Thư từ nước Mỹ: Một quyết định khó hiểu giáng thẳng vào niềm hy vọng của nhiều triệu người

Tiến sỹ Terry F. Buss – Chuyển ngữ: Đào Thuý |
Thư từ nước Mỹ: Một quyết định khó hiểu giáng thẳng vào niềm hy vọng của nhiều triệu người
Thư từ nước Mỹ: Một quyết định khó hiểu giáng thẳng vào niềm hy vọng của nhiều triệu người
Ảnh minh họa NBC News

Có một chút bảo vệ còn tốt hơn là không có chút nào và miễn sao lợi ích lớn hơn rủi ro.

Ngay khi tôi vừa nghĩ rằng việc tiêm chủng Covid-19 đang cứu vãn hành tinh của chúng ta và đưa tôi trở lại Việt Nam, thì vụ bê bối vắc-xin của hãng Johnson & Johnson (J&J) nổ ra.

Mới gần đây, một số quốc gia, đặc biệt là Mỹ, Liên minh Châu Âu và Nam Phi, đã ngừng sử dụng vắc-xin J&J ngừa Covid-19. Tại Mỹ, 6 phụ nữ đã có hiện tượng đông máu sau khi tiêm phòng và 1 phụ nữ khác tử vong.

Các tác dụng phụ của vắc xin J&J, bao gồm cả tử vong, đã đặt ra nhiều câu hỏi không dễ dàng và khiến bùng nổ tin sai lệch cùng với sự phóng đại.

Vậy những người đã tiêm vắc xin J&J có cần phải lo lắng về sau này không? Việc chính phủ Mỹ và các nước khác tạm ngưng hoặc huỷ bỏ việc tiêm chủng vắc xin J&J có phải là một hành động khôn ngoan hay không? Thực chất, vắc xin J&J có hiệu quả đến đâu? Và bạn có nên tiêm loại vắc xin này không?

Câu trả lời cho những câu hỏi này phụ thuộc vào bối cảnh và sắc thái. Các chuyên gia y tế đáng tin cậy đã đưa ra các ý kiến dưới đây.

Vắc xin J&J an toàn

Bất chấp những thông tin bất lợi được đưa rộng rãi trên truyền thông, vắc xin J&J vẫn an toàn. Tổng số 7 triệu liều đã được tiêm. Một ca tử vong, mặc dù đó là một bi kịch, nhưng tỷ lệ như vậy đã cho thấy rằng vắc-xin này rất an toàn. Sáu ca đông máu tỷ lệ rất nhỏ tính trên tổng số liệu đã được tiêm. Như vậy, xác suất tử vong của vắc xin J&J là 1/7 triệu.

Để thấy được xác suất xảy ra đối với một tác dụng phụ nghiêm trọng như vậy là thấp, hãy cùng so sách với các tác dụng phụ của một loại thuốc giảm đau thông thường, được sử dụng rộng rãi, Tylenol.

Tylenol được các chuyên gia đánh giá là một loại thuốc rất nguy hiểm. Mỗi năm có đến 450 ca tử vong ở Mỹ do sử dụng quá liều hoặc biến chứng sau sử dụng thuốc giảm đau Tylenol. Đó là chưa kể đến khoảng 100.000 cuộc gọi mỗi năm đến đường dây nóng của Trung tâm Kiểm soát Chất độc để báo cáo về các phản ứng liên quan đến Tylenol. Hơn 56.000 người được đưa đến Khoa Cấp cứu để điều trị. Và, 2.600 người phải nhập viện.

Các bác sĩ kê đơn thuốc giảm đau Tylenol bất chấp các tác dụng phụ nghiêm trọng. Chỉ riêng việc đó đã cho thấy có lẽ việc từ chối tiêm vắc xin J&J là điều không hợp lý bởi xét về mức độ an toàn thì vắc xin này an toàn hơn nhiều lần so với Tylenol.

Một hướng nhìn nhận nữa là nếu các chuyên gia y tế áp đặt cách đánh giá họ đang thực hiện với vắc xin J&J cho các loại thuốc và vắc xin khác thì thế giới này sẽ có rất ít các loại thuốc và vắc xin được đưa vào sử dụng.

Thư từ nước Mỹ: Một quyết định khó hiểu giáng thẳng vào niềm hy vọng của nhiều triệu người - Ảnh 1.

Hình minh họa vaccine của Johnson &ohnson. Ảnh: The coversation

Chính phủ quá mạnh tay với vắc xin J&J

Một số chuyên gia tin rằng chính phủ Mỹ và nhiều nước khác đã phản ứng thái quá trong việc đình chỉ hoặc hủy bỏ vắc xin J&J dựa trên 6 ca đông máu và 1 trường hợp tử vong.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã đình chỉ vắc xin J&J ngay sau khi có báo cáo về 7 trường hợp nêu trên. Việc đình chỉ hiện vẫn đang có hiệu lực sau hai tuần thực hiện.

Một số chuyên gia lập luận rằng những gì FDA nên làm là đình chỉ việc tiêm chủng J&J trên nhóm dân số có phản ứng đông máu nghiêm trọng. Toàn bộ các ca đã được báo cáo đều thuộc nhóm phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Nói cách khác, nhóm nam giới và phụ nữ lớn tuổi chưa có trường hợp nào xảy ra phản ứng phụ nghiêm trọng này.

Tại sao điều này lại quan trọng? Nhiều người ở Mỹ và các nước khác đang nghi ngờ hiệu quả của chương trình vắc xin COVID. Việc thông tin sai lệch, dối trá và đưa ra các tuyên bố đầy mâu thuẫn của chính phủ Mỹ đã khiến nhiều người bài trừ tiêm chủng.

FDA tuyên bố rằng kể cả nếu vắc xin J&J bị huỷ bỏ vĩnh viễn thì nước Mỹ vẫn có dư vắc xin từ các nhà cung cấp khác. Nhưng đây là một tuyên bố đầy thiếu sót: việc đình chỉ có thể đã làm hoen ố danh tiếng của J&J một cách không công bằng. Ngoài ra, các nước kém phát triển đang rất cần vắc xin.

Trước đó, FDA đã bị cáo buộc rằng cơ quan này quá e ngại rủi ro khi phê duyệt vắc xin. Họ có xu hướng nghiên cứu quá mức về các ảnh hưởng và tác dụng phụ có thể xảy ra. Trong trường hợp này, một số người tin rằng FDA đang mất quá nhiều thời gian để nghiên cứu về vắc xin J&J.

Hãy nhớ lại rằng Tổng thống Donald Trump đã dựa rất nhiều vào FDA để phê chuẩn vắc xin khẩn cấp trong thời gian kỷ lục. Chỉ trong vòng chưa đầy 1 năm, FDA đã đưa ra quyết định phê chuẩn trong khi thông thường, quá trình này phải mất nhiều năm. Ông Trump đã đúng khi hối thúc FDA đưa ra quyết định phê chuẩn vắc xin trong Chiến dịch vắc xin thần tốc Warp Speed. Đến thời điểm này, các nhà phê bình tin rằng FDA đang quay trở lại phương thức hoạt động phi rủi ro theo kịch bản thông thường mặc đại dịch vẫn đang diễn biến phức tạp.

Hiệu quả của vắc xin J&J

Vắc xin J&J đã được chứng minh là có hiệu quả 66.3% trong việc ngăn ngừa COVID-19 và có khả năng làm giảm đáng kể mức độ nghiêm trọng của virus nếu mắc phải.

Các vắc-xin khác, Pfizer và Moderna có hiệu quả lần lượt là 95% và 94.1% sau hai liều tiêm. Sputnik V của Nga cũng có hiệu quả 91.6%. Những loại vắc-xin này dường như được ưa chuộng hơn so với J&J. Vắc xin J&J có một lợi thế là chỉ phải tiêm một liều duy nhất.

Vắc xin của Oxford / AstraZeneca có hiệu quả tương đương với J&J đang bị hạn chế sử dụng ở một số quốc gia.

Riêng vắc xin Sinovac của Trung Quốc đang được sử dụng rộng rãi thì cho hiệu quả rất khác nhau tùy thuộc vào quốc gia nghiên cứu: hiệu quả dao động trong khoảng khá rộng từ 50,4% đến 60%. Nhìn chung, hiệu quả của vắc xin J&J vượt trội so với Sinovac.

Thư từ nước Mỹ: Một quyết định khó hiểu giáng thẳng vào niềm hy vọng của nhiều triệu người - Ảnh 2.

Tổ chức Y tế Thế giới và FDA yêu cầu vắc xin phải đạt được tỷ lệ hiệu quả 50% để được phê chuẩn. Tỷ lệ 50% cho thấy rằng các loại vắc-xin — bao gồm cả J& J — đáng được sử dụng mặc dù không đạt hiệu quả 100%!

Theo số liệu báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 5.800 người tại Mỹ đã bị nhiễm virus sau khi đã được tiêm chủng đầy đủ (bằng mọi nguồn vắc xin hiện có), trong đó 74 người tử vong. Đây là một con số rất thấp so với tổng số ca tiêm chủng đã được thực hiện. Khoảng 84 triệu người Mỹ, tương đương 33% tổng dân số, đã được tiêm chủng đầy đủ. Và, 130 triệu người đã được tiêm ít nhất một liều vắc-xin.

Hãy cùng đánh giá hiệu quả của vắc xin J&J so với các loại vắc xin khác. Vắc xin ngừa cúm mùa hàng năm đang tiêm rộng rãi ở nhiều quốc gia chỉ đạt hiệu quả từ 40% đến 60%, tùy thuộc vào từng phân nhóm bệnh nhân và chủng cúm cụ thể từng năm.

Một lần nữa, câu hỏi đặt ra là: việc tiêm phòng có đáng để thực hiện không? Báo cáo năm 2019 của CDC cho thấy việc chủng ngừa cúm hàng năm giúp ngăn ngừa 7.5 triệu ca nhiễm bệnh, 3,7 triệu ca khám bệnh, 105.000 ca nhập viện và 6.300 ca tử vong. Khoảng 34.200 người đã tử vong vì cúm. Hiện tại chưa có bộ số liệu chính xác về Covid-19.

Kết luận

Thư từ nước Mỹ: Một quyết định khó hiểu giáng thẳng vào niềm hy vọng của nhiều triệu người - Ảnh 3.

https://soha.vn/nhung-bai-viet-cua-tien-si-terry-f-buss-e71652.htm

Lời khuyên của các chuyên gia y tế là trước khi hoảng sợ về việc tiêm phòng, hãy lắng nghe ý kiến của các bác sỹ đáng tin cậy.

Thông điệp quan trọng nhất được nhiều chuyên gia đưa ra là: hãy tiêm vắc xin J&J nếu có, đặc biệt trong trường hợp không có loại vắc-xin nào khác. Có một chút bảo vệ còn tốt hơn là không có chút nào và miễn sao lợi ích lớn hơn rủi ro.

Nhưng cũng đừng mừng vội: các nhà sản xuất vắc xin đang cảnh báo rằng người dân có thể phải tiêm một mũi nhắc lại trong thời gian tới. Và có khả năng, việc chủng ngừa Covid sẽ phải được thực hiện hàng năm.

Và, tất nhiên, có thể có các biến thể virus mới mà các loại vắc-xin hiện tại không thể giải quyết được. Vì vậy, có lẽ sẽ cần đến các loại vắc xin mới hơn.

Phải đến khi nào thì mọi chuyện mới kết thúc?

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên