Thời khắc đen tối nhất của Trung Quốc: Vua luồn cửa sau trốn, biểu tượng quyền lực Bắc Kinh sụp đổ

Hải Võ |

Thời khắc đen tối nhất của Trung Quốc: Vua luồn cửa sau trốn, biểu tượng quyền lực Bắc Kinh sụp đổ
Thời khắc đen tối nhất của Trung Quốc: Vua luồn cửa sau trốn, biểu tượng quyền lực Bắc Kinh sụp đổ

Ngày nay, Vườn Viên Minh bên cạnh là di tích lịch sử, văn hóa nổi tiếng của Trung Quốc, còn là bằng chứng về giai đoạn đen tối khi Trung Quốc gục ngã trước phương Tây vào thế kỷ 19.

Vườn Viên Minh (Viên Minh Viên) ở Bắc Kinh từng là biểu tượng quyền lực của Trung Quốc khi các hoàng đế triều Thanh ở và cai quản công việc triều chính tại đây trong thế kỷ 18,19.

"Hỏa thiêu Viên Minh Viên" là sự kiện nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, khi liên quân Anh-Pháp tấn công chiếm thủ đô Bắc Kinh vào năm 1860.

Chiến tranh nha phiến 2

Vườn Viên Minh bắt đầu được dựng lên từ triều Minh, tọa lạc ở ngoại ô phía tây quận Hải Điến, thủ đô Bắc Kinh, tiếp giáp với Di Hòa Viên. Ngự viên được vua Khang Hy triều Thanh ban cho hoàng tử thứ 4 Dận Chân, người sau này trở thành vua Ung Chính, và đặt tên là Viên Minh Viên.

Trải qua năm triều vua - Ung Chính, Càn Long, Gia Khánh, Đạo Quang, Hàm Phong - với hơn 150 năm gây dựng, Viên Minh Viên trở thành một biệt cung với quy mô cực lớn và quy tụ lượng văn vật khổng lồ từ cả phương Đông và phương Tây.

Các vua Thanh thường ở đây trong mùa hè để tránh nóng, quản lý công việc đất nước, xử lý các việc quân chính, nên Viên Minh Viên còn được gọi là "Cung điện Mùa hè" (Old Summer Palace).

Vào thập niên 1840, chính phủ Thanh đã thất thế trước Anh sau Chiến tranh nha phiến thứ nhất và phải ký Điều ước Nam Kinh năm 1842, mở màn cho hàng loạt thỏa thuận bất bình đẳng sau đó mà Bắc Kinh phải ký với phương Tây liên quan đến các vấn đề thương mại, thuế quan, cảng khẩu, lãnh sự,...

Chiến tranh nha phiến 2 nổ ra hơn 10 năm sau đó, trong thập niên 1850, sau khi Trung Quốc bác yêu cầu sửa đổi các thỏa thuận từ Anh, Mỹ và Pháp.

Xung đột vũ trang bùng nổ tháng 10/1856 với việc Anh nã pháo vào Quảng Châu. Thành phố này thất thủ vào năm 1857 trước Anh-Pháp. Liên quân sau đó tiếp tục tiến về phía bắc, áp sát Thiên Tân và đe dọa tấn công Bắc Kinh, buộc chính phủ Thanh cầu hòa.

Bắc Kinh thất thủ, hỏa thiêu Viên Minh Viên

Vòng đàm phán ở Thông Châu, ngoại ô Bắc Kinh, đổ vỡ khi đôi bên bất đồng gay gắt trong các vấn đề chi tiết. 39 thành viên phái đoàn Anh-Pháp bị bắt về Bắc Kinh. Liên quân trả đũa bằng cách phát động tấn công Bắc Kinh.

Tháng 8/1860, liên quân xâm nhập thủ đô Trung Quốc. Đến ngày 6/10/1860, lực lượng Anh-Pháp chiếm được Viên Minh Viên - biểu tượng quyền lực trong 1 một thế kỷ rưỡi của Trung Quốc.

Trong số con tin được nhà Thanh trao trả cho Anh-Pháp chỉ có 18 người còn sống, trong số người thiệt mạng có 7 phóng viên của báo The Times.

Tư liệu trên trang iFeng (Trung Quốc) mô tả 3.500 liên quân Anh-Pháp xông vào khu vườn hoàng gia để cướp bóc và phóng hỏa, lửa cháy ba ngày chưa dứt. Khu vực lân cận của Viên Minh Viên gồm Tĩnh Minh Viên, Tĩnh Nghi Viên, Sướng Xuân Viên, Hải Điến Trấn,... đều bị lửa tấn công.

Đại thần tổng quản Wen Fengfu nhảy xuống biển tự sát, nhiều thành viên cung đình tử vong trong ngự viên, trong khi chỉ huy quân Anh, bá tước James Bruce - dưới sự hậu thuẫn của Thủ tướng Henry John Temple - ra lệnh thiêu hủy Viên Minh Viên.

Gần 300 thái giám, cung nữ, thợ thuyền chết trong biển lửa. Truyền thông Trung Quốc gọi đây là "vụ bạo hành hiếm thấy" trong lịch sử văn minh thế giới.

Khoảng 1.5 triệu đồ vật quý giá các loại bị cướp bóc từ ngự viên, bao gồm nhiều đồ đồng thời Tiên Tần, hay các báu vật thời Đường, Tống, Nguyên, Minh,...

Thời khắc đen tối nhất của Trung Quốc: Vua luồn cửa sau trốn, biểu tượng quyền lực Bắc Kinh sụp đổ - Ảnh 2.

Hình ảnh tại Công viên di tích Viên Minh Viên ngày nay ở Bắc Kinh, Trung Quốc (Ảnh: VCG)

Hoàng đế Trung Quốc bỏ trốn

Tư liệu của Quang Minh Nhật báo (Trung Quốc) cho hay, vào tháng 6/1859, Anh-Pháp tấn công pháo đài Taku ở Thiên Tân, song chiến dịch thất bại. Liên minh sau đó củng cố liên quân gồm 25.000 người để mở rộng chiến sự tại Trung Quốc vào tháng 2/1860, tiếp tục tấn công pháo đài Taku và buộc tướng Thanh Sengge Rinchen (Tăng Cách Lâm Thấm) rút lui.

Sau tin chiến bại, Rinchen gửi báo cáo đến vua Hàm Phong, thừa nhận quân đội Thanh không nắm chắc phần thắng trước đối thủ và đề nghị nhà vua... tổ chức đi săn ở Thừa Đức, tỉnh Nhiệt Hà (nay là địa bàn tỉnh Hà Bắc, Liêu Ninh và khu tự trị Nội Mông, Trung Quốc) để tránh rủi ro.

Bản tấu của Rinchen được Hàm Phong đưa ra, nhưng vấp phải phản đối từ các đại thần ngự tiền, quân cơ, nội vụ phủ. Các em trai của vua cũng phản đối Hàm Phong bỏ trốn đến Nhiệt Hà. Tin tức nhà vua định bỏ trốn lan ra, giới chức các bộ ở Bắc Kinh quyết liệt kêu gọi hoàng đế trở lại Tử Cấm Thành để cố thủ. Rinchen cho rằng đợi đến khi quân Thanh thất thủ ở Thông Châu thì nhà vua tháo chạy... cũng chưa muộn.

Ngày 21/9/1860, khi đội quân tinh nhuệ của Rinchen bị liên quân đánh bại ở cầu Bát Lý, cánh cửa vào Bắc Kinh đã mở toang. Hàm Phong quyết định để Cung Thân Vương Dịch Hân ở lại thủ đô, trong khi bản thân triệu tập các đại thần thảo luận việc "đi săn ở Nhiệt Hà".

Thời khắc đen tối nhất của Trung Quốc: Vua luồn cửa sau trốn, biểu tượng quyền lực Bắc Kinh sụp đổ - Ảnh 3.

Tranh vẽ chiến dịch cầu Bát Lý trong Chiến tranh nha phiến 2 (Ảnh: Niday Picture Library / Alamy Stock Photo)

Sáng ngày hôm sau, 22/9, vua Hàm Phong đến dâng hương trước các tiên đế, rồi cùng phái đoàn trốn khỏi Viên Minh Viên từ cửa sau, đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử triều Thanh xảy ra việc hoàng đế bỏ chạy khỏi thủ đô.

Hàm Phong qua đời 1 năm sau đó tại Thừa Đức, không còn cơ hội trở lại Viên Minh Viên. 40 năm sau, người vợ của Hàm Phong là Từ Hy một lần nữa bị liên quân phương Tây buộc rút chạy khỏi kinh thành.

Trong khi Viên Minh Viên còn đang bốc cháy ngùn ngụt và Hàm Phong vắng mặt, Dịch Hân đã đồng ý toàn bộ điều kiện của liên minh. Điều ước Bắc Kinh được ký kết năm 1860 giữa Trung Quốc với Anh, Pháp, Nga, buộc Trung Quốc trao cho các nước này quyền kiểm soát lãnh thổ lớn ở miền bắc, đồng thời phải bồi thường chiến phí nặng nề 1.6 triệu lượng bạc trắng.

Ngày nay, Công viên di tích Viên Minh Viên - hoàn thành xây dựng năm 1988 - trở thành địa điểm giáo dục nổi tiếng về chủ nghĩa yêu nước tại Trung Quốc. Nhân kỷ niệm 159 năm sự kiện "hỏa thiêu", ngày 18/10/2019, Công viên đã mở cửa miễn phí cho du khách.

Đọc thêm về:

    Xem tin nhanh, đọc báo an ninh Thế Giới tại SohaBạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên