MiG và Sukhoi đang chiến đấu "huynh đệ tương tàn" vì một dự án bí mật của Nga

Bảo Lam |
MiG và Sukhoi đang chiến đấu "huynh đệ tương tàn" vì một dự án bí mật của Nga
MiG và Sukhoi đang chiến đấu "huynh đệ tương tàn" vì một dự án bí mật của Nga
Ảnh minh họa.

Chắc chắn, ngôi sao sáng tại MAKS 2021 là Su-75 Checkmate của Sukhoi. Sự náo loạn còn hướng tất cả mối quan tâm về MiG - đối thủ cạnh tranh, và ở đó cũng có điều thú vị.

CUỘC ĐUA TÀU SÂN BAY TRÊN KHẮP THẾ GIỚI

Chắc chắn, ngôi sao sáng của triển lãm hàng không MAKS-2021 là chiếc tiêm kích tiềm năng một động cơ thế hệ thứ 5 của Phòng Thiết kế "Sukhoi" - Su-75 Checkmate. Sự náo loạn có được từ chiến dịch quảng cáo tinh tế đã hướng tất cả mối quan tâm về phía đối thủ cạnh tranh là Phòng Thiết kế "MiG", và ở đó cũng có điều gì đó thú vị.

"MiG" bắt tay vào công tác nghiên cứu chế tạo tiêm kích cất cánh từ tàu sân bay thế hệ thứ 5, kèm theo cả biến thể có khả năng cất và hạ cánh thẳng đứng.

MiG và Sukhoi đang chiến đấu huynh đệ tương tàn vì một dự án bí mật của Nga - Ảnh 1.

Tiêm kích cất cánh từ tàu sân bay thế hệ thứ 5 do MiG thiết kế.

Công tác xây dựng hạm đội tàu sân bay hiện nay đang là một trong những xu hướng rõ nhất trên thế giới.

Tại sao tất cả những nước có thể cho phép mình hiện thực hoá điều này, vội vàng sắm sửa nếu không phải là chiếc tàu sân bay đúng nghĩa, thì cũng là tàu đổ bộ đa năng cỡ lớn, với mặt tàu phẳng có khả năng đón các máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng, UAV hoặc trực thăng.

Hãy cùng xem xét một cách cụ thể điều gì đang diễn ra ở ngoài nước Nga, ngoại trừ Hải quân Mỹ.

Hạm đội Hoàng gia Anh đã đóng hai chiếc tàu sân bay phi nguyên tử đúng nghĩa, với tải trọng 70 nghìn tấn lớp "Nữ hoàng Elizabeth", để thay thế ba chiếc tàu chống tàu sân bay hạng nhẹ lớp "Invinsible", với tải trọng 20 nghìn tấn.

Pháp đã bắt tay vào việc thiết kế chiếc tàu sân bay nguyên tử mới để thay thế cho chiếc "Charles De Gaulle" đang dẫn lỗi thời của mình.

Sau 4 năm, Trung Quốc sẽ sở hữu trong tay 3 chiếc tàu sân bay đề án 001, 001А, 002 và 4 tàu đổ bộ đa năng với khả năng đón các trực thăng và máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng, cũng như chuẩn bị chế tạo chiếc tàu sân bay nguyên tử đầu tiên Type 003, với tải trọng gần 100 nghìn tấn.

Nhật Bản bắt tay vào việc hoán cải hai khu trục hạm mang trực thăng "Idzumo", với tải trọng 27 nghìn tấn thành các tàu sân bay.

Thổ Nhĩ Kỳ chuẩn bị đưa vào khai thác chiếc tàu đổ bộ đa năng TCG Anadolu (L-400) với tải trọng 24,6 nghìn tấn của mình, mà sẽ được trang bị các UAV "Bayraktar", cũng như dự kiến đóng chiếc tàu sân bay đúng nghĩa đầu tiên, mà theo phỏng đoán, dựa trên đề án của Anh.

MiG và Sukhoi đang chiến đấu huynh đệ tương tàn vì một dự án bí mật của Nga - Ảnh 3.

Tàu sân bay Elizabeth của Hải quân Hoàng gia Anh.

Thêm vào đó, chiếc tàu đổ bộ đa năng của Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ được đóng theo đề án tàu đổ bộ đa năng "Juan Carlos I" của Tây Ban Nha, mà chính là biến thể nâng cấp của tàu đổ bộ đa năng Wasp do Mỹ sản xuất và được trang bị máy phóng nhằm đơn giản hoá quá trình cất cánh của các máy bay.

Người Tây Ban Nha cũng có cả chiếc tàu sân bay hạng nhẹ của mình là "Príncipe de Asturias", mà từng bị đưa ra khỏi biên chế của Hải quân vào năm 2013 chỉ vì những vấn đề tài chính.

Lá cờ đầu của Hải quân Ý là tàu sân bay Cavour (550) với tải trọng 35 nghìn tấn. Ấn Độ bắt đầu từ việc mua các tàu sân bay đã qua sử dụng của Anh và Nga, nhưng đi đến kết luận về sự cần thiết phải đóng tàu sân bay của riêng mình với tên gọi "Vishal", có tải trọng ấn tượng là 65 nghìn tấn.

Hàn Quốc cũng triển khai dòng tàu đổ bộ đa năng gồm 3 chiếc thuộc đề án "Dokdo", và hiện giờ đang thiết kế chiếc tàu sân bay hạng nhẹ CVX, với tải trọng 35 nghìn tấn. Đất nước Brasil xa xôi đã mua của người Anh chiếc tàu đổ bộ đa năng đã qua sử dụng L 12 Ocean.

Iran hoán cải chiếc tàu dầu thành tàu đổ bộ mang trực thăng đầu tiên của mình là "Makran". Thậm chí cả Thái Lan cũng có tàu sân bay hạng nhẹ của mình có tên gọi "Charki Naruebet", với tải trọng hơn 11 nghìn tấn.

Do đâu mà có nhiều nước muốn sở hữu tàu sân bay đến vậy, khi chúng đã đánh mất tính cấp thiết của mình? Hay vẫn chưa đánh mất?

Và ở đây một vài người trông có vẻ thông thái đã chia sẻ rằng Nga - đó là cường quốc trên bộ, và Nga không cần tàu sân bay, còn số tiền 500-1.000 tỷ rúp để chi cho việc chế tạo tàu sân bay là số tiền quá lớn so với ngân sách quốc phòng chỉ không quá 3 nghìn tỷ rúp.

Thực ra, tại sao người ta lại quên nhắc tới việc chỉ hai trong số những nước được liệt kê ở trên là quốc đảo, Anh và Nhật, còn lại là đất liền, và việc đóng tàu cỡ lớn như thế, với thực tiễn ở Nga, sẽ kéo dài 10-15 năm, từ đó các khoản chi phí sẽ được phân đều cho các năm, chứ không phải một lần tiêu tốn 1/3 ngân sách quốc phòng.

Tất cả những vấn đề liên quan đến tàu sân bay, kiểu như thiếu sàn đóng tàu hoặc không đủ kinh nghiệm, đều thuộc diện giải quyết được.

MiG và Sukhoi đang chiến đấu huynh đệ tương tàn vì một dự án bí mật của Nga - Ảnh 5.

Tàu sân bay Kuznetsov đến nay vẫn đang là hàng không mẫu hạm duy nhất của Hải quân Nga.

VẬY TẠI SAO NGA LẠI CẦN CHIẾC TÀU SÂN BAY NHƯ THẾ?

Tàu sân bay không chỉ là phi đội máy bay tấn công được trang bị các tên lửa chống hạm và "không đối không", mà còn là phương tiện chuyên chở các máy bay cảnh báo sớm để làm nhiệm vụ trinh sát, chỉ dẫn mục tiêu cho những tên lửa hành trình và điều khiển chiến trận.

Tóm lại, nó có thể tận dụng tốt cả trên cạn, như nhiều khách hàng nước ngoài mua các máy bay Haweye của Mỹ đang làm, chẳng hạn như Israel dùng để điều phối các hoạt động của lực lượng không quân.

Việc Nga đang đóng hai chiếc tàu đổ bộ đa năng sẽ mang lại lợi ích. Chúng có thể mang 8-12 chiếc máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng, khi biến chúng thành các tàu sân bay hộ tống hạng nhẹ.

Chuyên gia Constantin Sivkov (Nga) cho rằng, nếu nghiên cứu chế tạo biến thể quả tên lửa siêu thanh Zircon phóng từ máy bay, thì thậm chí vài máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng cũng có thể thực hiện nhiệm vụ yểm trợ từ trên không cho hạm đội của Nga và triển khai các cuộc tấn công hiệu quả nhằm vào những mục tiêu ở khoảng cách trên 3.000km.

Khi sở hữu quả tên lửa này, phi đội gồm 4-6 máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng, mà thua kém những máy bay cất cánh thông thường về các tính năng kỹ-chiến thuật, có thể hoàn toàn là mối đe doạ thực sự đối với biên đội tàu sân bay tấn công của Hải quân Mỹ và các đối thủ tiềm tàng khác.

Đúng, tất cả những điều này khá thú vị và không có vẻ là "không cần thiết", nhưng Nga không có máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng, cũng như chưa có giải pháp chính thức về số phận của chương trình chế tạo tàu sân bay.

Từ những nguồn tin mở có thể thấy rằng, Ủy ban công nghiệp-quân sự Nga đang xem xét khả năng bắt đầu triển khai chế tạo chúng, nhưng tạm thời vẫn chưa lên tiếng. Chính vì lẽ đó, những sản phẩm mới tại MAKS 2021, mà có thể là sự xác nhận gián tiếp việc mọi thứ đang phát triển đúng hướng, nhận được nhiều sự quan tâm.

MiG và Sukhoi đang chiến đấu huynh đệ tương tàn vì một dự án bí mật của Nga - Ảnh 7.

Tổng thống Nga Putin đang nghe giới thiệu về lớp tàu sân bay mới

MIG VÀ SUKHOI CHIẾN ĐẤU "HUYNH ĐỆ TƯƠNG TÀN"?

Như vậy, trong những lập luận của mình về tương lai lực lượng không quân tàu sân bay ở Nga, chuyên gia quân sự Sivkov được đề cập ở trên từng chỉ ra rằng, sẽ phù hợp nếu chiếc tiêm kích Su-57 thế hệ thứ 5 được sử dụng làm nền tảng của máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng.

Nhưng tại triển lãm hàng không MAKS 2021, chúng ta đã tận mắt nhìn thấy "người em trai" của nó là chiếc tiêm kích hạng nhẹ một động cơ Sukhoi Su-75 Checkmate. Các chuyên gia phân tích của tạp chí Forbes ngay lập tức đã lưu ý về đôi cánh rộng một cách bất thường của chiếc máy bay này, mà có thể chứng minh cho khả năng nó sẽ cất cánh từ tàu sân bay.

Động cơ với vector lực đẩy điều hướng của nó cũng cho thấy khả năng có thể cất cánh ở quãng ngắn. Khi nằm bên dưới lớp vải đen bảo vệ, Checkmate có hình dáng giống với chiếc máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng. Nhưng chỉ sau đó vài ngày, "MiG" đã đưa ra lời thách thức Su-75.

Trên mặt báo của Nga đã xuất hiện thông tin về việc "MiG" bắt đầu tập trung vào chiếc tiêm kích cất cánh từ tàu sân bay thế hệ thứ 5 của mình, mà cũng có biến thể cất và hạ cánh thẳng đứng, và sẽ phối hợp với UAV:

"Cỗ máy sẽ được sử dụng cùng với máy bay tiêm kích trong khuôn khổ ý tưởng "kẻ đồng hành trung thành". Các chức năng của nó - hoặc là tiếp nhiên liệu, hoặc phối hợp triển khai tấn công".

MiG và Sukhoi đang chiến đấu huynh đệ tương tàn vì một dự án bí mật của Nga - Ảnh 8.

Tiêm kích Su-75 Checkmate vừa lộ diện tại MAKS 2021.

Hàm ý rằng chiếc máy bay khó bị phát hiện cất cánh từ tàu sân bay này sẽ được chế tạo trên nền tảng của MiG-35. Còn liên quan tới "kẻ đồng hành trung thành" - đó thực sự là lời thách đố với Su-57 và "Thợ săn" của nó.

Thực ra, hoàn toàn không hiểu họ sẽ chế tạo máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng như thế nào từ MiG-35 hai động cơ. Máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng là chuyên môn của Phòng Thiết kế "Yakovlev", và phó thủ tướng Chính phủ Nga Borisov đã thông báo về sự trở lại này từ hồi năm 2017.

Trước mắt chúng ta đang diễn ra một cuộc cạnh tranh "huynh đệ tương tàn" giữa các công ty chế tạo máy bay, để có được chiếc có máy cất cánh từ tàu sân bay, nhưng tàu sân bay ở đâu ra?

Nếu máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng thực sự có thể triển khai trên hai tàu đổ bộ đa năng, thì chiếc tàu sân bay duy nhất của Nga là "Đô đốc Kuznetzov" được hạ thuỷ từ năm 1985 xa xôi.

Ban đầu người ta suýt chút nữa định cho nó yên nghỉ dưới đáy biển, sau đó lại suýt chút nữa thiêu rụi nó, và nếu nó vượt qua được quá trình đại tu, thì sau khi hiện đại hoá, nó sẽ tiếp tục phục vụ thêm 10-15-20 năm là tối đa. Sau đó thì sao?

Ngay bây giờ cần phải nghĩ tới việc lấy gì để thay thế chiếc tàu đang già đi, và có vẻ như Bộ Quốc phòng Nga đang có những phương án nhất định. Các doanh nghiệp chế tạo máy bay không phải bỗng dưng mở ra một cuộc cạnh tranh để có được máy bay cất cánh từ tàu sân bay, và kẻ chiến thắng có thể sẽ nhận được đơn đặt hàng.