Chiến trường Máu và Hoa Chiến trường Máu và Hoa

Trận Cửa Việt: Đối phương khiếp sợ, "các ông dùng vũ khí gì mà bắn kinh thế?"

Đại tá Nguyễn Khắc Nguyệt |

Trận Cửa Việt: Đối phương khiếp sợ, "các ông dùng vũ khí gì mà bắn kinh thế?"
Trận Cửa Việt: Đối phương khiếp sợ, "các ông dùng vũ khí gì mà bắn kinh thế?"
Ảnh minh họa.

Rất sáng tạo, ta đưa hỏa lực có tốc độ bắn cao, đường đạn căng, xuyên phá mạnh khiến đối phương khiếp sợ, nháo nhác hỏi "các ông dùng vũ khí gì mà bắn kinh thế"?

Đúng 48 năm trước, vào lúc 8 giờ ngày 28.01.1973 - Hiệp định (HĐ) Pa-ri về chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam chính thức có hiệu lực. Nhưng không nhiều người biết, trước đó là một trận đánh bi hùng đã diễn ra đến phút cuối cùng, trận Cửa Việt.

Và cũng không phải ai cũng biết: Do đâu mà chỉ có 7 xe tăng, thiết giáp (TTG) mà Tiểu đoàn TTG66 (thiếu) có thể đánh bại được một lực lượng TTG lớn hơn nhiều lần của địch.

Trận Cửa Việt: Đối phương khiếp sợ, các ông dùng vũ khí gì mà bắn kinh thế? - Ảnh 1.

Tổng quan về trận đánh

Đây là trận phản kích của Quân giải phóng (QGP) chống lại cuộc hành quân mang tên Tango City của Quân đội VNCH nhằm chiếm lại Căn cứ Hải quân (HQ) Cửa Việt (Quảng Trị) - một vị trí có tầm quan trọng chiến lược đã lọt vào tay QGP từ tháng 4.1972.

Vào thời điểm diễn ra trận đánh, tuyến phòng ngự giữa hai bên đã hình thành từ 16.9.1972, từ Gia Đẳng, Long Quang, Thanh Hội kéo dài về phía Tây và tương đối ổn định. Lực lượng phòng ngự trực tiếp ở tuyến này của QGP là các Trung đoàn 48, 64, 27 của Sư đoàn 320. Căn cứ HQ Cửa Việt nằm ở phía Bắc tuyến này chừng 8 km.

Để thực hiện nhiệm vụ này, dưới sự cố vấn của Đại tướng Abram và Trung tướng Haig, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội VNCH đã lên kế hoạch tiến hành cuộc hành quân Tango City vào những giờ cuối cùng trước khi Hiệp định Pa-ri có hiệu lực.

Trận Cửa Việt: Đối phương khiếp sợ, các ông dùng vũ khí gì mà bắn kinh thế? - Ảnh 2.

Trận Cửa Việt Ảnh: Họa sĩ Lê Duy Ứng.

Theo kế hoạch, một đơn vị đặc nhiệm với tên gọi Lực lượng đặc nhiệm Tango bao gồm Tiểu đoàn 2 và 4 Thủy quân lục chiến (TQLC), cộng thêm 4 đại đội tăng cường của các Tiều đoàn 9, 5 TQLC, cùng với đó là các Thiết đoàn 17, 18 và 20 đã được thành lập, đặt dưới sự chỉ huy của Đại tá Nguyễn Thành Trí - Phó tư lệnh TQLC làm chỉ huy trưởng.

Để trợ lực lượng này còn có các Lữ đoàn TQLC 147 và 258 tiến đánh trên các hướng thứ yếu, 3 tiểu đoàn pháo binh TQLC, 2 tiểu đoàn bảo an, 4 tàu đổ bộ LCU, cùng hỏa lực không quân và hải pháo chi viện của Hạm đội 7 và Không quân Mỹ.

Cuộc hành quân này được bảo mật ở mức "tuyệt mật", ngay cả tên cũng được đặt bằng tiếng Anh cho khác với thông lệ như Lam Sơn, Sóng Thần... Ngày 27.01.1973 bắt đầu hành quân mà sáng 26 mới tổ chức họp triển khai nhiệm vụ tại Sở chỉ huy dã ngoại của TQLC.

Về phía QGP, lực lượng phòng ngự trực tiếp tại khu vực căn cứ HQ Cửa Việt chỉ có 1 tiểu đoàn của Trung đoàn BB 101 và Tiểu đoàn TTG 66 (thiếu) của Trung đoàn 202 cùng một số bộ đội địa phương, K5 HQ. Chỉ huy trực tiếp là Đại tá Sùng Lãm - Tư lệnh cánh Đông, Mặt trận Quảng Trị.

Sáng 27.01.1973, khi ở Pa-ri các bên ngồi vào bàn chuẩn bị ký hiệp định thì trận tiến công vào tuyến phòng ngự Long Quang, Thanh Hội bắt đầu. Tuy nhiên, sau một ngày quần thảo, các mũi tiến công của quân đội Sài Gòn đều phải dừng bước trước "chốt thép Long Quang".

Không còn cách nào khác để đạt mục tiêu, Đại tá Nguyễn Thành Trí đã áp dụng mưu: "Ám độ Trần Thương" của Tôn Tử, tìm một con đường tránh chốt thép thọc đến căn cứ HQ Cửa Việt. Và con đường Trí tìm ra là: dọc mép biển.

23.30 ngày 27.01, lợi dụng đêm tối, sóng to gió lớn, lợi dụng sự mệt mỏi và có thể hơi mất cảnh giác của bộ đội ta tại trận địa phòng ngự phía trước... lực lượng xung kích Tango đã bí mật men theo mép nước tiến về phía Bắc.

Khi quân địch đến Đông làng Hà Tây - nơi có trận địa của Đại đội TTG1, Tiểu đoàn 66 thì bị phát hiện. Tin tức về địch lập tức được báo về sở chỉ huy. Các lực lượng phòng ngự trong khu vực được báo động. Còn Đại đội TTG1 và Đại đội Cao xạ tự hành (CXTH) 5 được lệnh "xuất kích ngăn chặn đối phương!".

Trong bóng đêm, Đại đội TTG1 gồm 1 xe tăng bơi K63-85 và 3 xe thiết giáp K63 do Thiếu úy Ngô Văn Khoán chỉ huy cùng Đại đội CXTH5 gồm 2 xe thiết giáp BTR50PK lắp pháo cao xạ 2 nòng 23mm do Chuẩn úy Mai Xuân Chính (sau này là Đại tá Trưởng phòng Tài chính BTLTTG) chỉ huy đã xuất kích 4 lần, bắn cháy nhiều TTG của đối phương.

Trận Cửa Việt: Đối phương khiếp sợ, các ông dùng vũ khí gì mà bắn kinh thế? - Ảnh 3.

Đại liên 12,7mm của K63-85 đang nã đạn dữ dội trong chiến dịch tấn công năm 1972

Về phía ta, xe tăng số 704 và 1 xe thiết giáp K63 cũng bị bắn cháy.

Tuy nhiên, với sức mạnh vượt trội, gần sáng ngày 28.01, một đại đội TQLC VNCH đã vào được khu vực "cảng Mỹ" (phần ngoài cùng của căn cứ HQ Cửa Việt) và cắm cờ ở đó.

Lệnh trên truyền xuống: "Phải đẩy bằng được quân địch ra khỏi cảng Mỹ trước giờ HĐ có hiệu lực!". Thêm 2 xe cao xạ tự hành của Đại đội CXTH 5 được bổ sung sang bờ Nam.

7.30 ngày 28.01, trận phản công cuối cùng trước giờ hiệu lực của HĐ Pa- ri bắt đầu. 5 xe thiết giáp chở theo bộ binh (thu gom từ các đại đội trực thuộc của Trung đoàn BB 101) chia thành 2 mũi: một mũi từ trong cảng đánh ra, một mũi đánh vào sườn đối phương có sự phối hợp của lực lượng bộ binh phòng ngự tại chỗ.

Trước sức tiến công ào ạt và dũng mãnh của QGP, đại đội TQLC phải tháo chạy khỏi cảng Mỹ. Xe tăng, thiết giáp quân đội VNCH cũng phải lùi lại thiết lập đội hình phòng ngự cách cảng Mỹ khoảng 500- 700 mét về phía Nam.

8 phút cuối cùng trước giờ HĐ Pa-ri có hiệu lực, những chiếc xe thiết giáp mỏng manh (4 xe BTR50PK và 1 xe K63) không chịu được hỏa lực của hàng chục xe tăng M48, M41 lần lượt bốc cháy trên bãi biển nhưng vẫn như một bức tường thành bất khả xâm phạm. Căn cứ HQ Cửa Việt đã được giữ vững.

Đúng 8 giờ ngày 28.01, tiếng súng trên bãi biển ngừng bặt. Lính hai bên chạy ra cắm cờ để xác lập lãnh thổ.

Trong thực tế, quân đội VNCH tuy không chiếm được căn cứ HQ Cửa Việt như mục tiêu ban đầu song họ cũng chiếm được dải đất hẹp sát mép biển từ Nam Cửa Việt đến Gia Đẳng. Trên dải đất hẹp đó, lực lượng xung kích Tango cụm lại thành 4 cụm quân.

Và trưa 31.01.1973, sau những tác động không lớn lắm của QGP, đội quân xung kích bạc nhược sau mấy ngày đêm không được bổ sung, tiếp tế đã trở nên hỗn loạn, bỏ cả xe pháo để chạy, trả lại bình yên cho vùng đất Nam Cửa Việt.

Những câu hỏi và trả lời

Nghe tường thuật về trận Cửa Việt, chắc chắn sẽ có độc giả đặt câu hỏi: Tại sao, chỉ với 1 xe tăng và mấy chiếc xe thiết giáp mỏng manh mà Tiểu đoàn TTG66 của Trung đoàn 202 lại lập nên kỳ tích: cùng bộ binh chặn đứng cuộc hành quân Tango City được tiến hành bởi một lực lượng lớn hơn nhiều lần - nhất là về TTG?

Đó thật sự là một bí ẩn và nó đang dần được vén màn. Có thể tóm tắt bởi một số nguyên do sau:

Thứ nhất, ở cấp chiến dịch, chiến lược đã phán đoán được âm mưu của đối phương. Từ đó có sự bố trí lực lượng phòng ngự hợp lý.

Trước ngày 25.01, cả Trung đoàn BB 101 và Tiểu đoàn TTG66 đều được rút ra bờ Bắc để "dưỡng quân". Trực tiếp bảo vệ căn cứ HQ Cửa Việt chỉ có 1 đơn vị bộ đội địa phương và K5HQ,

Tuy nhiên, ngay trong đêm 25.01.1973, cả hai đơn vị này đều được điều động trở lại bờ Nam Cửa Việt. Trung đoàn BB101 bố trí 1 tiểu đoàn phòng ngự tại Căn cứ HQ Cửa Việt, 2 tiểu đoàn còn lại ở Vĩnh Hòa và Lệ Xuyên. Còn Tiểu đoàn TTG66 thì bố trí trận địa phòng ngự tại Hà Tây và Vĩnh Hòa Phường.

Sau khi sang bờ Nam, các đơn vị đều nhanh chóng xây dựng trận địa phòng ngự, trinh sát đường cơ động, luyện tập theo các phương án chiến đấu... Đối với Tiểu đoàn TTG 66 vốn trước đó đã ở bờ Nam mấy tháng nên rất thông thuộc địa hình. Đó là một lợi thế không nhỏ.

Thứ hai, đó là tinh thần quyết chiến, quyết thắng của các chiến sĩ QGP. Dù biết mình yếu hơn, dù thời gian "hòa bình vãn hồi" chỉ còn tính bằng giờ, bằng phút song họ không hề nao núng, không hề ảo tưởng... Đó cũng là sức mạnh không thể không nhắc tới.

Thứ ba, biết phát huy sức mạnh của tất cả các loại vũ khí có trong trang bị. Thực ra, hỏa lực của các xe tăng, thiết giáp của Tiểu đoàn TTG 66 không thể nói là mạnh. Ngoài khẩu pháo 85mm trên xe tăng số 704 ra, còn lại chỉ có mấy khẩu pháo cao xạ 23 mm lắp trên xe thiết giáp cùng hỏa lực của B40, B41 của bộ binh cơ giới mà thôi.

Trận Cửa Việt: Đối phương khiếp sợ, các ông dùng vũ khí gì mà bắn kinh thế? - Ảnh 4.

Pháo ZU-23-2 trên xe thiết giáp BTR-50PK. Ảnh tư liệu.

Tuy nhiên, họ đã sử dụng rất hiệu quả các loại vũ khí đó. Đặc biệt, việc sử dụng pháo cao xạ 23 mm 2 nòng bắn mục tiêu dưới đất cũng là một sáng tạo.

Với tốc độ bắn cao, đường đạn căng, sức xuyên phá mạnh... đã làm đối phương khiếp sợ. Ngay sau khi ngừng tiếng súng, nhiều binh lính phía bên kia đã hỏi thăm xem "các ông đã dùng loại vũ khí gì mà bắn kinh thế?".

Và cuối cùng, đó là lối đánh thông minh, sáng tạo của cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn TTG 66: Lợi dụng bóng đêm và sự thông thuộc địa hình, bí mật cơ động đến gần, bất ngờ nổ súng vào sườn quân địch.

Ở khoảng cách gần, không chỉ pháo mà cả B40, B41 cũng phát huy được hỏa lực diệt TTG.

Khi đối phương qua được cơn hoảng loạn, trở lại bình tĩnh để đánh trả thì lại bí mật cơ động về trận địa đã chuẩn bị sẵn.

Rạng sáng ngày 28.01, họ đã 4 lần xuất kích như vậy và đều thành công. Chính nhờ những cú đánh vào sườn như vậy, dTTG 66 đã hỗ trợ đắc lực cho Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 101 trực tiếp phòng ngự tại Cửa Việt.

Tuy nhiên, còn một câu hỏi nữa: Vậy tại sao lại có 8 phút cuối cùng "định mệnh"? Thực ra, cũng đơn giản thôi! Lúc đó, trời đã sáng, không còn đồng minh là bóng tối thì 5 chiếc xe thiết giáp mỏng manh chỉ là miếng mồi ngon trước hàng chục họng pháo 90mm của xe tăng M48 đối phương.

Nhưng điều quan trọng nhất: Căn cứ HQ Cửa Việt đã được giữ vững trước giờ HĐ Pa-ri có hiệu lực!

Đọc thêm về:

    Đọc tin mới tại Báo an ninh quốc phòngBạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên