Tình báo Mỹ CIA trục vớt được “kho báu” vô tiền khoáng hậu từ tàu ngầm Nga: Kỳ tích!

Công Minh |
Tình báo Mỹ CIA trục vớt được “kho báu” vô tiền khoáng hậu từ tàu ngầm Nga: Kỳ tích!
Tình báo Mỹ CIA trục vớt được “kho báu” vô tiền khoáng hậu từ tàu ngầm Nga: Kỳ tích!
Ảnh chụp một tàu ngầm tên lửa đạn đạo lớp Golf II của Liên Xô ngày 1/10/1985. Ảnh: BI

Moscow thực hiện chiến dịch tìm kiếm mà không lo ngại về việc bị tàu ngầm và máy bay Mỹ phát hiện thì rõ ràng họ đang đánh mất một thứ gì đó cực kỳ quan trọng.

TÀU NGẦM K-129 MẤT TÍCH

Ngày 9/8/974, khi đa phần công chúng Mỹ đều tập trung theo dõi sự kiện ​​Tổng thống Richard Nixon từ chức sau vụ bê bối Watergate thì ở phía bên kia bán cầu, 178 đồng hương của họ lại đang thực hiện một trong những hoạt động tình báo táo bạo nhất lịch sử.

Vào đúng ngày hôm đó, CIA đã hoàn thành tất chiến dịch trục vớt tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo K-129 lớp Golf II của Liên Xô bị chìm ở Thái Bình Dương 6 năm trước trong một chuyến tuần tra định kỳ.

Sau một thời gian ráo riết tìm kiếm, Liên Xô đã từ bỏ kế hoạch của mình nhưng Mỹ thì không.

K-129 được hạ thủy vào tháng 5/1959. Sau khi nâng cấp vào giữa những năm 1960, nó được trang bị thêm một hệ thống điện tử mới và mang theo một trong những vũ khí tân tiến nhất của Liên Xô thời điểm đó: Ba tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm hạt nhân R-21. Đây là những tên lửa đầu tiên mà tàu ngầm Liên Xô có thể phóng khi vẫn đang chìm dưới nước.

Ngày 24/2/1968, tàu ngầm K-129 cùng thủy thủ đoàn 98 thành viên rời căn cứ của nó ở Kamchatka. Con tàu đã được lệnh tắt toàn bộ tín hiệu vô tuyến trong hai tuần đầu tiên trên biển.

Tình báo Mỹ CIA trục vớt được “kho báu” vô tiền khoáng hậu từ tàu ngầm Nga: Kỳ tích! - Ảnh 1.

Tàu ngầm K-129 trang bị tên lửa đạn đạo chạy bằng động cơ điện diesel của Liên Xô. Ảnh: CIA

Tuy nhiên, đến ngày 8/3, Liên Xô vẫn không nhân được tín hiệu gì từ tàu ngầm K-129. Sang đến ngày thứ hai thì Moscow hoảng sợ và bắt đầu tiến hành một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn.

36 tàu hải quân Liên Xô đã được huy động để rà soát một khu vực rộng cả triệu dặm vuông trên Thái Bình Dương. Bên cạnh đó, Liên Xô còn triển khai 53 máy bay tham gia tìm kiếm với tổng cộng hơn 286 chuyến bay trong hơn hai tháng.

Liên Xô thậm chí còn sử dụng cả những tàu ngầm trang bị các hệ thống sonar mạnh nhất nhưng sau nhiều tháng hoạt động trong điều kiện thời tiết xấu, họ đã buộc phải dừng chiến dịch.

TÌNH BÁO MỸ VÀO CUỘC

Trong khi đó, Hải quân Mỹ đã theo dõi rất chặt chẽ mọi hoạt động của Liên Xô. Moscow thực hiện chiến dịch tìm kiếm mà không lo ngại về việc bị tàu ngầm và máy bay Mỹ phát hiện thì rõ ràng họ đang đánh mất một thứ gì đó cực kỳ quan trọng, rất có thể là một tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo hạt nhân.

Hải quân Mỹ có nhiều lợi thế lớn so với đối tác Liên Xô. Hệ thống giám sát âm thanh (SOSUS), một mạng lưới gồm các thiết bị nghe dưới nước được xây dựng để phát hiện tàu ngầm của Liên Xô, đã thu được âm thanh từ một tàu ngầm phát nổ trong khu vực tìm kiếm.

Nhờ đó, Hải quân Mỹ có thể thu hẹp khu vực tìm kiếm xuống còn 5 dặm và điều tàu ngầm mang tên lửa hành trình USS Halibut chuyên sử dụng cho các hoạt động tình báo để tìm kiếm K-129.

Sau hơn một tháng, Halibut đã tìm thấy chiếc tàu ngầm của Liên Xô bị chìm. K-129 nằm cách Hawaii 1.500 dặm về phía Tây Bắc, ở độ sâu 16.500 feet dưới mặt nước biển.

Tình báo Mỹ CIA trục vớt được “kho báu” vô tiền khoáng hậu từ tàu ngầm Nga: Kỳ tích! - Ảnh 2.

Tàu ngầm USS Halibut của Hải quan Mỹ tại thời điểm tháng 10/1965. Ảnh: US Navy

Tàu ngầm K-129 đã bị hỏng cơ học nghiêm trọng nhưng các bộ phận quan trọng nhất của nó, gồm cả các hầm chứa tên lửa thì phần lớn vẫn còn nguyên vẹn. Ít nhất một hoặc có thể là hai trong số các tên lửa R-21 dường như vẫn còn trong hầm chứa K-129.

Nhận thấy rõ giá trị của một tàu ngầm Liên Xô về cơ bản vẫn còn nguyên vẹn với các tên lửa hạt nhân bên trong, Cục tình báo Trung ương Mỹ (CIA) ngay lập tức dẫn đầu nỗ lực triển khai chiến dịch trục vớt mang mật danh “Dự án Azorian” (Project Azorian).

Ban đầu, nhiều ý tưởng được đưa ra, gồm cả việc sử dụng tên lửa hoặc khinh khí cầu dưới nước để nâng xác tàu ngầm lên nhưng sau cùng CIA đi đến quyết định: Cách duy nhất để trục vớt K-129 là dùng một chiếc ngoàm gắn vào một con tàu khác.

Vào thời điểm đó, chưa từng có bất cứ thứ gì được trục vớt từ độ sâu 16.500 feet chứ chưa nói đến một vật thể nặng khoảng 2.000 tấn. Ngành công nghiệp khai thác biển sâu vẫn còn rất sơ khai, tuy nhiên một công ty của Mỹ, Global Marine, đã nổi tiếng là công ty đóng tàu sở hữu những tàu khai thác đại dương tốt nhất.

CIA đã đứng ra bảo lãnh cho Global Marine xây dựng và vận hành được một con tàu đủ lớn để thực thi sứ mệnh. Lockheed được thuê để làm nhà thầu chế tạo ngoàm trục vớt.

Đến đây, CIA vẫn cần có một câu chuyện bình phong và họ đã tìm đến Howard Hughes, một trùm kinh doanh dầu mỏ ở Texas nổi tiếng tính cách ẩn dật lập dị. Hughes đã từng tham gia các dự án của chính phủ Mỹ trước đây và nhận lời trợ giúp CIA.

Công ty Công cụ Hughes được lựa chọn làm cơ quan đại diện cho Hughes Glomar Explorer, con tàu khổng lồ dài 620 feet được thiết kế đặc biệt cho một mục đích duy nhất: nâng K-129 lên khỏi đáy biển.

Glomar Explorer di chuyển đến xác tàu ngầm K-129 vào ngày 4/7/1974, sáu năm sau khi xác định được vị trí của nó.

Tình báo Mỹ CIA trục vớt được “kho báu” vô tiền khoáng hậu từ tàu ngầm Nga: Kỳ tích! - Ảnh 4.

Tàu thăm dò Glomar Explorer ở ngoài khơi đảo Catalina, California vào tháng 8 năm 1975, một năm sau nhiệm vụ bí mật của CIA trục vớt tàu ngầm Liên Xô bị chìm ở Thái Bình Dương.

Glomar Explorer đã hai lần bị các tàu Liên Xô theo dõi. Lần đầu tiên là một tàu thiết bị đo tầm tên lửa và đã huy động trực thăng bay quanh nó trong vài ngày trước khi rời đi. Lần thứ hai là một tàu kéo vượt biển được sử dụng để thu thập thông tin tình báo, đã lưu lại hiện trường trong suốt nhiều tuần.

Thế nhưng, Liên Xô chẳng có lý do gì để tin rằng đang diễn ra điều gì đó đáng ngờ và thủy thủ đoàn của Explorer vẫn tiếp tục làm việc. Sau khoảng một tháng hạ ngoàm, Mỹ đã tiếp cận được tàu ngầm K-129 và bắt đầu nâng nó lên.

"KHO BÁU" VÔ TIỀN KHOÁNG HẬU

Sau vài ngày trục vớt thì tai họa ập đến. Một số móc trên ngoàm đột nhiên bị đứt khiến 2/3 tàu ngầm, gồm cả phần có hầm chứa tên lửa và phòng chứa mã, rơi trở lại vực sâu.

Không thể lấy lại được các mảnh vỡ nhưng đoàn Mỹ vẫn tiếp tục nâng những gì còn lại lên. May mắn, chiếc tàu kéo của Liên Xô đã rời đi khi phần còn lại của tàu ngầm K-129 chỉ cách tàu Explorer 1.000 feet. Khi lấy được các mảnh vỡ còn lại, thủy thủ đoàn Explorer bắt đầu quay trở lại Mỹ.

Trong khi CIA đang chuẩn bị cho nỗ lực trục vớt thứ hai, được gọi là “Dự án Matador” thì vào ngày 18/3/1975, phóng viên Jack Anderson đã tiết lộ bí mật về “Dự án Azorian”.

Giám đốc CIA William Colby đã đích thân thuyết phục các nhà báo khác, gồm cả Seymour Hersh của New York Times, giữ kín câu chuyện của họ cho đến khi K-129 được trục vớt hoàn toàn. Tuy nhiên, Anderson từ chối yêu cầu của Colby và cho phát sóng câu chuyện trên đài phát thanh quốc gia.

Khi câu chuyện bình phong của CIA bị bại lộ, Nhà Trắng đã hủy bỏ nỗ lực trục vớt lần thứ hai. Dự án Matador đã ngừng hoạt động và Hải quân Liên Xô bắt đầu giám sát chặt chẽ vùng biển xung quanh xác tàu ngầm K-129.

CIA chưa bao giờ tiết lộ đầy đủ những gì họ thu hồi được nhưng được cho là đã lấy được ít nhất hai quả ngư lôi mang đầu hạt nhân, một bộ sưu tập tài liệu đầy giá trị và cả quả chuông tàu ngầm.

Kết quả của chiến dịch trục vớt cũng giúp Mỹ có được thông tin chi tiết về thiết kế tàu ngầm Liên Xô, chẳng hạn như nơi sản xuất các bộ phận quan trọng, tần suất thay thế chúng và độ dày của vỏ tàu.

Sáu thi thể và một số bộ phận cơ thể của các thủy thủ Liên Xô cũng đã được tìm thấy. Tháng 9/1974, khi trên đường trở về nhà, thủy thủ đoàn của tàu Explorer đã tiến hành an táng trên biển cho các đồng nghiệp Liên Xô tử nạn.

Năm 1992, Giám đốc CIA Robert Gates đã trao lại cho Tổng thống Nga Boris Yeltsin một bản ghi âm về vụ thủy táng này kèm theo quả chuông của tàu ngầm K-129.

Đọc thêm về:

    Đọc tin mới nhất về Quốc Phòng Việt Nam tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email quansu@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên