa hai nước trở nên xấu đi sau sự kiện Euromaidan, Tổng thống Yanukovych bị lật đổ. Ngày 23/2/2014, Nga đã triệu hồi Đại sứ Mikhail Zurabov tại Kiev về nước, sau đó dành quy chế tị nạn cho ông Yanukovych. Ngày 17/3/2014, sau khi Liên bang Nga sáp nhập Crimea, Đại sứ Ukraine tại Liên bang Nga V. Yu. Yelchenko đã được triệu tập về Kiev "để tham vấn" và không trở lại.

Ngày 1/4/2019, Hiệp ước Hữu nghị, Hợp tác và Đối tác giữa Liên bang Nga và Ukraine ký ngày 31/5/1997, tại Kiev, chấm dứt hiệu lực do phía Ukraine từ chối gia hạn.

Ngày 15/4/2014, Quốc hội Ukraine thông qua đạo luật coi Crimea là lãnh thổ của Ukraine bị chiếm đóng. Ngày 27/1/2015, Hội đồng Tối cao Ukraine đã thông qua nghị quyết, coi các hành động của Nga ở Crimea và Donbass là hành động gây hấn chống lại Ukraine. Tháng 9/2015 Ukraine thông qua học thuyết quân sự mới, tuyên bố Liên bang Nga là kẻ thù.

Ngày 31/12/2015 Tổng thống Putin đã ký sắc lệnh "Chiến lược mới về an ninh quốc gia của Liên bang Nga", trong đó sự thay đổi quyền lực ở Ukraine đầu năm 2014 được mô tả là một "cuộc đảo chính vi hiến", được Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) ủng hộ đã dẫn đến sự chia rẽ sâu sắc trong xã hội Ukraine và làm bùng nổ lên một cuộc xung đột vũ trang.

Ukraine có tầm quan trọng to lớn đối với Nga. Trong lịch sử, đây là cái nôi của nền văn minh Vương quốc Kievan Rus và chủng tộc Slavic gồm Ukraine, Nga, Belarus Ba Lan, Czech, Slovakia, Slovenia, Bosnia, Croatia, Serbia, Macedonia và Bulgaria.

Về chính trị và kinh tế, Ukraine là một nước láng giềng lớn của Nga. Ukraine nước có nền công nghiệp quân sự, dân sự và nông nghiệp phát triển, đồng thời có vị trí địa lý, được coi là vùng đệm ngăn cách nước này với các cường quốc phương Tây.

Về văn hóa - xã hội, hai nước có nhiều điểm tương đồng. Tất cả những điều này đã khiến Ukraine trở thành "sân sau" của Moscow. Do tầm quan trọng như vậy, Nga luôn luôn tìm cách không để Ukraine ngả sang phương Tây.

Tiêu đề doa Tòa soạn đặt lại.

Đọc thêm về:

    Đọc tin tức VN mới nhất, xem tình hình an ninh thế giới nhanh nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên