Thượng đỉnh Nga-Mỹ tại Geneva: 4 giờ lịch sử xây nền cho con đường gập ghềnh phía trước

Đại sứ Nguyễn Quang Khai |

Thượng đỉnh Nga-Mỹ tại Geneva: 4 giờ lịch sử xây nền cho con đường gập ghềnh phía trước
Thượng đỉnh Nga-Mỹ tại Geneva: 4 giờ lịch sử xây nền cho con đường gập ghềnh phía trước
Tổng thống Mỹ Joe Biden (trái) và Tổng thống Nga Vladimir Putin

Cuộc gặp thượng đỉnh Putin - Biden tại Geneva là bước đầu trên con đường đầy chông gai trong quan hệ Nga - Mỹ.

Ngày 16/6/202 cuộc gặp thượng đỉnh Putin - Biden đã diễn ra tại biệt thự "La Grange" trên một ngọn đồi nhìn ra hồ Geneva, Thuỵ Sĩ được gọi là "Thành phố Hoà bình". Cuộc gặp đã kéo dài gần bốn giờ đồng hồ. Đây là hội nghị thượng đỉnh Nga-Mỹ đầu tiên kể từ năm 2018, cũng là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa Putin và Biden trên cương vị nguyên thủ quốc gia. 


KẾT QUẢ HỌP THƯỢNG ĐỈNH NGA-MỸ Ở GENEVA

Tuy chưa có bước đột phá nào trong các cuộc đàm phán, nhưng cả hai Tổng thống đều đánh giá tốt về sự kiện này. Người đứng đầu Điện Kremlin nói: "Nhìn chung, chúng tôi đã tìm ra tiếng nói chung". Trong khi đó, ông chủ Nhà Trắng cho biết: "Các cuộc nói chuyện là tốt và tích cực, có triển vọng thực sự để cải thiện quan hệ". 

Quan điểm của Nga và Mỹ rất khác nhau trong nhiều vấn đề, nhưng cả hai phía đều thể hiện mong muốn hiểu nhau và tìm cách đưa lập trường xích lại gần nhau hơn. Một số giới truyền thông còn gọi đây là "hội nghị thượng đỉnh lịch sử".

Các nhà phân tích chính trị trên thế giới đã đưa ra một số nhận định bước đầu về kết quả chính của cuộc gặp gỡ này, cả tích cực và tiêu cực.

Thượng đỉnh Nga-Mỹ tại Geneva: 4 giờ lịch sử xây nền cho con đường gập ghềnh phía trước - Ảnh 2.

Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Mỹ Biden tại cuộc họp ở Geneva. Ảnh: Reuters

Kết quả tích cực trong cuộc gặp Putin - Biden

Trong bối cảnh quan hệ quốc tế hết sức căng thẳng và quan hệ Nga - Mỹ đã xuống mức thấp nhất kể từ khi kết thúc chiến tranh lạnh đến nay, việc nguyên thủ hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới trực tiếp gặp nhau, bản thân nó đã là một dấu hiệu tích cực không chỉ đối với Nga và Mỹ, mà còn đối với toàn thế giới. Cuộc gặp thượng đỉnh Nga - Mỹ cho thấy ngoại giao là biện pháp tốt nhất để giải quyết những bất đồng trong quan hệ quốc tế. Các cuộc gặp gỡ này có thể không xóa bỏ được tất cả mọi bất đồng, nhưng sẽ góp phần đem lại sự hiểu biết và củng cố niềm tin lẫn nhau giữa hai nước.

Cả ông Putin và Biden đều dành những lời nói tốt đẹp về nhau và đánh giá cuộc gặp gỡ đã diễn ra trong bầu không khí tích cực. Ông Putin gọi ông Biden là "người đối thoại tích cực, cân bằng và giàu kinh nghiệm. Tôi đã nói chuyện trực tiếp với ông ta gần hai tiếng đồng hồ. Không phải bất cứ nhà lãnh đạo nào cũng thảo luận được các vấn đề cụ thể đến như vậy."

Ông Biden cũng phát biểu tương tự. Ông cho rằng mặc dù có sự khác biệt, nhưng bầu không khí tại các cuộc đàm phán rất thân thiện và tạo ra sự hiểu biết lẫn nhau.

Thượng đỉnh Nga-Mỹ tại Geneva: 4 giờ lịch sử xây nền cho con đường gập ghềnh phía trước - Ảnh 3.

Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Mỹ Biden trước cuộc họp ở Geneva. Ảnh: AP

Về các bước đi cụ thể, ông Putin và Biden đã ra một tuyên bố chung, thoả thuận sẽ khởi động một cuộc đối thoại song phương toàn diện, thực chất về ổn định chiến lược. Tại cuộc đối thoại này, hai bên sẽ thảo luận để đạt được thoả thuận về các biện pháp kiểm soát vũ khí và giảm thiểu rủi ro trong tương lai. Đây là lần đầu tiên Nga và Mỹ đạt được một tuyên bố chung kể từ nhiều thập kỷ nay.

Tại cuộc họp báo sau khi kết thúc cuộc gặp thượng đỉnh tại Geneva, Tổng thống Putin cho biết sắp tới Nga và Mỹ sẽ bắt đầu tham vấn về các vấn đề ổn định chiến lược, an ninh mạng, trao đổi tù nhân và kiểm soát vũ khí. Hai bên nhất trí thành lập các nhóm chuyên biệt về các vấn đề này. Đây sẽ là những vấn đề khởi đầu mà Moscow và Washington sẽ thảo luận để mở ra sự hợp tác hơn nữa trong tương lai.

Nga và Mỹ đồng ý đưa đại sứ và các nhà ngoại giao của hai nước trở lại nhiệm sở làm việc. Việc trục xuất hàng loạt các nhà ngoại giao và triệu hồi đại sứ lẫn nhau hồi tháng 3/2021 vừa qua sau khi ông Biden gọi Tổng thống Putin là kẻ giết người, là một trong những điểm thấp nhất trong quan hệ Nga - Mỹ. Việc ông Putin và Biden thoả thuận đưa các nhà ngoại giao trở lại nhiệm sở và nối lại các cuộc tham vấn giữa hai Bộ Ngoại giao về các vấn đề tồn tại là bước đi đầu tiên nhằm đưa các hoạt động ngoại giao giữa hai nước trở lại bình thường.  

Những quan điểm khác nhau tại cuộc họp thượng đỉnh

Không có thoả thuận nào đạt được mang tính đột phá. Cả hai phía mới chỉ nêu lên những vấn đề cần phải được giải quyết trong quan hệ hai nước. Cả hai nhà lãnh đạo vẫn giữ nguyên quan điểm của mình. Theo ông Biden, không thể giải quyết được gì trong một cuộc gặp gỡ, khoảng 6-12 tháng tới mới cho thấy liệu Nga và Mỹ có khởi động được một cuộc đối thoại chiến lược hay không.

Vấn đề nhân quyền là một trong những vấn đề trọng tâm được phía Mỹ nêu ra trong cuộc họp và bày tỏ lo ngại về số phận của nhân vật bất đồng chính kiến Alexei Navalny. Ông Biden nói, nếu Navalny bị chết trong tù sẽ gây ra hậu quả thảm khốc cho nước Nga trên trường quốc tế. Đây là vấn đề cực kỳ quan trọng. 

Thượng đỉnh Nga-Mỹ tại Geneva: 4 giờ lịch sử xây nền cho con đường gập ghềnh phía trước - Ảnh 5.

Nhân vật đối lập Nga Alexei Navalny. Ảnh: Getty

Phát biểu về vụ việc này, ông Putin nói Nga và Mỹ có quan điểm rất khác nhau. Mỹ và phương Tây luôn tìm cách sử dụng vấn đề nhân quyền để gây sức ép và cáo buộc chính quyền Nga đàn áp những người đối lập. Navalny đã cố tình vi phạm luật pháp Nga và đã bị kết án tù treo. Anh ta phải báo cáo các cơ quan hữu quan khi rời khỏi nơi cư trú, nhưng anh ta bỏ qua yêu cầu này khi xuất cảnh sang Đức chữa bệnh. Biết mình nằm trong danh sách bị truy nã, nhưng Navalny vẫn trở về Nga, nên không có gì ngạc nhiên khi bị bắt. 

Trên thực tế việc xử lý các hành động của các nhân vật đối lập ở Nga không khác nhiều so với các nước phương Tây. Nga đồng cảm với Mỹ về hậu quả của các cuộc bạo loạn sau vụ George Floyd bị giết hại, Nga sẽ không bao giờ cho phép lặp lại những sự kiện như vậy tại nước mình.

Tổng thống Putin đã cáo buộc Mỹ ủng hộ các phần tử đối lập ở Nga và so sánh các hoạt động quá khích của Navalny với việc người Mỹ xông vào Điện Capitol ở Washington và tình trạng bạo loạn xảy ra trong bối cảnh sử dụng bạo lực chống lại người Mỹ gốc Phi. Ông nói "chúng tôi không muốn điều đó xảy ra trên đất nước chúng tôi". Khi được yêu cầu bình luận về những lo ngại này của người đồng cấp Nga, Biden nói, sự tàn bạo của các nhóm tội phạm không thể so sánh với việc hạn chế quyền tự do bày tỏ ý kiến ​​của mọi người.


LÃNH ĐẠO NGA-MỸ NÓI GÌ SAU CUỘC HỌP

Tổng thống Putin nói gì?

Tại cuộc họp báo riêng ngay sau khi gặp Biden, Tổng thống Putin cho biết, trong gần 4 giờ đồng hồ, hai bên đã thảo luận các chủ đề đã nêu ra trước đó, cụ thể là ổn định chiến lược, an ninh mạng, các cuộc xung đột khu vực, quan hệ thương mại và hợp tác ở khu vực Bắc Cực Arktika. 

Thượng đỉnh Nga-Mỹ tại Geneva: 4 giờ lịch sử xây nền cho con đường gập ghềnh phía trước - Ảnh 7.

Tổng thống Nga Putin. Ảnh: Reuters

Ông Putin nói: "Tôi không ảo tưởng, nhưng có một tia hy vọng về xây dựng lòng tin và khả năng đồng thuận với nhau về tất cả các vấn đề đã được nêu ra." Đặc biệt, ông Putin nói, ông không nhận thấy "bất kỳ sự thù địch nào" từ cả hai phía. 

Cuộc gặp đã diễn ra trong bầu không khí thân thiện. Mặc dù hai bên có quan điểm và đánh giá hoàn toàn khác nhau trên nhiều vấn đề, nhưng cuộc gặp đã diễn ra có nguyên tắc, trong bầu không khí tích cực và cả hai bên đều tỏ mong muốn hiểu nhau hơn và tìm cách làm cho quan điểm gần nhau.

Về ổn định chiến lược, là hai cường quốc hạt nhân lớn nhất, Nga và Mỹ hiểu rõ trách nhiệm đặc biệt của mình đối với sự ổn định chiến lược của thế giới. Trên tinh thần đó, Tổng thống Putin nhấn mạnh rằng, ông Biden đã đưa ra một quyết định có trách nhiệm và kịp thời gia hạn Hiệp ước START-3 thêm 5 năm nữa. 

Tổng thống Putin cũng cho biết đã thoả thuận với ông Biden sẽ khởi động các cuộc tham vấn giữa hai Bộ Ngoại giao nhằm tìm ra giải pháp cho tất cả các vấn đề tích đọng từ trước đến nay và các phương hướng hợp tác giữa hai nước trong thời gian tới.

Thượng đỉnh Nga-Mỹ tại Geneva: 4 giờ lịch sử xây nền cho con đường gập ghềnh phía trước - Ảnh 8.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy. Ảnh: AP

Trái với dự đoán của nhiều người, Ukraine, một trong những chủ đề phức tạp nhất trong quan hệ Nga - Mỹ đã không trở thành vấn đề căng thẳng trong cuộc họp. Ông Biden chỉ khẳng định ủng hộ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine mà không đề cập đến việc Nga gần đây tập trung quân gần biên giới Ukraine. Cả hai nhà lãnh đạo đều cam kết góp phần vào việc thực hiện các thoả thuận Minsk nhằm giải quyết cuộc xung đột ở Donbass. Tổng thống Biden cũng nhất trí cho rằng các thỏa thuận Minsk là cơ sở cho một giải pháp ở miền Đông Ukraine.

Tổng thống Putin nêu rõ, Nga không thực hiện bất kỳ cuộc tập trận quân sự nào trên biên giới Mỹ, trong khi đó Mỹ hiện đang tiến hành các cuộc tập trận sát biên giới của Nga. Về những hoạt động gần đây của Nga gần biên giới Ukraine, ông Putin nói, tất cả các cuộc tập trận của Nga được thực hiện bên trong lãnh thổ của mình. Vì vậy, Nga mới là nước lo ngại chứ không phải Mỹ. Tuy nhiên, vấn đề này cũng đã được thảo luận và các bên nêu quan điểm của mình.

Thượng đỉnh Nga-Mỹ tại Geneva: 4 giờ lịch sử xây nền cho con đường gập ghềnh phía trước - Ảnh 9.

Phần lớn thời gian đã được dành cho việc thảo luận các vấn đề an ninh mạng. Cả Mỹ và Nga đều nhất trí cần thiết phải cùng nhau xây dựng các nguyên tắc rõ ràng về hành vi không được làm trong không gian mạng. Tuy nhiên, ông Putin đã phủ nhận các cáo buộc về các cuộc tấn công mạng nhằm vào Mỹ và nói, chính Mỹ là nước vi phạm lớn nhất các quy tắc trong lĩnh vực này. Các nguồn tin của Mỹ cho biết hầu hết các cuộc tấn công mạng trên thế giới đều được thực hiện từ bên trong nước Mỹ, tiếp theo là Canada, các nước Mỹ Latinh và sau đó là Anh. Nga không nằm trong danh sách các nước đứng đầu tiến hành các cuộc tấn công đó.

Ông Putin lưu ý rằng Nga sẵn sàng nâng cao hợp tác kinh tế giữa hai nước, nhưng Mỹ vẫn tiếp tục chính sách trừng phạt Nga. Ông nhấn mạnh trong bối cảnh đó, thiệt hại của Mỹ từ các lệnh trừng phạt không ít hơn thiệt hại của Nga.

Tổng thống Biden nói gì?

Một thỏa thuận về đối thoại chiến lược và tìm kiếm luật chơi, có tính đến các công nghệ mới, có thể trở thành cơ sở cho sự ấm dần lên trong quan hệ giữa Moscow và Washington. "Từ đây chúng ta sẽ tiếp tục". Ông Biden nói và lưu ý rằng điều quan trọng bây giờ là tìm cách giảm nguy cơ xung đột.

Thượng đỉnh Nga-Mỹ tại Geneva: 4 giờ lịch sử xây nền cho con đường gập ghềnh phía trước - Ảnh 10.

Tổng thống Mỹ Joe Biden. Ảnh: Time

Hội nghị thượng đỉnh Geneva là một bước tích cực, nhưng đã không dẫn đến một bước ngoặt lớn trong quan hệ Nga-Mỹ. Các bên vẫn giữ quan điểm của mình đối với các vấn đề bất đồng. Điều quan trọng là hai bên đã gặp nhau. Tổng thống Putin nói, ông không ảo tưởng quan hệ Nga - Mỹ sẽ được cải thiện nhanh chóng. Trong khi đó, Tổng thống Biden tuyên bố, ông không mong đợi một kết quả nhanh chóng, thành công của cuộc gặp Geneva chỉ có thể được đánh giá trong vài tháng, thậm chí vài năm tới.

Cuộc gặp thượng đỉnh Putin-Biden vừa qua tại Geneva chỉ là bước đầu trên con đường đầy chông gai trong quan hệ Nga-Mỹ. Mối quan hệ này có được cải thiện hay không tuỳ thuộc rất nhiều vào thiện chí của cả hai bên và việc thực hiện các thoả thuận Geneva.

Trong khi dư luận quốc tế, kể cả Mỹ hoan nghênh kết quả cuộc gặp Putin-Biden, ngay sau khi hai Tổng thống trở về nước và Đại sứ Nga trở lại Washington, ngày 20/6/2021, Cố vấn an ninh của Tổng thống Mỹ Jake Sullivan tuyên bố Nhà Trắng đang chuẩn bị một gói trừng phạt mới chống Nga về vụ A. Navalny và đường ống Nord Stream 2 AG. Tổng thống Nga Putin đã đúng khi nói, ông không ảo tưởng nhiều vào việc sớm cải thiện quan hệ Nga - Mỹ.

Toàn văn tuyên bố chung Putin - Biden

Chúng tôi, Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin và Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ George R. Biden, lưu ý rằng, ngay cả trong những giai đoạn căng thẳng, Nga và Hoa Kỳ đã tỏ rõ họ vẫn có thể đạt được tiến bộ trong việc thực hiện các mục tiêu chung về việc đảm bảo khả năng dự đoán trước trong lĩnh vực chiến lược và giảm thiểu rủi ro các cuộc xung đột vũ trang và nguy cơ chiến tranh hạt nhân.

Việc gia hạn Hiệp ước START-3 vừa qua là một minh chứng cho cam kết của chúng tôi trong việc kiểm soát vũ khí hạt nhân. Hôm nay, chúng tôi tái khẳng định sự tuân thủ nguyên tắc không thể có người chiến thắng trong một cuộc chiến tranh hạt nhân và nó không bao giờ được nổ ra.

Để đạt được những mục tiêu này, Nga và Mỹ sẽ sớm khởi động một cuộc đối thoại song phương toàn diện thực chất và tích cực về ổn định chiến lược. Thông qua cuộc đối thoại này, chúng tôi đặt mục tiêu tạo nền tảng cho các biện pháp kiểm soát vũ khí và giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

(*) Tiêu đề bài viết do tòa soạn đặt lại.

Đọc thêm về:

    Đọc tin tức VN nhanh nhất, xem tin thế giới mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên