Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc

Minh Tuệ |
Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc
Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc
Tổng thống Thomas Jefferson (1743 - 1826). Ảnh: Worth Point

Tổng thống Thomas Jefferson, một trong những nhà lập quốc Hoa Kỳ, có khá nhiều khía cạnh về cuộc đời và sự nghiệp khiến hậu thế phải ngạc nhiên.

1. Tiểu sử Thomas Jefferson

Thomas Jefferson là Tổng thống thứ 3 của Hoa Kỳ, tác giả của bản Tuyên ngôn Độc Lập Mỹ (Declaration of Independence) được công bố ngày 7/4/1776. Trong suốt cuộc đời mình, ông còn đóng rất nhiều vai trò và để lại rất nhiều thành tựu vĩ đại và quan trọng khác.

1.1. Tổng thống Thomas Jefferson là ai?

Thomas Jefferson sinh ngày 13/4/1743 tại đồn điền Shadwell thuộc hạt Albemarle, bang Virginia. Gia đình ông là trong một trong những gia đình nổi bật nhất của tầng lớp chủ đồn điền Virginia.

Cha của ông, Peter Jefferson, là một nông dân thành đạt, đồng thời là một nhà khảo sát và người vẽ bản đồ có tay nghề cao, người đã tạo ra bản đồ chính xác đầu tiên của Virginia. Mẹ của ông, Jane Randolph Jefferson, là một thành viên của gia tộc Randolph danh giá, có nguồn gốc từ hoàng gia Anh và Scotland.

Ông thừa kế từ cha mình một mảnh đất rộng khoảng 5.000 mẫu Anh, và thừa kế từ mẹ mình địa vị xã hội cao.

Cậu bé Jefferson là con thứ 3 trong gia đình có 10 anh chị em. Khi còn nhỏ, thú tiêu khiển yêu thích của Jefferson là chơi trong rừng, luyện tập chơi đàn vĩ cầm (violin) và đọc sách. Chính nhờ tài năng chơi vĩ cầm mà sau này Thomas Jefferson đã "cưa đổ" được vợ mình, Martha Wayles Skelton.

Ông bắt đầu đi học chính thức từ năm 9 tuổi. Ông học tiếng Latinh và tiếng Hy Lạp tại một trường tư thục địa phương do Reverend William Douglas điều hành. Ngoài ra, ông cũng học tiếng Pháp.

Năm 1757, ở tuổi 14, ông theo học thêm về các ngôn ngữ cổ điển cũng như văn học và toán học với Mục sư James Maury, người mà sau này Jefferson mô tả là "một học giả cổ điển thực sự".

Năm 1760, sau khi học được tất cả những gì có thể từ Maury, Jefferson rời nhà để theo học tại Đại học William & Mary (College of William and Mary) ở Williamsburg, thủ phủ của Virginia thời bấy giờ. Tại ngôi trường đại học lâu đời thứ hai ở Mỹ (sau Harvard), Jefferson đã nhận được sự giáo dục thực sự từ các học giả lớn tuổi hơn, bao gồm Giáo sư William Small, Trung tá Thống đốc Francis Fauquier và luật sư George Wythe.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 1.

Đại học William & Mary (College of William and Mary) nơi Thomas Jefferson theo học từ năm 1760. Ảnh: The Great Courses Daily

Sau 3 năm học tập ở William & Mary, Jefferson quyết định học luật. Không có trường luật vào thời điểm này. Theo thông lệ, ông học luật dưới sự dẫn dắt của một luật sư đã thành danh. Và ông chọn George Wythe, một trong những luật sư ưu tú thời bấy giờ.

Wythe đã hướng dẫn Jefferson qua một khóa học kéo dài 5 năm cực kỳ nghiêm ngặt (hơn gấp đôi thời lượng thông thường). Vào thời điểm Jefferson trúng tuyển vào liên đoàn luật sư Virginia năm 1767, ông đã là một trong những luật sư uyên bác nhất ở Mỹ.

1.2. Sự nghiệp chính trị của Thomas Jefferson

Tổng thống Thomas Jefferson khởi đầu sự nghiệp chính trị - cách mạng của mình ngay tại quê nhà Virginia, với việc được bầu vào Thị dân viện (House of Burgesses) năm 1768. Ông là một trong những người ủng hộ nhiệt thành và sớm nhất cho sự nghiệp giành độc lập của 13 bang thuộc địa Mỹ khỏi Anh Quốc (Chiến tranh Cách mạng Hoa Kỳ - Revolutionary War).

Năm 1775, Thomas Jefferson tham dự Đại hội lần thứ hai của Quốc Hội Lục địa (Second Continental Congress). Quốc hội đã thành lập Quân đội Lục địa (Continental Army) và bổ nhiệm người đồng hương Virginia của Jefferson là George Washington làm Tổng tư lệnh.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 2.

Thomas Jefferson là tác giả chính của Tuyên ngôn Độc lập - Một trong những tuyên ngôn đẹp đẽ và mạnh mẽ nhất về quyền tự do và bình đẳng trong lịch sử thế giới. Ảnh: Monticello

Tháng 6/1776, Quốc hội chỉ định một ủy ban, gồm 5 người Thomas Jefferson, John Adams, Benjamin Franklin, Roger Sherman và Robert Livingston soạn thảo Tuyên ngôn Độc lập (Declaration of Independence). 

Sau đó, ủy ban nhất trí để Thomas Jefferson viết bản thảo đầu tiên của Tuyên ngôn. Trong 17 ngày sau đó, Thomas Jefferson đã soạn thảo một trong những tuyên ngôn đẹp đẽ và mạnh mẽ nhất về quyền tự do và bình đẳng trong lịch sử thế giới.

Mặc dù phiên bản Tuyên ngôn Độc lập được thông qua vào ngày 4/7/1776 đã trải qua một loạt sửa đổi từ bản thảo ban đầu của Jefferson, nhưng những lời bất hủ trong đó về cơ bản vẫn là của riêng ông: "... Tạo hóa đã ban tặng cho họ một số Quyền bất khả xâm phạm; trong đó có Quyền sống, Quyền tự do và quyền mưu cầu Hạnh phúc".

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 3.

Bản thảo Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ (1776) của Thomas Jefferson. Ảnh: Monticello

Trong giai đoạn từ năm 1779 đến năm 1781, Thomas Jefferson giữ chức thống đốc của Virginia.

Ông coi Quy chế Virginia về Tự do Tôn giáo (Virginia Statute for Religious Freedom), được ông soạn thảo vào cuối những năm 1770 và được các nhà lập pháp Virginia thông qua vào năm 1786, là một trong những thành tựu quan trọng trong sự nghiệp của mình. Bản quy chế là tiền thân của Tu chính án đầu tiên cho Hiến pháp Hoa Kỳ (First Amendment to the U.S. Constitution).

Năm 1785, ông kế nhiệm Benjamin Franklin (1706-1790) làm Công sứ tại Pháp (U.S. Minister to France). Trong 5 năm làm ngoại giao tại Pháp, ông đã đàm phán một hiệp ước thương mại với Phổ (1785) và Hiệp ước Lãnh sự với Pháp (1788).

Sau khi trở về Mỹ vào mùa thu năm 1789, Thomas Jefferson được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên của quốc gia mới, trong Nội các của Tổng thống George Washington (1732-1799).

Ở vị trí Ngoại trưởng, Thomas Jefferson có xung đột với Bộ trưởng Tài chính Alexander Hamilton (1755/57-1804) về chính sách đối ngoại và cách giải thích khác nhau của họ về Hiến pháp Hoa Kỳ. Ông từ chức năm 1793.

Vào đầu những năm 1790, Jefferson đã đồng sáng lập Đảng Dân chủ-Cộng hòa để chống lại Đảng Liên bang của Hamilton.

Năm 1796, Thomas Jefferson ra tranh cử, nhưng ông thất bại trước John Adams (1735-1826). Jefferson trở thành Phó Tổng thống thứ 2 trong chính quyền Tổng thống John Adams.

Năm 1800, Thomas Jefferson lại cạnh tranh với John Adams trong cuộc bầu cử tổng thống, và lần này ông đã thắng, trở thành Tổng thống thứ 3 của Hoa Kỳ.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 5.

Năm 1801, Thomas Jefferson tuyên thệ nhậm chức, trở thành Tổng thống thứ 3 của Hoa Kỳ. Ảnh: Boston Tea Party

Thomas Jefferson tuyên thệ nhậm chức vào ngày 4/3/1801. Đây là lễ tuyên thệ nhậm chức tổng thống đầu tiên được tổ chức tại thủ đô Washington, D.C.

Jefferson phục vụ 2 nhiệm kỳ tổng thống (1801-1809), không ra tranh cử lần thứ 3. Ông về nghỉ hưu và sống ở Monticello, nơi ông tiếp tục theo đuổi nhiều sở thích của mình, bao gồm kiến trúc, âm nhạc, đọc sách và làm vườn.

1.3. Hôn nhân và những người con của Thomas Jefferson

Năm 1772, Thomas Jefferson kết hôn với Martha Wayles Skelton, một góa phụ. Hai người sống ở Monticello. Nhưng vào thời điểm đó ngôi nhà trên đỉnh núi này mới xây dựng được một phần.

Thomas Jefferson đã mất 40 năm để xây dựng và hoàn thiện ngôi nhà. Martha không bao giờ được chứng kiến ngày Monticello hoàn thành vì bà qua đời sau 10 chung sống với Thomas Jefferson. Jefferson rất đau xót trước sự ra đi của bà, người mà ông gọi là "người bạn đời thân yêu nhất của tôi".

Thomas Jefferson và Martha Wayles Jefferson có với nhau 6 người con, nhưng chỉ có 2 người sống đến tuổi trưởng thành, là Martha (được gọi là Patsy) và Mary (được gọi là Maria hoặc Polly).

Jefferson có 12 người cháu; một vài trong số những người cháu này đã sống với ông ở Monticello. Jefferson thích chơi với các cháu của mình, dạy chúng cách chơi cờ vua và một trò chơi có tên là Goose.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 6.

Phu nhân Martha Wayles Jefferson qua đời 19 năm trước khi Thomas Jefferson trở thành Tổng thống Hoa Kỳ. Ảnh: History.com

Sau khi Martha qua đời, Thomas Jefferson được cho là có quan hệ với Sally Hemings, một trong những nô lệ mà ông được thừa hưởng từ nhà vợ.

Người ta tin rằng John Wayles - cha vợ của Jefferson, và Elizabeth (Betty) Hemings có với nhau 6 người con, trong đó có Sally. Do đó, người nhà Hemings rất có thể là anh chị em cùng cha khác mẹ với vợ của Jefferson là Martha.

Việc Thomas Jefferson đối xử đặc biệt với người nhà Hemings, và việc người nhà Hemings là những nô lệ duy nhất mà Jefferson trả tự do khi ông còn sống và theo di chúc của ông, phần nào chứng thực lời đồn đãi. Ngoài ra, còn có các bằng chứng thuyết phục thông qua xét nghiệm ADN.

Thomas Jefferson có với Sally ít nhất 6 người con, trong đó có 4 người sống sót đến tuổi trưởng thành và được đề cập trong hồ sơ đồn điền của Jefferson. Con gái của họ là Harriet và con trai cả Beverly được Jefferson trả tự do và cho phép rời Monticello, còn 2 con trai út, Madison và Eston, được trả tự do theo di chúc của Jefferson.

Sau khi Thomas Jefferson qua đời, con gái của ông với Martha cho phép Sally sống như một phụ nữ tự do ở Charlottesville, bang Virginia, cho đến khi bà qua đời vào năm 1835.

1.4. Sự trùng hợp khó tin về cái chết của Thomas Jefferson

Tổng thống Thomas Jefferson qua đời ở tuổi 83 tại Monticello vào ngày 4/7/1826, đúng kỷ niệm 50 năm Quốc khánh Mỹ, ngày Tuyên ngôn Độc lập - tác phẩm do chính tay ông soạn thảo - được thông qua.

Điều trùng hợp là cùng ngày Thomas Jefferson trút hơi thở cuối cùng, John Adams cũng qua đời.

Vào ngày 4/7/1826, ở tuổi 90, Adams nằm trên giường bệnh khi đất nước kỷ niệm Ngày Độc lập. Những lời cuối cùng của Adams là "Thomas Jefferson vẫn còn sống".

Thực ra ông đã nhầm: Thomas Jefferson đã chết trước đó 5 giờ.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 8.

Tổng thống thứ 2 John Adams (trái) và Tổng thống thứ 3 Thomas Jefferson (phải) cùng qua đời vào ngày 4/7/1826, đúng kỷ niệm 50 năm ngày Tuyên ngôn Độc lập được thông qua. Ảnh: History.com

Không rõ nguyên nhân Tổng thống Thomas Jefferson vì sao chết. Tuy nhiên, vì ông qua đời ở tuổi 83, nên người ta cho rằng Thomas Jefferson chết vì nguyên nhân tự nhiên.

Bất ngờ hơn, ngoài Tổng thống thứ 2 John Adams và Tổng thống thứ 3 Thomas Jefferson, còn có một Tổng thống Mỹ nữa cũng rời nhân thế vào đúng ngày Quốc khánh Hoa Kỳ. Đó là Tổng thống thứ 5 James Monroe. Ông mất ngày 4/7/1831.

Như vậy, có tới 3 thành viên trong nhóm lập quốc Hoa Kỳ (America's Founding Fathers) qua đời vào Ngày Độc lập (4/7). Đây quả là một sự trùng hợp khó tin nhưng đã thật sự xảy ra trong lịch sử nước Mỹ.

2. Thomas Jefferson là một "tín đồ ẩm thực"?

Thomas Jefferson là một foodie (người say mê ẩm thực)? Nghe có vẻ khó tin, nhưng vị tổng thống này thực sự là một người đam mê thưởng thức đồ ăn ngon.

Mặc dù người ta tin rằng nghệ thuật nấu ăn Pháp đến Mỹ vào năm 1961 với sự khởi xướng của Julia Child (1912-2004). Nhưng theo Thomas Craughwell, tác giả của cuốn sách "Thomas Jefferson’s Crème Brûlée", các món ăn Pháp đã tới Mỹ sớm hơn thế rất nhiều, khi Jefferson hoàn thành sứ mệnh với tư cách Công sứ tại Pháp và trở về nước.

Trong thời gian làm việc tại Pháp (1785-1789), ông mang theo bên mình chàng trai nô lệ 19 tuổi James Hemings.

Jefferson thật sự rất thích những món ăn ngon. Ông đã đề nghị James học cách làm các món ăn Pháp để trở về dạy lại cho các đầu bếp tại Monticello. Đổi lại, James sẽ được trả tự do sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

James đã không phụ lòng tin của Jefferson. Chàng trai thông thạo tiếng Pháp và dưới sự hướng dẫn của các đầu bếp bậc thầy người Pháp, đã nhanh chóng trở thành một đầu bếp tài năng.

James đã giúp cho những bữa tiệc tối của Jefferson, với sự tham dự của những người giỏi nhất và sáng giá nhất ở Pháp, trở nên nổi tiếng với những món ăn hảo hạng.

Trong thời gian làm việc tại Pháp, Jefferson đã nghiên cứu việc trồng trọt các loại cây của Pháp (đặc biệt là nho để làm rượu) để có thể nhân rộng trong nông nghiệp Mỹ. Ông cũng say mê tìm hiểu văn hóa Pháp.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 10.

Tượng Thomas Jefferson của nhà điêu khắc người Pháp, Jean Cardot, được dựng vào ngày 4/7/2004 ở Paris. Ảnh: Soundlandscapes' Blog

Ông đi xem hòa nhạc và kịch, thăm bảo tàng Louvre, mua đồ nội thất, đồ bạc, các bức tranh, các tác phẩm điêu khắc, gương và thiết bị nhà bếp sang trọng. Một loạt đồ đạc được ông mang theo khi về nước, bao gồm một bình cà phê, một máy làm mì ống, một dụng cụ làm bánh quế, những chiếc khuôn làm kem, và một chiếc bát để làm mát những ly rượu vang.

Sau khi hoàn thành sứ mệnh và trở về Mỹ, Thomas Jefferson mang theo James Hemings lúc này đã thành một đầu bếp tài năng và những món ăn tuyệt vời như khoai tây chiên, mì ống, rượu sâm banh (Champagne), kem cháy (Crème Brûlée), bánh quế…

Thomas Jefferson, mặc dù đa tài và yêu thích mỹ thực, nhưng không phải là đầu bếp. Theo lời kể của người giúp việc trong nhà, Jefferson không bao giờ vào bếp ở Monticello, ngoại trừ việc lên dây cót đồng hồ.

Dù thế nào chăng nữa, theo National Geographic, Thomas Jefferson có thể là "tín đồ ẩm thực" (foodie) đầu tiên của Mỹ — người đầu tiên đi theo xu hướng đón nhận một loạt các nền ẩm thực đa dạng và hấp dẫn.

3. Những "sự thật" đáng kinh ngạc về Thomas Jefferson

Có thể nói, Thomas Jefferson là một con người đa tài, am hiểu rất nhiều khía cạnh của cuộc sống. Rất nhiều đóng góp của Thomas Jefferson cho nước Mỹ và thế giới bắt nguồn từ chính niềm đam mê và lý tưởng của ông.

3.1. Thomas Jefferson tự viết bia mộ cho mình

Ông đã tự soạn nội dung khắc trên bia mộ, ghi lại 3 thành tựu mà tự ông cho là vĩ đại nhất đời mình: Tác giả của Tuyên ngôn Độc Lập Mỹ, Tác giả của Quy chế Virginia về Tự do Tôn giáo và Cha đẻ của Đại học Virginia.

Những người khác có thể giữ chức Tổng thống Hoa Kỳ và nắm giữ các vị trí trong các cơ quan công quyền mà Thomas Jefferson từng nắm giữ. Nhưng chỉ có ông là người soạn thảo chính của Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ và Quy chế Virginia về Tự do Tôn giáo.

Cũng không có ai khác ngoài Tổng thống Thomas Jefferson có thể nắm giữ danh hiệu "Cha đẻ của Đại học Virginia". Khi Đại học Virginia được thành lập vào năm 1819, Jefferson đã đảm nhận việc thiết kế, xây dựng, hoạch định chương trình giảng dạy và tuyển dụng nhân viên. Tại đây, các lớp học đầu tiên được tổ chức vào năm 1825.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 11.

Bia mộ Thomas Jefferson ghi lại 3 thành tựu mà tự ông cho là vĩ đại nhất đời mình. Ảnh: Monticello

Quan trọng hơn, thông qua 3 thành tựu này, ông đã đóng góp to lớn cho khát vọng của một nước Mỹ mới.

Dù việc nắm giữ cương vị tổng thống không được Jefferson coi là một trong những thành tựu vĩ đại của cuộc đời ông, nhưng ông vẫn có những đóng góp nhất định cho nước Mỹ trên cương vị này: Ông đã cắt giảm ngân sách, cắt giảm chi tiêu quân sự, loại bỏ thuế rượu whisky, đồng thời giảm được 1/3 nợ quốc gia.

Hải quân mà Tổng thống Thomas Jefferson cử đi chiến đấu trong Chiến tranh Barbary đã đánh bại những tên cướp biển từ Bắc Phi khi chúng quấy rối hoạt động của thương thuyền Mỹ ở Địa Trung Hải.

Jefferson vẫn là một biểu tượng của nước Mỹ. Chân dung ông xuất hiện trên đồng niken Hoa Kỳ và tờ tiền mệnh giá 2 USD. Thomas Jefferson cũng có chân dung được khắc vào đá ở Núi Rushmore (Mount Rushmore), bên cạnh Tổng thống đầu tiên George WashingtonTổng thống thứ 16 Abraham Lincoln, và Tổng thống thứ 26 Theodore Roosevelt.

3.2. Thương vụ Louisiana với Napoléon Bonaparte

Một trong những thành tựu quan trọng nhất trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của Thomas Jefferson là mở rộng lãnh thổ nước Mỹ thông qua Thương vụ Louisiana (Louisiana Purchase).

Mặc dù Hiến pháp Hoa Kỳ không có quy định về việc mua đất nhưng ông đã kiềm chế sự e ngại của chính mình về tính hợp hiến ngay khi có cơ hội. Ông đã mua Lãnh thổ Louisiana từ tay Hoàng đế Pháp Napoléon Bonaparte với giá 15 triệu USD vào năm 1803.

Thông qua thỏa thuận mua vùng lãnh thổ với diện tích hơn 820.000 dặm vuông, bao gồm các vùng đất kéo dài giữa sông Mississippi và Dãy núi Rocky và Vịnh Mexico đến Canada ngày nay, Jefferson đã thành công trong việc tăng gấp đôi diện tích của Hoa Kỳ.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 13.

Thông qua Thương vụ Louisiana với Napoléon Bonaparte, Thomas Jefferson đã thành công trong việc tăng gấp đôi diện tích của Hoa Kỳ. Ảnh: iStock

Ngoài ra, Tổng thống Thomas Jefferson còn ủy quyền cho các nhà thám hiểm Meriwether Lewis và William Clark khám phá vùng đất chưa được thăm dò, cộng với khu vực xa hơn, hướng ra Thái Bình Dương.

Chuyến thám hiểm của Lewis và Clark, kéo dài từ năm 1804 đến năm 1806, đã cung cấp thông tin có giá trị về địa lý, các bộ lạc Da đỏ ở Mỹ và đời sống động thực vật ở phần phía tây của lục địa.

Trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của mình, Thomas Jefferson ngày càng bận tâm đến việc giữ cho nước Mỹ mới không dính líu vào các cuộc chiến tranh của Napoléon ở châu Âu, mặc dù cả Anh và Pháp đều can thiệp vào quyền trung lập của các thương nhân Mỹ.

Trong bối cảnh này, Tổng thống Jefferson đã thực hiện Đạo luật Cấm vận (Embargo Act) vào năm 1807. Theo đó, Mỹ đã đóng cửa các cảng đối với hoạt động ngoại thương. Đạo luật này có vẻ không được lòng người Mỹ và gây tổn hại cho nền kinh tế Hoa Kỳ. Nó đã bị bãi bỏ vào năm 1809.

3.3. Monticello – Ngọn núi nhỏ của Thomas Jefferson

Năm 1770, ở tuổi 26, Thomas Jefferson bắt đầu xây dựng công trình có lẽ là tình yêu lớn nhất và tâm huyết cả đời của ông: Monticello. Cái tên Monticello có nguồn gốc từ một từ tiếng Ý, có nghĩa là "ngọn núi nhỏ".

Monticello là đồn điền chính của ông ở vùng Piedmont, Virginia, rộng 5.000 mẫu Anh. Đây là mảnh đất cha ông tặng cho ông. Jefferson đã tự mình phác thảo thiết kế cho toàn bộ các công trình xây dựng, bao gồm dinh thự và vườn cây.

Thomas Jefferson thiết kế Monticello; tuy nhiên, ông đã dựa trên các nguyên tắc thiết kế của kiến trúc sư người Ý Andrea Palladio (1508-1580).

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 14.

Monticello là tình yêu lớn nhất và tâm huyết cả đời của Thomas Jefferson. Ảnh: Smithsonian Magazine

Trong vườn trồng rất nhiều loại cây, bao gồm cả cây thuốc lá. Còn ngôi nhà chính của đồn điền mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển (Neoclassical architecture), phù hợp với sở thích của một trong những "Người đàn ông thời Phục hưng" vĩ đại nhất nước Mỹ.

Cùng với mảnh đất, Jefferson thừa hưởng những người nô lệ từ cha mình, và thậm chí nhiều nô lệ hơn từ người cha vợ, John Wayles.

Chế độ nô lệ là một vấn đề mâu thuẫn trong cuộc sống của Thomas Jefferson. Mặc dù ông là người ủng hộ tự do cá nhân và đã có lúc thúc đẩy kế hoạch giải phóng dần dần nô lệ ở Mỹ, nhưng trong suốt cuộc đời của mình, ông vẫn sở hữu, mua và bán những người nô lệ.

Ông từng sở hữu tới khoảng 200 nô lệ trong một năm, gần một nửa trong số đó là dưới 16 tuổi.

Trong suốt cuộc đời mình, Jefferson đã sở hữu hơn 600 nô lệ. Những người nô lệ này, bao gồm đàn ông, phụ nữ và trẻ em, không thể thiếu trong việc điều hành các trang trại của Jefferson, cũng như xây dựng và duy trì ngôi nhà của ông tại Monticello.

Tại Monticello, có khoảng 130 nô lệ người Mỹ gốc Phi. Nhiệm vụ của họ bao gồm chăm sóc nhà cửa, vườn tược và gia súc, cày ruộng và làm việc tại nhà máy dệt trong khuôn viên.

Tuy nhiên, do khoản nợ đáng kể mà cựu tổng thống đã tích lũy trong suốt cuộc đời mình, dinh thự Monticello, đồ đạc và những người nô lệ của ông đã bị bán đấu giá sau khi ông qua đời.

Monticello cuối cùng đã được một tổ chức phi lợi nhuận mua lại. Tổ chức này đã mở cửa công trình kiến trúc cho công chúng thăm quan vào năm 1954.

Monticello, cùng với Đại học Virginia, nằm trong một quần thể gọi là "làng học thuật" (academic village) ở Charlottesville, bang Virginia, đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1987.

3.4. Thomas Jefferson là kiến trúc sư

Tài năng trong lĩnh vực kiến trúc của Thomas Jefferson đã được chứng minh qua công trình tâm huyết cả đời của ông: Monticello.

Ngoài Monticello, Tổng thống Thomas Jefferson còn thiết kế khá nhiều các công trình kiến trúc đáng chú ý khác. Ví dụ có thể kể đến là Tòa nhà Đại hội Tiểu bang Virginia và Nhà Tròn (The Rotunda) - công trình mang tính biểu tượng của Đại học Virginia.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 16.

Nhà Tròn (The Rotunda) tại Đại học Virginia do Thomas Jefferson thiết kế. Ảnh: AIA New York

Phong cách kiến trúc có ảnh hưởng của ông được gọi là "Kiến trúc Jefferson" (Jeffersonian architecture).

3.5. Thomas Jefferson là nhà khảo cổ học

Thomas Jefferson sưu tầm hóa thạch và bị ám ảnh bởi hóa thạch động vật, đặc biệt là voi ma mút.

Trong thời gian tại nhiệm và ở Dinh Tổng thống (sau này là Nhà Trắng) ở Washington, D.C., ông thậm chí còn sưu tầm xương của một con voi răng mấu Mastodon (thành viên của một chi voi Mammut). Mẫu xương này hiện được trưng bày ở sảnh lối vào dinh thự Monticello.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 17.

Hàm dưới của một con vui ma mút răng mấu (Mastodon). Ảnh: Monticello

Thomas Jefferson đi tiên phong trong lĩnh vực khảo cổ thông qua cuộc khai quật gò chôn người Mỹ bản địa (tiếng Anh: "Native American burial mound" hay "Indian mound"). Jefferson không ghi lại chính xác thời điểm của cuộc khai quật. Nhưng các chuyên gia cho rằng cuộc khai quật có thể bắt đầu sớm nhất vào những năm 1770.

Sự kiện khai quật gò người Da đỏ của Jefferson đã mang lại cho ông danh hiệu "Cha đẻ của ngành Khảo cổ học Hoa Kỳ" và "nhà khảo cổ học người Mỹ đầu tiên".

3.6. Thomas Jefferson là nhà văn

Với mái tóc xù màu cát, khá cao và vẻ ngoài có vẻ vụng về, Thomas Jefferson là một nhà văn tài năng và một phóng viên có tài hùng biện, nhưng ông không phải là người giỏi diễn thuyết trước công chúng. Tại Thị dân viện và Quốc hội Lục địa, ông đã đóng góp cây bút hơn là tiếng nói của mình cho sự nghiệp yêu nước.

Thomas Jefferson nói được 6 thứ tiếng bao gồm tiếng Anh, Pháp, Hy Lạp, Ý, Latinh và Tây Ban Nha. Ông dành một tình yêu và đam mê đặc biệt cho việc viết lách.

Gần như mỗi ngày trong cuộc đời mình từ sau khi trưởng thành, Thomas đều dành thời gian để viết các ghi chú, bản ghi nhớ và các bức thư cho các phóng viên trong và ngoài nước. Có đến hàng chục nghìn các bức thư như vậy.

Người ta ước tính ông đã viết hơn 19.000 bức thư trong cuộc đời của mình. Những cuốn sổ ghi nhớ được lưu giữ tỉ mỉ của ông ghi lại các giao dịch tài chính, thời tiết và tổng hợp các loại sự kiện trong khoảng thời gian 60 năm.

Tuy nhiên, Thomas Jefferson chỉ viết một cuốn sách dài, "Ghi chú về Bang Virginia" (Notes on the State of Virginia), cuốn sách mà ban đầu ông không có ý định viết, và cũng không có ý định xuất bản rộng rãi dưới tên của chính mình.

Nói cách khác, đó là một "sự tình cờ văn hóa." Tuy nhiên, sản phẩm của sự sáng tạo tình cờ này được gọi là "tuyên ngôn hay nhất về các nguyên tắc của Jefferson, phản ánh tốt nhất về sở thích và tài năng rộng lớn của ông".

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 19.

“Ghi chú về Bang Virginia” là cuốn sách dài duy nhất mà Thomas Jefferson viết và cho xuất bản. Ảnh: Skinner Auctioneers

Năm 1785, Jefferson bỏ tiền túi ra để xuất bản cuốn sách ở Paris, với 200 cuốn. Ông chỉ trao tặng những cuốn sách của lần xuất bản đầu tiên này cho những người bạn thân và những người ông nghĩ là phù hợp.

Năm 1787, Jefferson cho phép xuất bản cuốn sách, sau vài lần hiệu chỉnh, để phục vụ độc giả quần chúng.

3.7. Thomas Jefferson có tình yêu "ám ảnh" với sách

Rất có thể Thomas Jefferson đã sở hữu bộ sưu tập sách cá nhân lớn nhất nước Mỹ vào thời điểm đó.

Thomas Jefferson, Tổng thống thứ 3 của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, sau khi mãn nhiệm, đã bán bộ sưu tập sách cá nhân với 6.700 cuốn của mình với giá 23.950 USD cho Thư viện Quốc hội Mỹ sau khi thư viện này bị người Anh đột kích.

Jefferson cần tiền mặt để trả nợ. Nhưng sau vụ bán sách đó, ông bắt đầu mua thêm nhiều sách hơn. "Tôi không thể sống thiếu sách," ông nói với John Adams.

3.8. Đài tưởng niệm - Jefferson Memorial

Đài tưởng niệm Jefferson ở thủ đô Washington, D.C. được khánh thành vào ngày 13/4/1943 nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh của Thomas Jefferson.

Vị trí và kiến trúc của Đài tưởng niệm Thomas Jefferson khiến nó trở nên nổi bật giữa hàng loạt di tích và đài tưởng niệm tuyệt vời ở National Mall, Washington D.C. Được thiết kế bởi John Russell Pope vào năm 1925, đài tưởng niệm giống với điện Pantheon ở Rome, một công trình mang hơi thở của kiến trúc Tân cổ điển mà Thomas Jefferson yêu thích.

Được bao quanh bởi nước, công trình kiến trúc này nằm trên hồ nước nhân tạo Tidal Basin, với vô số những cây hoa anh đào nổi tiếng của thủ đô. Vào đêm trăng sáng mùa xuân, đài tưởng niệm tạo ra một hình ảnh lung linh tuyệt đẹp trên mặt nước, với những cây hoa anh đào đang nở rộ.

Bên trong công trình kiến trúc màu trắng này là bức tượng Jefferson bằng đồng cao 19 feet, đang trong tư thế đứng sẵn sàng chào đón du khách. Ánh mắt của ông hướng về phía Nhà Trắng.

Nghệ sĩ Rudolph Evans là tác giả của bức tượng. Ông đã tạo tác bức tượng dựa trên ý tưởng về Thời đại Khai sáng, một phong trào trí thức châu Âu thế kỷ 18 nhấn mạnh tự do và bình đẳng là quyền tự nhiên của con người.

Thomas Jefferson là ai: Tổng thống đa tài và ngày qua đời gây kinh ngạc - Ảnh 21.

Đài tưởng niệm Jefferson ở thủ đô Washington, D.C. mang hơi thở của kiến trúc Tân cổ điển mà Thomas Jefferson yêu thích. Ảnh: Getty

Có thể nói Tổng thống Thomas Jefferson thực sự là con người đa tài. Có những điều xoay quanh tài năng của vị tổng thống này đến nay vẫn khiến hậu thế kinh ngạc không ngớt.

Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email khampha@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

Soha
Trí Thức Trẻ
    Công ty Cổ phần VCCorp

    © Copyright 2010 - 2022 – Công ty Cổ phần VCCorp

    Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
    Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
    Email: btv@soha.vn
    Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
    Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

    Liên hệ quảng cáo:
    Hotline: 0942.86.11.33
    Email: giaitrixahoi@admicro.vn
    Hỗ trợ & CSKH:
    Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
    số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
    Tel: (84 24) 7307 7979
    Fax: (84 24) 7307 7980
    Chính sách bảo mật

    Chat với tư vấn viên