[Toạ đàm trực tuyến] Sức khoẻ yếu, bệnh nền, dị ứng có nên tiêm vaccine COVID-19: 3 tình huống không nên tiêm ngay

PV |
[Toạ đàm trực tuyến] Sức khoẻ yếu, bệnh nền, dị ứng có nên tiêm vaccine COVID-19: 3 tình huống không nên tiêm ngay
[Toạ đàm trực tuyến] Sức khoẻ yếu, bệnh nền, dị ứng có nên tiêm vaccine COVID-19: 3 tình huống không nên tiêm ngay

Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam gọi chương trình tiêm vaccine COVID-19 tại Việt Nam là một “chiến dịch tiêm chủng chưa từng có”. Tuy nhiên, cũng có một bộ phận không nhỏ lo lắng về những tác dụng phụ vaccine COVID-19.

Để giải đáp những băn khoăn của người dân về độ an toàn của vaccine COVID-19, chúng tôi tổ chức chương trình toạ đàm trực tuyến có tên gọi AN TOÀN KHI TIÊM VACCINE COVID-19: SỨC KHOẺ YẾU, BỆNH NỀN, DỊ ỨNG CÓ NÊN TIÊM? phát sóng trên page Soha.vn và web Soha.vn.

Chuyên gia khách mời: TS. BS Nguyễn Huy Luân – Trưởng Đơn vị Tiêm chủng BV Đại học Y dược TP HCM.

Kính mới quý vị xem Video:

Hỏi: Thưa TS. BS Nguyễn Huy Luân, là người trực tiếp làm công tác tiêm chủng vaccine COVID-19 trong vùng dịch, ông thấy người dân TP HCM có sẵn sàng tiêm loại vaccine này? Có nhiều người còn lo ngại về các vấn đề phản ứng phụ của vaccine không?

TS. BS Nguyễn Huy Luân: Tình hình dịch bệnh trước kia chưa căng thẳng như bây giờ, nhiều người còn nghi ngờ, e ngại về mức độ an toàn của vaccine bởi họ đọc được nhiều thông tin, và họ nghĩ với vaccine mới được đưa vào sử dụng, cho nên mức độ an toàn so với vaccine đã được nghiên cứu dài lâu.

Đặc biệt là những loại vaccine nghiên cứu theo công nghệ mới, cho nên họ rất e ngại. Tuy nhiên sau khi tình hình dịch gần đây ngày càng phức tạp, vaccine trở thành cứu cánh, chúng ta có thể áp dụng để phòng chống sự lây lan của dịch bệnh. Hiện nay vẫn có một số người còn lo ngại những phản ứng phụ sau tiêm.

Hỏi: “Không có vaccine nào an toàn 100%”, đó là điều được nhắc đi nhắc lại trong thời gian vừa qua. Tuy nhiên, người ta nói nhiều về các phản ứng phụ của vaccine COVID-19, trong đó có cả những phản ứng nguy hiểm, tuy hiếm gặp. Điều này khiến cho không ít người lo ngại, vaccine COVID-19 có đủ an toàn để tiêm hay không? Theo ông, nên hiểu về vấn đề này thế nào?

TS. BS Nguyễn Huy Luân: Chúng ta thấy mặc dù vaccine COVID-19 là một vaccine được đưa vào sử dụng khẩn cấp trong công cuộc phòng chống dịch. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần được đảm bảo về nguyên tắc chế tạo ra một vaccine, có nghĩa là phải trải qua nhiều công đoạn.

Đầu tiên người ta cần tìm ra kháng nguyên phù hợp cho từng loại vaccine, sau đó chúng ta sẽ thử nghiệm trên động vật trước để coi thử vaccine này có an toàn hay không. Sau đó chúng ta mới thử nghiệm trên nhóm nhỏ người, với những liều lượng kháng nguyên khác nhau để tìm được liều lượng tiêm phù hợp.

Sau đó, chúng ta mới thử nghiệm trên nhóm lớn, đồng thời cũng chia liều lượng phù hợp để tìm được mức độ hiệu quả, an toàn của vaccine, sau đó là thử nghiệm rộng hơn nữa.

Những vaccine mà Việt Nam đang sử dụng đã được WHO, CDC của các nước cấp chứng nhận an toàn, nên mức độ an toàn chúng ta hoàn toàn an tâm. Tuy nhiên rõ ràng như chúng ta thấy, không phải bất cứ vaccine nào cũng an toàn cả. Bởi vì khi chúng ta đưa chất lạ vào cơ thể, thì cơ thể sẽ phản ứng với chất lạ đó, từ phản ứng đó mới tạo thành miễn dịch bảo vệ cơ thể của chúng ta.

Tùy theo đáp ứng của từng người, đối với chất kháng nguyên đó, chất phụ gia, kháng nguyên để tăng hiệu quả của vaccine thì sẽ có nhiều mức độ phản ứng xảy ra, không ai giống ai. Chỉ khi nào chúng ta tiêm vaccine vào cơ thể thì chúng ta mới biết.

Hỏi: Việt Nam rất chú trọng vấn đề an toàn khi tiêm vaccine COVID-19, thể hiện ở khâu khám sàng lọc trước và theo dõi sau khi tiêm. Tuy nhiên, những khâu này chiếm không ít thời gian và nhân lực. Một số người cho rằng có thể rút ngắn những khâu đó, học các nước như Mỹ, tiêm chủng linh hoạt, thậm chí ngay trong quán bar, các điểm vui chơi hoặc trên xe ô tô. Quan điểm của ông thế nào? Nếu bỏ qua khâu sàng lọc và theo dõi sau tiêm thì có an toàn cho người tiêm?

TS. BS Nguyễn Huy Luân: Rất nhiều người đã bàn luận về vấn đề này nhằm đẩy nhanh tiến độ tiêm vaccine.

Như chúng ta đã thấy việc theo dõi chặt chẽ cũng ảnh hưởng đến tốc độ tiêm vaccine. Chưa kể, trước khi tiêm, nhiều người có tâm lý lo lắng, mất ngủ, hồi hộp,… Khi vào đo huyết áp thì tăng cao rất nhanh, thì khi ấy nhiều người lại chưa thể tiêm được ngay. Do đó, nhiều đề xuất bỏ khâu kiểm tra sinh hiệu trước khi tiêm, tuy nhiên chúng ta thấy tại sao các nước trên thế giới bỏ qua được một số công đoạn, còn một số nước khác vẫn giữ. Vì chúng ta phải xem lại mặt bằng dân trí ở mỗi nước, nếu người dân đồng lòng chúng ta có thể thực hiện được. Nhưng ở Việt Nam nếu có một ca có phản ứng phụ, sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của mọi người ngay lập tức, như vậy sẽ ảnh hưởng đến chiến dịch tiêm chủng.

Thêm một thứ nữa là xử lý phản ứng sau tiêm, chúng ta thấy sốc phản vệ sẽ xảy ra từ 15-30 phút sau khi tiêm thì chúng ta sẽ xử lý nhanh chóng bằng một mũi ADRD, gần như những trường hợp này xảy ra ở các cơ sở y tế, chúng ta có xử trí ngay được.

Tuy nhiên chúng ta tiêm chủng trong cộng đồng ở diện rộng, thì đòi hỏi phải có một đội ngũ chuyên chở những trường hợp sốc phản vệ sau tiêm từ điểm tiêm đến các trung tâm y tế có thể xử trí nâng cao hơn. Hiện nay năng lực của chúng ta đang hạn chế về số lượng. Nhiệm vụ tiêm ngừa là một số những nhiệm vụ chúng ta đang thực hiện. Do đó, chúng ta không đảm bảo được khâu hậu cần sẽ gây ảnh hưởng đến việc xử lý những trường hợp phản ứng nặng sau tiêm.

Đồng thời, trong quá trình tiêm chủng, nhiều trường hợp sốc phản vệ nhưng họ vẫn tỉnh táo, chỉ có huyết áp là tụt, như vậy chúng ta sẽ không phát hiện được sớm.

Hơn nữa đợt này, TP HCM ưu tiên tiêm cho những người từ 65 tuổi trở lên, do đó chúng ta đánh giá những trường hợp này rất khó, có thể sẽ bỏ sót những trường hợp tụt huyết áp sau tiêm.

Chính vì thế tôi đề xuất những người có bệnh án khám định kỳ, người có bệnh nền, người cao tuổi chúng ta nên khám sàng lọc kỹ và kiểm tra sát sao những trường hợp này sau tiêm, phát hiện sớm để xử trí. Mặc dù chúng ta biết % của những trường hợp này rất thấp.

Hỏi: Thưa BS, vấn đề khiến nhiều người lo lắng khi tiêm vaccine COVID-19 nhất là dị ứng và phản vệ sau khi tiêm. Nhiều người cho biết mình có cơ địa dị ứng (ví dụ dị ứng thời tiết, dị ứng thức ăn…) sẽ không an toàn khi viêm vaccine COVID-19 nên không đăng ký tiêm chủng. Điều này có đúng không, thưa BS? 

TS. BS Nguyễn Huy Luân: Nhiều người nghĩ mình bị cơ địa dị ứng nên sẽ cảm thấy lo lắng, khi tiêm sẽ không được an toàn. Tuy nhiên, chúng ta không cần quá lo lắng vì, nếu dị ứng chúng ta chỉ dị ứng với 1 chất nào đó thôi. 

Khi nào chúng ta dị ứng với các thành phần có trong vaccine, thì chúng ta mới không được tiêm thôi. Còn lại chúng vẫn tiêm bình thường. 

Theo nghiên cứu, những người có cơ địa dị ứng, thì những người này khi bị phản ứng cũng giống như những người bình thường khác, chỉ có chuyện nếu họ có bị dị ứng sau tiêm sẽ nặng hơn chút thôi. 

Theo hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế về việc khám sàng lọc trước khi tiêm, thì chỉ chống chỉ định những người có dị ứng với các thành phần có trong vaccine đó. Nhưng nếu mình không tiêm vaccine này thì có thể đổi sang tiêm vaccine khác không có thành phần mà mình dị ứng, thì vẫn được. 

Cho nên, những nhóm này chỉ nằm trong nhóm thận trọng mà thôi. Trước đó, những nhóm này được chỉ định tiêm ở bệnh viện lớn, tuy nhiên hiện nay thì không cần.

Hỏi: Trong trường hợp một người có cơ địa dị ứng, làm thế nào để biết mình có đủ điều kiện tiêm vaccine COVID hay không? 

TS. BS Nguyễn Huy Luân: Thường những thành phần của vaccine sẽ có chất kháng nguyên, thường chúng ta dị ứng với những thành phần phụ nguyên hay nói cách khác là những chất chúng ta thêm vào trong vaccine nhằm tăng đáp ứng miễn dịch. 

Ở các vaccine Việt Nam đang có, ví như chất polyethylene (có trong mỹ phẩm, đồ ăn, thức uống,…) có ở trong vaccine Pfizer, Modena hoặc polysorbate 80 (có trong chế phẩm y tế, mỹ phẩm,…) có trong vaccine AstraZeneca,… Khi chúng ta dị ứng với những thành phần này thì cần được kiểm tra mới biết được. 

Tuy nhiên theo khuyến cáo, chúng ta không nên lạm dụng test trước vì đôi khi test chúng ta vẫn nằm trong nguy cơ dị ứng và phản ứng nặng. Chúng ta phải test ở những cơ sở y tế, hơn nữa còn cần theo dõi sau test mới biết được tình trạng của mình.

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email songkhoe@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên