Tham vọng "thu phục" Balkan, Trung Quốc vấp rào cản lớn: Cơ hội dù béo bở, hoài nghi khó xóa nhòa

Hồng Anh |

Tham vọng "thu phục" Balkan, Trung Quốc vấp rào cản lớn: Cơ hội dù béo bở, hoài nghi khó xóa nhòa
Tham vọng "thu phục" Balkan, Trung Quốc vấp rào cản lớn: Cơ hội dù béo bở, hoài nghi khó xóa nhòa
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trò chuyện với các lãnh đạo Serbia năm 2016. Ảnh: Tân Hoa Xã

"Trung Quốc coi vùng Balkan giống như một đầu cầu hoặc một cửa ngõ để tiến vào châu Âu", SCMP dẫn lời nhà nghiên cứu Vuk Vuksanovic từ Trung tâm Chính sách An ninh Belgrade.

Vài ngày trước khi diễn ra hội nghị thượng đỉnh giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và 17 quốc gia Trung - Đông Âu hồi đầu tháng này, gần 90 nhà đầu tư Trung Quốc đã tập trung trong một hội trường lớn của một khác sạn ở Bắc Kinh và lắng nghe lời chia sẻ của Tổng thống Montenegro, ông Milo Djukanovic, theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP - Hồng Kông).

"Chiến lược mà không có chiến thuật là con đường chậm nhất dẫn đến chiến thắng. Chiến thuật mà không có chiến lược thì chỉ là âm thanh trước khi bại trận", Tổng thống Djukanovic trích dẫn câu nói của nhà chiến lược gia quân sự Tôn Tử.

Tại sự kiện này, nhà lãnh đạo Montenegro nói rằng quốc gia khoảng 680.000 dân của ông hoan nghênh đầu tư của Trung Quốc trong các lĩnh vực du lịch, năng lượng và vận tải: "Trung Quốc và Montenegro cần hiểu rõ hơn những thách thức mà nền kinh tế toàn cầu đang phải đối mặt và cùng nhau tìm kiếm một giải pháp thích hợp".

Tham vọng thu phục Balkan, Trung Quốc vấp rào cản lớn: Cơ hội dù béo bở, hoài nghi khó xóa nhòa - Ảnh 1.

Tổng thống Montenegro Milo Djukanovic. Ảnh: AFP

Tham vọng của Trung Quốc, cơ hội hấp dẫn cho Balkan

Montenegro là một trong những quốc gia nhỏ ở vùng Balkan đang tìm kiếm các khoản đầu tư của Trung Quốc để khôi phục nền kinh tế trì trệ của họ sau những tác động tiêu cực của đại dịch COVID-19, dù ngày càng có nhiều ý kiến tỏ ra nghi ngờ về khả năng thực hiện lời hứa của Bắc Kinh, các nhà quan sát cho hay.

Một dự án được tài trợ trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc đã bị cáo buộc làm tăng khoản nợ công của Montenegro lên 80%, nhưng Tổng thống Djukanovic thì khẳng định ông hy vọng rằng dự án này "sẽ tạo động lực mạnh mẽ để thúc đẩy kinh tế phục hồi nhanh hơn hậu đại dịch".

Vuk Vuksanovic, một nhà nghiên cứu đến từ Trung tâm Chính sách An ninh Belgrade, nhận định: "Xét trên cả hai khía cạnh địa chính trị và thị trường, giới chức Trung Quốc coi vùng Balkan giống như một đầu cầu hoặc một cửa ngõ để tiến vào châu Âu, bởi vùng Balkan có vị trí địa lý chiến lược - nằm ngay ở ngã tư giữa châu Âu và khu vực Á-Âu rộng lớn".

"Hơn nữa, một số quốc gia Balkan như Serbia là các ứng cử viên cho vị trí thành viên EU, và điều này lại càng hữu ích đối với tham vọng của Trung Quốc nhằm tăng cường kết nối với các thị trường EU", ông Vuksanovic nói. "Các mối quan hệ chính trị đến từ tham vọng này của Trung Quốc và việc các quốc gia trong khu vực mong muốn tìm hiểu các cơ hội từ phía Trung Quốc".

Mặc dù hầu hết các dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc đều dựa trên việc cho vay vốn, nhưng những lời chào mời của Trung Quốc lại đặc biệt hấp dẫn đối với các thành viên không thuộc EU ở phía Tây Balkan - những nước đang mong muốn có được nguồn tài chính để bắt kịp sự phát triển của những quốc gia ở phần còn lại của lục địa, ông Filip Sebok, một nhà phân tích của Hiệp hội các Vấn đề Quốc tế có trụ sở tại Praha, Cộng hòa Czech, bình luận.

"Nhìn chung, các quốc gia Balkan dễ tiếp nhận mô hình làm ăn của Trung Quốc hơn - và đây cũng là mô hình được Trung Quốc triển khai rất thành công tại các quốc gia đang phát triển", ông Sebok nói. "Có ít rào cản pháp lý hơn, và môi trường tích cực, thân thiện cũng là một yếu tố được xét đến".

Tham vọng thu phục Balkan, Trung Quốc vấp rào cản lớn: Cơ hội dù béo bở, hoài nghi khó xóa nhòa - Ảnh 3.

Một dự án cơ sở hạ tầng được Trung Quốc đầu tư ở Serbia. Ảnh: AFP

Những hoài nghi vẫn còn đó

Sự dịch chuyển được thể hiện rất rõ qua các con số đầu tư. Năm 2010, 4 thành viên EU thuộc 16 quốc gia Trung-Đông Âu - bao gồm Hungary, CH Czech, Ba Lan và Slovakia - nhận được 78% vốn đầu tư từ Trung Quốc, trong khi vùng Balkan chỉ nhận 20% vốn đầu tư.

Nhưng đến năm 2019, một năm trước khi Hy Lạp gia nhập nhóm 17+1, số tiền Trung Quốc đầu tư vào vùng Balkan đã tăng gấp hơn 2 lần (41%), trong khi 4 quốc gia nói trên chỉ nhận 43% tiền đầu tư.

Trung Quốc cũng đã tăng cường đầu tư vào vùng Balkan và hứa sẽ cung cấp vaccine COVID-19 cho nhiều quốc gia không thuộc EU. Trong số 53 thỏa thuận thương mại và khoản vay được công bố trong hội nghị thượng đỉnh 17+1 gần đây nhất, có 25 thỏa thuận và khoản vay thuộc về 5 quốc gia: Serbia, Bosnia-Herzegovina, Montenegro, Albania và Bắc Macedonia.

Tuy nhiên, xét về lâu dài thì những hoài nghi đối với Trung Quốc vẫn còn đó.

Ông Vuksanovic cho biết: "Trong khi thế giới phải vật lộn đối phó với đại dịch và sự mở rộng của EU trong khu vực không có tiến triển, các quốc gia trong vùng [Balkan] đang lo ngại về những thách thức ngắn hạn và trung hạn của việc phát triển kinh tế và cơ sở hạ tầng".

"Liệu các nước Balkan có ngày càng xa rời EU vì các tiêu chuẩn của Trung Quốc khác với các tiêu chuẩn của châu Âu hay không, đó sẽ là câu hỏi cần thời gian trả lời", chuyên gia này nhận định.

Tham vọng thu phục Balkan, Trung Quốc vấp rào cản lớn: Cơ hội dù béo bở, hoài nghi khó xóa nhòa - Ảnh 5.

Dự án được Trung Quốc đầu tư ở Montenegro. Ảnh: AFP

Một thập kỷ sau ngày thành lập nhóm 17+1, nhiều quốc gia châu Âu ngày càng tỏ ra không hài lòng với những kết quả đạt được - những lí do họ đưa ra là thâm hụt thương mại với Trung Quốc ngày càng tăng, các dự án không tạo ra thêm việc làm và sự chậm chạp của Bắc Kinh trong việc mở cửa thị trường cho các mặt hàng nông sản xuất khẩu.

Chuyên gia Sebok cho biết: "Trong một thời gian dài, Trung Quốc từng được coi là một nhà đầu tư tiềm năng thú vị, với triển vọng mang lại động lực mới cho các nền kinh tế [Trung-Đông Âu]. Tuy nhiên, thực tế là trong hầu hết các trường hợp, kết quả từ các khoản đầu tư của Trung Quốc lại không được như mong đợi.

Thực tế là rất nhiều khoản đầu tư không thực sự mang lại việc làm, thậm chí còn tình hình trở nên tồi tệ hơn. Vì vậy, hầu hết những ý kiến cho rằng Trung Quốc là một nhà đầu tư mới triển vọng ngày nay đã trở nên im lặng".

Năm nay, các nhà lãnh đạo từ 6 quốc gia EU bao gồm Bulgaria, Romania, Slovenia, Lithuania, Latvia và Estonia đều không tham dự hội nghị thượng đỉnh 17+1 với ông Tập, mà thay vào đó, các quốc gia này đã cử đại diện cấp dưới tham dự.

Ông Tập đã cam kết rằng Trung Quốc sẽ nhập khẩu số hàng hóa trị giá 170 triệu USD và tăng mua gấp đôi lượng nông sản từ vùng Balkan trong vòng 5 năm tới, nhưng lời hứa này có thể không đủ lớn để xua tan những lo ngại. Một lời hứa từ năm 2012 về việc tăng giá trị trao đổi thương mại với khu vực này lên 100 triệu USD vào năm 2015 phải chờ đến tận năm 2020 mới được đáp ứng.

"Đây không chỉ là về tăng cường trao đổi thương mại, mà là thỏa hiệp với nhóm 17+1 và cái thiện khả năng tiếp cận thương mại. Khi được đưa vào thị trường, các mặt hàng nông sản của Trung-Đông Âu cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt, ví dụ với Australia hay New Zealand - các quốc gia có thỏa thuận thương mại tự do với Bắc Kinh", ông Sebok kết luận./.

Đọc thêm về:

    Đọc báo VN nhanh nhất, xem tin thế giới mới nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email thegioi@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ

    TIN NỔI BẬT SOHA

      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2021 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980

      Chat với tư vấn viên