Tránh viễn cảnh "dao kề cổ", Nga chỉ thẳng một điều cấm kị mà Mỹ-NATO không nên đụng tới

Đại sứ Nguyễn Quang Khai |

Ngày 15/12/2021, Bộ Ngoại giao Nga đã trao cho phía Mỹ hai bản dự thảo Hiệp ước về các biện pháp bảo đảm an ninh cho Nga và các nước NATO.

Moscow đề nghị NATO cam kết không kết nạp Ukraine và các nước khác là thành viên của liên minh và không thực hiện bất kỳ hành động quân sự nào trên lãnh thổ Ukraine. Moscow cũng đề nghị Washington đảm bảo không cho các nước cộng hoà thuộc Liên Xô cũ gia nhập NATO.

Các đề nghị này nhằm tăng cường sự phối hợp giữa hai bên với mục đích tránh bất kỳ sự cố quân sự nghiêm trọng nào và hạn chế việc triển khai các vũ khí chiến lược như máy bay ném bom hạng nặng, tên lửa tầm trung và tầm ngắn trong các khu vực cụ thể, NATO cam kết không tiếp tục mở rộng sang phía Đông và không kết nạp Ukraine vào liên minh này.

Nội dung đề nghị của Nga gửi cho phía Mỹ

Trong phần mở đầu của dự thảo hiệp ước gồm tám điều khoản, Nga đã đề xuất củng cố nguyên tắc không để nổ ra một cuộc chiến tranh hạt nhân.

Điều đầu tiên, Moscow đề nghị Mỹ đồng ý hành động trên cơ sở các nguyên tắc an ninh không thể chia cắt và bình đẳng, không phương hại đến an ninh của nhau, theo đó hai bên có nghĩa vụ chung không hành động và không tiến hành các biện pháp ảnh hưởng đến an ninh của phía bên kia.

Các bên không được sử dụng lãnh thổ của các quốc gia khác cho mục đích chuẩn bị hoặc thực hiện một cuộc tấn công vũ trang vào Nga hoặc Mỹ. Mỹ có nghĩa vụ loại trừ sự mở rộng hơn nữa của NATO về phía Đông, không kết nạp các quốc gia trước đây nằm trong Liên bang Xô Viết vào liên minh. Yêu cầu này trước mắt áp dụng cho Ukraine và Gruzia, những nước gần đây liên tục nói về mong muốn gia nhập liên minh.

Tránh viễn cảnh dao kề cổ, Nga chỉ thẳng một điều cấm kị mà Mỹ-NATO không nên đụng tới - Ảnh 1.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ. Ảnh: AFP

Mỹ không được thành lập các căn cứ quân sự trên lãnh thổ của các quốc gia trước đây là một phần của Liên Xô và các nước không phải thành viên NATO, cũng như không được sử dụng cơ sở hạ tầng của họ để tiến hành bất kỳ hoạt động quân sự nào và phát triển hợp tác quân sự song phương với họ.

Nga cũng đề xuất hai bên cùng nhau từ bỏ việc triển khai các lực lượng vũ trang và vũ khí, kể cả trong khuôn khổ các tổ chức quốc tế, liên minh quân sự hoặc khối liên kết, ở những khu vực mà việc triển khai như vậy sẽ bị phía bên kia coi là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của họ, cũng như không được tiến hành các chuyến bay của các máy bay ném bom hạng nặng được trang bị vũ khí hạt nhân hoặc phi hạt nhân và không được đưa tất cả các loại tàu chiến mặt nước đến các khu vực bên ngoài lãnh hải quốc gia, từ đó có thể tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ Nga hoặc Mỹ.

Nga cũng đề xuất trở lại nguyên tắc không triển khai vũ khí hạt nhân, các tên lửa tầm trung và tầm ngắn trên mặt đất bên ngoài lãnh thổ quốc gia.

Đề nghị của Nga đối với NATO

Moscow đã đề nghị liên minh NATO ký kết một thỏa thuận, trong đó có việc khôi phục lại hoạt động của Hội đồng Nga-NATO, khôi phục các kênh liên lạc và ngừng coi nhau là đối địch. Đề nghị này gồm chín điều, trong đó Nga cho rằng trọng tâm là những vấn đề sau:

Nga và các nước NATO không triển khai các lực lượng vũ trang và vũ khí của họ trên lãnh thổ của tất cả các quốc gia châu Âu khác, ngoài các lực lượng đã có mặt ở đó đến ngày 27/5/1997. 

Loại trừ việc triển khai các tên lửa tầm trung và tầm ngắn trên mặt đất ở các khu vực mà chúng có khả năng tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ của những nước tham gia khác. Loại trừ sự mở rộng hơn nữa NATO, bao gồm cả việc kết nạp Ukraine và các quốc gia khác vào liên minh. Các nước NATO cần từ bỏ bất kỳ hoạt động quân sự nào trên lãnh thổ Ukraine, cũng như các quốc gia khác ở Đông Âu, Transcaucasia và Trung Á.

Tổng thống V. Putin tuyên bố, Nga cần phải được đảm bảo an ninh vững chắc và lâu dài bởi vì "Nga không thể tồn tại trong khi lúc nào cũng phải nghĩ về những gì có thể xảy ra vào ngày mai".

Phản ứng của Mỹ và NATO đối với đề nghị của Nga

Bình luận về đề nghị của Nga về đảm bảo an ninh ở châu Âu, thư ký báo chí Nhà Trắng Jen Psaki nói, có những yếu tố không thể chấp nhận được, nhưng cũng có những yếu tố khác chúng tôi sẵn sàng thảo luận. Mỹ sẽ không bước vào đàm phán trước khi tham vấn với các đối tác trong Liên minh châu Âu (EU) và không thoả hiệp các nguyên tắc cơ bản, trong đó tất cả các nước đều có quyền quyết định một cách độc lập tương lai và chính sách đối ngoại của mình mà không có sự can thiệp từ bên ngoài. Bà cho biết sẽ quay trở lại với các đề xuất cụ thể vào tuần tới.

Ngoài ra, Mỹ sẵn sàng sử dụng các mối quan hệ song phương với Nga và Ukraine để giải quyết vấn đề ở Donbass, nhưng coi "định dạng Normandy" là cơ sở cho các cuộc đàm phán. Mỹ ủng hộ việc thực hiện các thỏa thuận Minsk và các nỗ lực của Pháp và Đức trong định dạng Normandy.

Định dạng Normandy tồn tại từ tháng 6/2014. Trong lễ kỷ niệm 70 năm cuộc đổ bộ của quân Đồng minh vào Normandy, các nhà lãnh đạo Nga, Ukraine, Pháp và Đức lần đầu tiên đã thảo luận việc giải quyết cuộc xung đột ở Donbass, trong đó có thoả thuận ngừng bắn và trao đổi tù binh. Kể từ đó, năm hội nghị thượng đỉnh đã diễn ra, hội nghị cuối cùng vào ngày 9/12/2019 tại Paris.

Tránh viễn cảnh dao kề cổ, Nga chỉ thẳng một điều cấm kị mà Mỹ-NATO không nên đụng tới - Ảnh 2.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin trao đổi song phương tại Lầu Năm Góc, Washington, D.C vào ngày 31/8/2021. Ảnh: U.S. Air Force

Sau cuộc hội đàm với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg tuyên bố, bất chấp sự phản đối của Nga, NATO vẫn tiếp tục mở rộng, NATO sẽ không thoả hiệp, không nhân nhượng đối với việc Ukraine gia nhập Liên minh, NATO tuân thủ chính sách mở cửa không chỉ bằng lời nói mà bằng hành động.

Ông nói thêm, Ukraine là một quốc gia có chủ quyền, bản thân Kiev phải quyết định lấy tương lai của mình. Việc Ukraine gia nhập NATO sẽ chỉ do chính Kiev và 30 nước thành viên của Liên minh Bắc Đại Tây Dương quyết định.

Ông nhắc lại, trong những năm gần đây, NATO đã kết nạp Montenegro và Bắc Macedonia. Ông nói: "Chúng tôi đã mở rộng Liên minh Bắc Đại Tây Dương bất chấp sự phản đối của Nga". Stoltenberg cũng trích dẫn Điều 10 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, theo đó liên minh có thể mời các nước châu Âu khác gia nhập NATO.

Nga sẵn sàng đàm phán với Mỹ và NATO

Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov nói, các đề xuất của Nga, được xây dựng một cách tổng hợp và toàn diện, bao gồm một loạt vấn đề cần phải giải quyết cấp bách. Nga sẵn sàng đàm phán ngay lập tức và ở bất cứ đâu, nhưng đến nay các đề nghị của Nga vẫn bị bác bỏ với nhiều lý do bất hợp lý. 

Ông cho biết, những đề nghị của Nga cần được coi là cơ sở cho các cuộc đàm phán và không thể được coi là không thể chấp nhận được vì chúng được soạn thảo dựa trên các tài liệu trước đây và chính Mỹ, NATO đã nhiều lần lên tiếng sẽ không mở rộng liên minh. Yêu cầu của Nga không kết nạp Ukraine và Gruzia làm thành viên NATO không phải mới, nó đã được nêu ra khi hội nghị thượng đỉnh của liên minh này họp tại Bucharest năm 2008.

Nga cáo buộc phương Tây tìm cách mở rộng ranh giới của họ về phía Đông, đồng thời cảnh báo rằng Moscow sẽ không ngần ngại tiến hành các biện pháp cần thiết để đảm bảo an ninh của mình và có thể buộc phải đáp trả lại những hành vi này một cách tương ứng. Theo các chuyên gia quân sự của Nga, hiện nay Mỹ sử dụng lãnh thổ Ba Lan, các nước Baltic và Ukraine để thực hiện các cuộc tấn công hạt nhân chống lại Nga. Về lý thuyết, Nga cũng có thể làm điều này bằng cách ký kết các thỏa thuận thích hợp với Cuba, Venezuela hoặc Nicaragua.

Tránh viễn cảnh dao kề cổ, Nga chỉ thẳng một điều cấm kị mà Mỹ-NATO không nên đụng tới - Ảnh 3.

Quân đội Nga. Ảnh: AFP

Ông S. Ryabkov, trưởng đoàn đàm phán của Nga về vấn đề ổn định chiến lược với Mỹ vạch rõ, nhóm "Bucharest 9 - Bucharest Nine" gồm Ba Lan, Romania, Bulgaria, Cộng hoà Czech, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania và Slovakia, đại diện cho cánh chống Nga cứng rắn nhất trong NATO, hiện đang tìm cách bào chữa cho việc mở rộng phạm vi hoạt động của liên minh sang phía Đông. 

Tránh viễn cảnh dao kề cổ, Nga chỉ thẳng một điều cấm kị mà Mỹ-NATO không nên đụng tới - Ảnh 4.

Ông nói, NATO chỉ tập trung vào việc mở rộng biên giới của mình mà không nghĩ rằng sớm muộn gì Nga cũng sẽ có những hành động để bảo vệ an ninh của chính mình.

Ông Ryabkov nhấn mạnh rằng, Moscow không tìm kiếm sự đối đầu, nhưng Nga muốn đạt được một thỏa thuận trên cơ sở hợp lý. Ông mong muốn nhận được phản hồi từ phía Mỹ và phương Tây, bất kể tích cực hay tiêu cực để hai bên có thể khởi động quá trình đàm phán.

Quan hệ giữa Nga, Mỹ và phương Tây đang leo thang hết sức căng thẳng, thế giới đang đứng trước nguy cơ của một cuộc chiến tranh hạt nhân. Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres đã hoan nghênh cuộc đối thoại giữa Nga và Mỹ nhằm giải quyết các vấn đề khác biệt, giảm căng thẳng và bảo vệ hòa bình khu vực. Đàm phán là biện pháp duy nhất để giải quyết bất đồng, đảm bảo an ninh cho tất cả các bên.

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2022 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên