Sắp bị Trung Quốc phế ngôi số 1 bầu trời, Mỹ luống cuống phản đòn: Chơi cũng dở, bỏ chẳng xong!

Trang Ly |
Sắp bị Trung Quốc phế ngôi số 1 bầu trời, Mỹ luống cuống phản đòn: Chơi cũng dở, bỏ chẳng xong!
Sắp bị Trung Quốc phế ngôi số 1 bầu trời, Mỹ luống cuống phản đòn: Chơi cũng dở, bỏ chẳng xong!
Hình ảnh tàu thăm dò Chúc Dung của Trung Quốc đổ bộ xuống sao Hỏa ngày 15/5. Nguồn: CNSA

Liệu nước Mỹ có giữ được ngôi vị số 1 trước sức mạnh vũ trụ đang ngày càng gia tăng của Trung Quốc?

Tính đến tháng 5/2021, Trung Quốc liên tiếp gặt hái những thành công vượt trội liên quan đến công nghệ vũ trụ và thám hiểm không gian.

Thành tích mới nhất của Bắc Kinh gọi tên tàu thám hiểm Chúc Dung (Zhurong) khi nó vượt qua "9 phút kinh hoàng" và đổ bộ sao Hỏa thành công ngày 15/5/2021. Trong lịch sử thế giới tính cho đến nay, chỉ Mỹ và Trung Quốc làm được điều này. 

Chưa kể, Trung Quốc đã, đang độc lập xây dựng và lắp ghép Trạm Vũ trụ Trung Quốc (CSS) ở quỹ đạo Trái Đất. Nếu CSS hoàn thành vào cuối năm 2022 như kế hoạch và Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS) nghỉ hưu vào năm 2025 thì Trung Quốc nghiễm nhiên trở thành quốc gia độc quyền sở hữu trạm vũ trụ hoạt động duy nhất tại vùng quỹ đạo Trái Đất.

Khi hỏi tại sao Trung Quốc có thể xây dựng trạm vũ trụ cho riêng mình, đài CGTN (TQ) thẳng thắn: "Câu trả lời nằm ở Mỹ - nước đã từ chối Trung Quốc tham gia chương trình ISS và tiếp tục ngừng xuất khẩu bất kỳ công nghệ tên lửa nào cho Bắc Kinh. Có thể Mỹ có những lo ngại riêng, nhưng thực tế là chương trình không gian của Trung Quốc đã tiến bộ mà không cần sự trợ giúp của nước ngoài".

"Nhìn" trước được sức mạnh công nghệ không gian Trung Quốc, các cố vấn vũ trụ cấp cao của ông Joe Biden đã thúc giục ông nhanh chóng hợp tác với Bắc Kinh ngay cả trước khi ông Biden lên nắm quyền tổng thống thứ 46 của Mỹ.

Liệu định kiến lâu nay của Mỹ với Trung Quốc có được xóa bỏ? Và liệu Mỹ có sẵn sàng bỏ qua mọi chuyện để bắt tay với Trung Quốc hay bản thân Bắc Kinh đủ mạnh để làm Mỹ lu mờ?

Cùng The Politico (kênh truyền thông tin tức của Capitol News Company, Mỹ) phân tích sức mạnh vũ trụ Trung Quốc và nguy cơ của Mỹ nếu nằm ngoài 'cuộc chơi' với Bắc Kinh qua bài viết "Biden space advisers urge cooperation with China" xuất bản tháng 12/2020.

CÁI GIÁ CỦA VIỆC LOẠI BỎ HOÀN TOÀN BẮC KINH

Các cố vấn vũ trụ hàng đầu của ông Joe Biden đã lập luận rằng điều quan trọng là hợp tác với Trung Quốc trong lĩnh vực thăm dò không gian, ngay cả khi chính quyền sắp tới của Mỹ coi Bắc Kinh là đối thủ cạnh tranh kinh tế và quân sự hàng đầu của họ ở hầu hết mọi lĩnh vực khác.

Các chuyên gia vũ trụ khẳng định rằng bất chấp mô hình Trung Quốc đánh cắp công nghệ không gian của Mỹ(đọc thêm tại đây) và chuyển hướng nó cho mục đích quân sự, thì quan hệ đối tác không gian một cách hạn chế giữa Washington và Bắc Kinh có thể giảm căng thẳng và giảm khả năng xảy ra một cuộc chạy đua không gian gây bất ổn. 

Thật ra, động thái này giống như sự hợp tác giữa Mỹ và các chương trình không gian dân sự của Liên Xô trong thời kỳ căng thẳng của Chiến tranh Lạnh (1946-1991). Phương thức hợp tác này giúp cho cả hai bên vừa tranh thủ lợi thế của nhau, lại vừa cạnh tranh sức ảnh hưởng với những nước cùng tham gia khác. Một kiểu hợp tác có thể miêu tả bằng hình ảnh "chơi cũng dở, mà bỏ chẳng xong"! 

Cuộc tranh luận này trở nên cấp thiết hơn sau khi Trung Quốc trở thành quốc gia thứ 3 sau Mỹ và Liên Xô lấy mẫu từ Mặt Trăng mang về Trái Đất nghiên cứu (sứ mệnh của Chang'e-5 tháng 12/2020).

Hầu hết trong số gần hai chục cựu phi hành gia, quan chức chính phủ và chuyên gia không gian được The Politico phỏng vấn đều đồng ý rằng Mỹ có thể mất vị trí lãnh đạo không gian toàn cầu nếu loại bỏ hoàn toàn Bắc Kinh.

"Mối quan tâm của tôi không phải là Trung Quốc sẽ đi đến đâu, mà là các đối tác thường xuyên của chúng tôi sẽ đến với Trung Quốc" - Tướng Charles Bolden, Cựu Giám đốc NASA kiêm phi hành gia cho biết. Nhóm các chuyên gia cố vấn từ chối bình luận về kế hoạch của ông Biden đối với Trung Quốc và không gian.

Tháng 4/2021, CNN đăng tải bài viết phân tích sức mạnh không gian Trung Quốc, trong đó đề cập đến chuyện Bắc Kinh khôn khéo học hỏi và sao chép các công nghệ không gian của Mỹ. Họ không chỉ học NASA trong hình thức hợp tác giữa nhà nước và tư nhân, mà còn sao chép mô hình phát triển tên lửa Long March 2C giống y hệt phiên bản Falcon 9 của SpaceX; và lên kế hoạch phát triển tên lửa Trường Chinh 9 năm 2028 - giống với hệ thống tên lửa đẩy siêu nặng mạnh nhất hành tinh Saturn V của NASA nhưng lại thêm khả năng "tái sử dụng"!(đọc thêm tại đây)

Phải chăng đó là lý do khiến Mỹ định kiến với Trung Quốc?

ĐỒI CAPITOL CẢN ĐƯỜNG

Một rào cản khi làm việc với Trung Quốc là Đồi Capitol (ý chỉ Quốc hội Mỹ) đã khiến 2 quốc gia khó hợp tác trong không gian hơn, với lý do Bắc Kinh từng ăn cắp tài sản trí tuệ, sử dụng công nghệ do các quốc gia hoặc công ty khác phát triển để hỗ trợ quân đội và vi phạm nhân quyền.

Các nhà lập pháp thì tỏ ra nghi ngờ về bất kỳ sự hợp tác nào và đã gây khó khăn cho việc hợp lực với Trung Quốc trong không gian. Họ lập luận rằng "bất cứ điều gì Mỹ chia sẻ với Trung Quốc cuối cùng đều có thể trở lại làm tổn hại chính Mỹ".

Một động thái hướng tới hòa bình xuyên không gian sẽ khó dung hòa với các hành động gây hấn của Trung Quốc, bao gồm đánh cắp tài sản trí tuệ và phát triển vũ khí chống vệ tinh.

Vào năm 2011, cựu Hạ nghị sĩ Frank Wolf đã đưa vào một sửa đổi trong dự luật ủy quyền của NASA cấm cơ quan vũ trụ và Văn phòng Chính sách Khoa học & Công nghệ của Nhà Trắng chi bất kỳ khoản tiền nào để hợp tác với Trung Quốc. Nếu một trong hai cơ quan muốn làm việc với Trung Quốc, họ phải tìm kiếm một ngoại lệ cụ thể từ FBI, cơ quan này sẽ phải xác nhận rằng không có rủi ro khi chia sẻ thông tin và không có quan chức Trung Quốc nào liên quan vi phạm nhân quyền.

Sắp bị Trung Quốc phế ngôi vua, Mỹ luống cuống phản đòn: Chơi cũng dở, bỏ chẳng xong! - Ảnh 2.

Cựu Hạ nghị sĩ Frank Wolf.

Ông Frank Wolf đã nghỉ hưu từ Quốc hội vào năm 2015, nhưng những điều này được đưa vào các dự luật phân bổ mỗi năm, bao gồm cả dự luật chi tiêu năm tài khóa 2020 cho cơ quan vũ trụ. Việc sửa đổi đã tạm dừng các cuộc đàm phán mở rộng hợp tác giữa Washington với Bắc Kinh. 

Là một thành viên của Ủy ban Đánh giá Kế hoạch Du hành vũ trụ của con người (Mỹ) năm 2009, phi hành gia người Mỹ gốc Hoa Leroy Chiao cho biết ông đã đề xuất một cuộc trao đổi trong đó một phi hành gia Mỹ sẽ đi trên một tàu vũ trụ của Trung Quốc và một taikonaut (phi hành gia Trung Quốc) sẽ bay trên một tên lửa đẩy của Mỹ. Nhưng đứng trước bản dự luật sửa đổi của Frank Wolf, mọi sự cân nhắc đều bị chặn đứng.

Cựu Hạ nghị sĩ Frank Wolf nói với The Politico rằng, ông nghĩ lệnh cấm - vốn được sự ủng hộ của lưỡng đảng khi ông đưa ra - vẫn cần thiết cho đến ngày nay và nên trở thành vĩnh viễn. Và ông cũng tin rằng dự luật này vẫn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của cả hai đảng trong Quốc hội Mỹ.

"Trung Quốc đã lấy rất nhiều từ Mỹ. Trung Quốc đang bắt kịp. Chúng ta (Mỹ) vẫn đang dẫn trước họ, nhưng họ đang bắt kịp Mỹ. Trung Quốc có nhiều điều để học hỏi từ Mỹ hơn là chúng ta học hỏi từ họ. Vì vậy, bất kỳ sự hợp tác nào với nước này cũng có nghĩa là Trung Quốc sẽ (kiếm được lợi ích) từ chúng ta, không phải là chúng ta lấy từ Trung Quốc" - Frank Wolf nói.

NASA vẫn có thể làm việc với Trung Quốc theo bản sửa đổi của Frank Wolf miễn là FBI đánh tiếng rằng không có rủi ro nào khi chia sẻ thông tin. Ví dụ, người đứng đầu bộ phận khoa học Trái Đất của NASA đã gặp các quan chức ở Trung Quốc vào năm 2015 để thảo luận về việc cùng nhau phát triển các vệ tinh giám sát carbon.

Một trở ngại khác cần vượt qua đối với bất kỳ mối quan hệ nghiêm túc nào - đó là sự thiếu tin cậy giữa hai quốc gia, do căng thẳng hàng thập kỷ trên Trái Đất về các vấn đề quân sự, kinh tế và an ninh mạng.

Mỹ đã sử dụng không gian để cải thiện mối quan hệ căng thẳng, không đáng tin cậy trước đây, với Liên Xô, kể cả khi cuộc Chiến tranh Lạnh chưa chấm dứt. Năm 1975, một cái bắt tay trong không gian giữa các phi hành gia và các nhà du hành vũ trụ đã được truyền đi với thế giới giữa Chiến tranh Lạnh. Chưa đầy 50 năm sau, Moscow là đồng minh thân cận nhất của Washington trong không gian, phóng các phi hành gia Mỹ bằng tên lửa Soyuz của Nga và cùng hoạt động trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đến tận ngày nay.

Còn đối với Trung Quốc, chương trình không gian của Trung Quốc, chủ yếu được thực hiện như một phản ứng với các chương trình của Mỹ và Liên Xô, bắt đầu hình thành vào cuối những năm 1950. Trong giai đoạn đầu, sự hợp tác giữa Trung Quốc-Liên Xô rất đáng kể. Sự hợp tác này cho phép Bắc Kinh tiếp cận với công nghệ tên lửa R-2 ban đầu của Liên Xô. Về sau, Trung Quốc đã phát triển hệ thống tên lửa Trường Chinh và đến nay trở thành xương sống của ngành vũ trụ nước này.

NGUY CƠ LÀM LU MỜ NƯỚC MỸ

Một số cựu quan chức cho rằng cả Trung Quốc và Mỹ đều không thu được gì từ mối quan hệ đối tác vào thời điểm này, ngoài hy vọng mơ hồ rằng mối quan hệ địa chính trị có thể được cải thiện.

"Đó là mảnh ghép còn thiếu," Michael Lopez-Alegria, phi hành gia đã thực hiện 4 nhiệm vụ bay lên vũ trụ, nói. "Về mặt triết học, bạn có thể nói rằng chúng ta có thể chấm dứt hoặc giảm bớt thái độ thù địch, nhưng nó có vẻ như là một sự nâng đỡ khá nặng nề cho những gì người ta gọi là hợp tác hạn chế".

Những chính trị gia Mỹ có lập trường cứng rắn với Trung Quốc đã đặt ra những nguy cơ khi làm việc với Trung Quốc, bao gồm khả năng nước này đánh cắp tài sản trí tuệ của Mỹ. Không chỉ thế, Trung Quốc cũng đang phát triển vũ khí được thiết kế để tiêu diệt các vệ tinh của Mỹ.

Một số khác lại có quan điểm ngược lại. Họ chỉ ra những rủi ro có thể xuất hiện nếu loại bỏ hoàn toàn Bắc Kinh trong hợp tác không gian, bao gồm cả việc Mỹ đánh mất vị trí đối tác được lựa chọn trong khám phá không gian với các quốc gia khác.

Đơn cử, Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) dự kiến ​​sẽ ngừng hoạt động trước năm 2030. Trong khi đó, Trạm Vũ trụ Trung Quốc (CSS) có thể sẽ hoàn thành và đi vào hoạt động năm 2022 - Khi đó, các đối tác như Nga, châu Âu, Nhật Bản... có đủ lý do thích hợp để hợp tác với Trung Quốc. Và sẽ ra sao nếu Mỹ đứng ngoài cuộc?

Sắp bị Trung Quốc phế ngôi vua, Mỹ luống cuống phản đòn: Chơi cũng dở, bỏ chẳng xong! - Ảnh 3.

Mô hình Trạm Vũ trụ Trung Quốc (CSS).


Trong cuộc trả lời phỏng vấn mới nhất với Tân Hoa Xã (TQ), Karl Bergquist - quản lý quan hệ quốc tế của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) nói: "Hợp tác Châu Âu-Trung Quốc trong không gian vũ trụ có tầm quan trọng lớn và tạo cầu nối giữa các nhà khoa học của hai bên. Việc tàu thám hiểm Chúc Dung truyền dữ liệu hình ảnh ban đầu ở sao Hỏa về Trái Đất đang rất được cộng đồng khoa học quốc tế quan tâm, có thể là ở châu Âu, ở Trung Quốc hay bất cứ đâu".

Trong khi đó, Washington đang gặp khó khăn bởi các cuộc chiến ngân sách, các sáng kiến ​​bị tạm dừng và một chương trình không gian có thể phải đối mặt với những thay đổi mạnh mẽ trong bối cảnh đại dịch cũng như những chính sách khác biệt của chính quyền mới.

"Người Trung Quốc làm việc chậm hơn nhiều, nhưng một khi họ đặt ra mục tiêu, họ sẽ tập trung vào nó và đi đến cùng. Vì vậy, tôi nghĩ các quốc gia khác thích ý tưởng đi cùng với Trung Quốc vì sự bền bỉ của họ" - Giáo sư Joan Johnson-Freese tại Trường Cao đẳng Chiến tranh Hải quân (NWC, Mỹ) nhận định.

Không chỉ xây dựng các mục tiêu thể hiện sự độc tôn, Trung Quốc còn thực hiện "nỗ lực có chủ đích" để tranh thủ sự hợp tác quốc tế của các quốc gia khác. Có thể dẫn chứng, Trung Quốc có kính thiên văn vô tuyến lớn nhất thế giới có thể được sử dụng cho thiên văn học vô tuyến và cũng là nước đầu tiên hạ cánh ở phía xa của Mặt Trăng - điều này cho phép họ cung cấp cho đồng minh dữ liệu mà các nước này không thể lấy được ở bất kỳ nơi nào khác.

Điều đáng nói, vì dự luật của Frank Wolf năm 2011 mà Trung Quốc không thể gửi bất kỳ mẫu đất đá Mặt Trăng nào cho Mỹ!

KHÔNG GIAN DƯỚI THỜI BIDEN

Một trong những ưu tiên hàng đầu của chính quyền Biden là sửa đổi bản dự luật của Frank Wolf để cho phép Mỹ "tham gia vào không gian hạn chế" với Trung Quốc trong các lĩnh vực như nghiên cứu khoa học và thám hiểm không gian bằng robot - theo khuyến nghị từ tổ chức phi lợi nhuận Secure World Foundation (SWF).

Hầu hết các chuyên gia đồng ý việc mở rộng các lĩnh vực hợp tác với Trung Quốc trong không gian sẽ đòi hỏi cam kết từ các nhà lãnh đạo cấp. Với sự im lặng của chính quyền Biden sắp tới về các vấn đề chính sách không gian cho đến nay, một số người không lạc quan rằng đây sẽ là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống hoặc Nội các của ông.

Giáo sư Asif Siddiqi tại Đại học Fordham (New York City, Mỹ), đã dự đoán "một kiểu mở cửa chậm chạp" dưới thời Biden, mặc dù ông cũng cẩn thận chỉ ra rằng điều đó còn phụ thuộc vào những chính trị gia Mỹ có lập trường cứng rắn với Trung Quốc ở Đồi Capitol; Và liệu Trung Quốc có sẵn sàng đàm phán hay không.

Nhiều người ủng hộ sự hợp tác nhiều hơn cho biết làm việc cùng nhau trong nghiên cứu không gian khoa học là một điểm khởi đầu tốt vì sẽ có rất ít cơ hội để chuyển giao công nghệ và cả hai quốc gia đều có thể hưởng lợi từ các khám phá khoa học. Đơn cử như chia sẻ dữ liệu theo dõi các vật thể trên quỹ đạo để tránh va chạm hoặc dự báo thời tiết không gian về các sự kiện có thể gây nhiễu thiết bị điện tử trên Trái Đất. 

Bước đầu tiên tốt đẹp cho bất kỳ sự hợp tác nào là việc Trung Quốc ký kết Hiệp định Artemis - Một bộ hướng dẫn cho việc khám phá không gian một cách hòa bình và bền vững mà NASA đang sử dụng để xây dựng một liên minh quốc tế quay trở lại Mặt Trăng. Mỹ đã nhận được chữ ký từ Úc, Canada, Ý, Nhật Bản, Luxembourg, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Ukraine và Vương quốc Anh, và "hoàn toàn không có lý do gì chúng ta không nên làm điều tương tự với Trung Quốc" - Jeffrey Manber, CEO của công ty không gian tư nhân Nanoracks LLC (Mỹ) cho biết.

Bài viết sử dụng các nguồn: Politico, People.cn, CGTN 

Đọc thêm về:

    Đọc tin tức mới nhất, xem thế giới động vật hoang dã nhanh nhất tại Soha.Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email khampha@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2022 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980
      Chính sách bảo mật

      Chat với tư vấn viên