“Trò chơi vĩ đại mới”: Afghanistan sụp đổ, Mỹ tháo chạy - Nga lập tức dằn mặt Taliban bằng “nắm đấm”

Nam Anh |
“Trò chơi vĩ đại mới”: Afghanistan sụp đổ, Mỹ tháo chạy - Nga lập tức dằn mặt Taliban bằng “nắm đấm”
“Trò chơi vĩ đại mới”: Afghanistan sụp đổ, Mỹ tháo chạy - Nga lập tức dằn mặt Taliban bằng “nắm đấm”
Quân đội Nga tham gia cuộc tập trận chung với Uzbekistan và Tajikistan trong tháng này gần biên giới Tajik-Afghanistan. Ảnh: Reuters

New York Times cho rằng, các cuộc tập trận mới đây đã cho thấy rõ một thực tế, bây giờ Nga chính là người sẽ bảo vệ Trung Á khỏi nguy cơ bạo lực lan tràn từ Afghanistan.

Khi chính phủ Afghanistan sụp đổ trong tuần này ở Kabul và trong một bối cảnh rất thảm hại của Mỹ trong nỗ lực sơ tán, hàng trăm xe bọc thép và pháo của Nga đã được nhìn thấy cách đó hàng trăm km, trên biên giới với Tajikistan.

Những chiếc xe bọc thép và pháo của Nga ở biên giới Tajikistan

Những chiếc xe này đang tham gia cuộc tập trận quân sự cấp cao diễn ra chỉ cách các vị trí chủ chốt của Taliban gần 20km. Một vị tướng Nga nhấn mạnh, sự hiện diện của những chiếc xe bọc thép của Nga ở đó là điều quan trọng nhằm làm rõ lập trường.

Tướng Anatoly Sidorov, Chỉ huy các lực lượng tham gia cuộc tập trận cho biết: “Tất cả đều có thể nhìn thấy rõ, họ không ẩn nấp gì cả”.

New York Times cho rằng, các cuộc tập trận làm lộ rõ một thực tế, bây giờ Nga chính là người sẽ bảo vệ Trung Á khỏi nguy cơ bạo lực lan tràn từ Afghanistan.

Trong cuộc cạnh tranh quyền lực và ảnh hưởng ở Trung Á kéo dài thời hậu Liên Xô, đôi khi được gọi là “Trò chơi vĩ đại mới”, một nhân tố nổi trội hơn bao giờ hết đã xuất hiện từ sự hỗn loạn và rối ren của Afghanistan: Nga, ít nhất là trong các vấn đề an ninh.

"Tôi sẽ không nói đó là một con vật bị thương", Ngoại trưởng Nga Sergey V. Lavrov tuyên bố về việc NATO và các lực lượng Mỹ rút khỏi Afghanistan, đồng thời nhấn mạnh: “Nhưng đây là một nhóm các quốc gia đang trên con đường đau đớn và rất khó khăn khi từ bỏ những vị trí trên thế giới mà họ đã quen thuộc trong nhiều thập kỷ”.

Việc Nga củng cố vị thế của mình trong các vấn đề an ninh Trung Á là một phần của sự thay đổi lớn hơn đến từ sự trỗi dậy mạnh mẽ của Taliban. Nga, Trung Quốc và Pakistan đều có thể giành được ảnh hưởng trong các vấn đề khu vực với sự rút lui của phương Tây, trong khi Mỹ và Ấn Độ chịu thua.

Alexander Cooley, Giám đốc Viện Harriman tại Đại học Columbia, Mỹ nhận xét: "Tôi đang nghĩ đây là không gian hậu phương Tây hoặc hậu Mỹ. Đó là một khu vực đang chuyển mình mà không có Mỹ".

Đối với Moscow, cuộc rút lui hỗn loạn của Mỹ sau cuộc chiến kéo dài 20 năm với nhiều tiền của và sức lực là một chiến thắng về mặt tuyên truyền trên quy mô toàn cầu.

Từ châu Mỹ Latinh đến Đông Âu, Nga đã tranh giành ảnh hưởng bằng cách khẳng định rằng: Mỹ là một quốc gia thật sự không thể tin cậy được. Nikolai Patrushev, Thư ký Hội đồng An ninh Nga, cảnh báo rằng những người bạn của Mỹ ở Ukraine cũng có thể sớm thất vọng.

Ông Patrushev cho biết trong một cuộc phỏng vấn hôm 20/8 : “Ukraine đang tiến tới sụp đổ và Nhà Trắng tại một thời điểm nhất định thậm chí sẽ không nhớ về những người ủng hộ mình ở Kiev”.

“Trò chơi vĩ đại mới”: Afghanistan sụp đổ, Mỹ tháo chạy - Nga lập tức dằn mặt Taliban bằng “nắm đấm” - Ảnh 2.

Lính Mỹ khởi hành đến Afghanistan từ một căn cứ đã đóng cửa ở Manas, Kyrgyzstan, vào năm 2012. Ảnh: Getty

“Mỹ là một quốc gia thật sự không thể tin cậy được”

Sự sụp đổ nhanh chóng của chính phủ Tổng thống Ashraf Ghani cũng là minh chứng cho chiến lược xây dựng mối quan hệ ngoại giao kéo dài nhiều năm của Nga với Taliban, bất chấp mối quan hệ cựu thù trong cuộc chiến tranh Afghanistan thập niên 1980.

Khi các nhà ngoại giao phương Tây chạy khỏi Kabul trong tuần này, các quan chức Nga đã ở lại, trong khi Taliban đảm bảo an ninh cho Đại sứ quán Nga. “Họ đã tạo ấn tượng tốt với chúng tôi. Họ là những người tử tế, được trang bị tốt”, Đại sứ Nga tại Kabul, Dmitri Zhirnov, nói về lực lượng bảo vệ Taliban mới của Đại sứ quán Nga trên kênh truyền hình nhà nước Nga trong tuần này.

Tại vòng đàm phán gần đây nhất của Nga với đại diện Taliban ở Moscow hồi tháng 7, nhóm này đã cam kết rằng lợi ích quân sự của họ sẽ không phải là mối đe dọa đối với Nga hay các lợi ích của Nga. Moscow đã đăng cai tổ chức nhiều vòng đàm phán với Taliban mặc dù về mặt chính thức, nhóm này vẫn nằm trong danh sách các tổ chức khủng bố bị cấm với Nga, khiến bất kỳ liên kết nào với tổ chức này đều có thể trở thành tội phạm.

Arkady Dubnov, một chuyên gia Nga về Trung Á, mô tả chiến lược của chính phủ Nga trong việc xây dựng mối quan hệ với Taliban dựa trên “chủ nghĩa thực dụng”.

Các cuộc tập trận của Nga với Trung Á còn đại diện cho một khía cạnh khác trong chiến lược của nước này, một cuộc phô trương lực lượng nhằm thể hiện sự sẵn sàng trừng phạt Taliban nếu họ bước ra ngoài ranh giới.

Daniel Kiselyov, biên tập viên của Fergana, một trang báo tiếng Nga chuyên về Trung Á, cho biết: “Bạn có thể nói chuyện với Taliban nhưng cũng cần phải cho họ thấy nắm đấm của bạn”.

Ngoài Afghanistan, Nga vẫn phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ chính sách ngoại giao nợ và ngoại giao cơ sở hạ tầng của Trung Quốc ở Trung Á, trọng tâm trong sáng kiến Vành đai và Con đường của Bắc Kinh.

Nhưng, sự hiện diện an ninh của Nga vẫn là chủ đạo. Dấu chân quân sự rộng lớn mà Mỹ thiết lập ở các quốc gia thuộc Liên Xô cũ ở Trung Á, từng tạo điều kiện cho cho cuộc xâm lược Afghanistan, đã biến mất. Edil Baisalov, Đại sứ Kyrgyzstan tại Anh, bình luận một cách ngắn gọn trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại: “Thời điểm tuyệt vời của nước Mỹ ở Trung Á đã trôi qua từ lâu”.

Trên thực tế, các căn cứ quân sự khổng lồ của Mỹ ở Kyrgyzstan và Uzbekistan đã đóng cửa từ lâu, dọc theo con đường hậu cần chính gọi là “Mạng lưới phân phối phương Bắc” trải dài từ tận các quốc gia Baltic qua Nga và Trung Á đến miền bắc Afghanistan.

“Trò chơi vĩ đại mới”: Afghanistan sụp đổ, Mỹ tháo chạy - Nga lập tức dằn mặt Taliban bằng “nắm đấm” - Ảnh 4.

Máy bay trực thăng quân sự của Nga tại Tajikistan trong cuộc tập trận tầm cao gần biên giới với Afghanistan trong tháng này. Ảnh: AP

Khi ảnh hưởng chính trị của Washington lung lay

Khi nỗ lực quân sự của Mỹ bị giảm sút, ảnh hưởng chính trị của Washington cũng bị lung lay.

Ngay từ đầu mùa hè này, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã đưa ra đề nghị với 4 trong số 5 quốc gia Trung Á thuộc Liên Xô cũ - Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan và Kyrgyzstan - cung cấp những thứ như viện trợ tiền và vắc xin Covid-19 để đổi lấy việc chia sẻ 9.000 người tị nạn Afghanistan. Nhưng cho đến nay, Washington vẫn không tìm được “đối tác tiếp nhận” nào.

Một số nước như Tajikistan, vui vẻ nhận tiền và vắc xin nhưng vẫn từ chối nhận người tị nạn. Người dân địa phương cho biết hiện nay vắc xin Moderna được cung cấp miễn phí trong các lều y tế do chính phủ thiết lập ở vùng núi Badakhshan, Tajikistan.

Nhưng gần đó, các tàu sân bay chở xe tăng và thiết giáp của Nga chạy ầm ầm dọc theo các con đường, làm tung bụi mù mịt , trong một khu vực mà Tajikistan từ chối cho Lầu Năm Góc tiếp cận trong quá trình rút quân.

Trong suốt mùa Hè, các nhà lãnh đạo Nga đã nói rõ ai mới là người đứng sau những nỗ lực ngoại giao khu vực ở phía bắc Afghanistan, đồng thời loại bỏ hai sáng kiến của chính quyền ông Biden trong khu vực: một là về người tị nạn Afghanistan và một sáng kiến khác về viện trợ an ninh.

Trong một tuyên bố nhấn mạnh sự ảnh hưởng ngày càng tăng của Moscow ở Afghanistan, Bộ Ngoại giao Nga cho biết, Ngoại trưởng Antony J. Blinken đã gọi điện cho người đồng cấp Lavrov để thảo luận về việc sơ tán người Mỹ khỏi Kabul.

Andrei Serenko, phóng viên chuyên về các vấn đề Afghanistan tại Nezavisimaya Gazeta, cho biết: “Nga có thể nhanh chóng khôi phục vị thế của mình ở Trung Á. Họ sẽ đặt chiếc ô an ninh của mình lên thay cho chiếc ô của Mỹ”.

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2022 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên