Tổng thống Putin "khóa chết" Biển Đen và cơn ác mộng với Ukraine từ thượng đỉnh Nga-Mỹ

QS |
Tổng thống Putin "khóa chết" Biển Đen và cơn ác mộng với Ukraine từ thượng đỉnh Nga-Mỹ
Tổng thống Putin "khóa chết" Biển Đen và cơn ác mộng với Ukraine từ thượng đỉnh Nga-Mỹ

Hiện lối tiếp cận Biển Đen của Ukraine đang là mắt xích yếu nhất trong hệ thống phòng thủ của Kiev nhưng mang đến cơ hội hấp dẫn cho ông Putin.

Mối lo sợ Nga phong tỏa Biển Đen

Trong bài viết đăng ngày 15/6, hai nhà phân tích Andriy Zagorodnyuk và Alexander Khara của Hội đồng Đại Tây Dương cho hay, trong phần lớn tháng 4/2021, sự chú ý của quốc tế đang đổ dồn vào việc Nga tích lũy lực lượng chưa từng thấy ở biên giới Ukraine. Phải chăng Tổng thống Vladimir Putin sắp phát động một bước leo thang lớn trong cuộc chiến kéo dài 7 năm của ông nhằm chống Ukraine?

Sau nhiều tuần căng thẳng gia tăng và xuất hiện những đồn đoán về khả năng xảy ra một cuộc tấn công mới của Nga, ông Putin dường như đã lùi lại. Cuối tháng 4, các quan chức Điện Kremlin công bố kế hoạch bắt đầu rút quân. Điều này khiến thế giới thở phào nhẹ nhõm, mặc dù thực tế là phần lớn khí tài quân sự Nga tập kết ở biên giới Ukraine vẫn còn nguyên tại chỗ.

Ở thời điểm đó, cuộc tập trận đã hoàn thành mục đích của nó. Chiến thuật đe dọa của ông Putin đã thành công trong việc thu hút sự chú ý của thế giới và nhắc nhở cộng đồng quốc tế rằng nước Nga phải được coi trọng.

Quan trọng là, ông Putin cũng đã đảm bảo được một cuộc gặp thượng đỉnh hiếm hoi với tân Tổng thống Mỹ Joe Biden, tạo ra đích xác hiệu ứng siêu cường mà nhà lãnh đạo Nga khao khát.

Tổng thống Putin khóa chết Biển Đen và cơn ác mộng với Ukraine từ thượng đỉnh Nga-Mỹ - Ảnh 1.

Một cuộc tập trận của tàu chiến Nga ở Biển Đen trong tháng 4/2021 (Ảnh: Kremlin.ru)

Do dồn sự tập trung vào biên giới đất liền kéo dài hơn 2.000km ngăn cách Nga và Ukraine mà dường như rất ít nhà quan sát chú tâm tới việc Nga tăng cường lực lượng hải quân ở khu vực Biển Đen trong mùa xuân năm 2021.

Thật vậy, quyết định của Moscow về việc "đóng cửa" Biển Azov đối với các tàu quân sự hoặc tàu nhà nước không thuộc sở hữu của Nga thu hút rất ít bình luận, bất chấp những tác động nghiêm trọng của nó đối với hoạt động tàu thuyền của Ukraine đến và đi từ các cảng biển Azov. Không cần bất cứ sự ồn ào hay phô trương nào, Biển Azov đã trở thành "ao nhà" của Nga.

Sự thành công bước đầu này của Nga đã tạo tiền đề cho một cuộc leo thang hàng hải có khả năng thay đổi cuộc chơi dọc theo bờ biển phía nam của Ukraine. Do không có phản ứng quốc tế nào đối với quá trình sáp nhập biển Azov đang diễn ra một cách từ từ, nhiều người ở Kiev lo ngại rằng Moscow sẽ sớm tìm cách mở rộng phong tỏa vùng biển này và cắt đứt hoàn toàn Ukraine ra khỏi Biển Đen.

Quyền tiếp cận của Ukraine vào Biển Đen vốn đã bị hạn chế nghiêm trọng do việc Nga sáp nhập Crimea và việc Moscow làm gián đoạn một cách có hệ thống các hoạt động vận chuyển của Ukraine ở Biển Azov kể từ năm 2018.

Xét tới tầm quan trọng chiến lược của các cảng biển còn lại tại Biển Đen của Ukraine, giới chuyên gia lo ngại nguy cơ Nga có thể chặn tuyến đường giao thông hàng hải tại đây để đưa nền kinh tế Ukraine đi xuống hơn nữa. Điều này được cho là khả thi về mặt quân sự do trên thực tế, Nga đã có đủ tàu chiến ở Biển Đen để thực hiện một chiến dịch như vậy.

Hiện lối tiếp cận Biển Đen của Ukraine đang là mắt xích yếu nhất trong hệ thống phòng thủ của Kiev nhưng mang đến cơ hội hấp dẫn cho ông Putin. Bất cứ nỗ lực nào của Nga nhằm lặp lại các chiến thuật phong tỏa đã áp dụng thành công ở Biển Azov sẽ khiến Ukraine rơi vào khủng hoảng.

Cơn ác mộng đối với Ukraine từ cuộc gặp thượng đỉnh

Hội nghị thượng đỉnh của Tổng thống Mỹ Joe Biden với Tổng thống Nga Vladimir Putin diễn ra trong hôm nay (16/6) tại Geneva.

Trước đó, tờ Daily Beast dự đoán đây có thể sẽ là thời điểm quan trọng nhất đối với Ukraine kể từ khi Tổng thống Nga Putin sáp nhập Crimea vào năm 2014.

"Chúng ta cuối cùng sẽ biết Tổng thống Joe Biden nghiêm túc đến mức nào trong việc bảo vệ Ukraine trước Nga" – Tờ báo Mỹ viết.

Trước khi bắt đầu chuyến công du châu Âu để tham gia các hội nghị thượng đỉnh với NATO, EU, G7 và cuối cùng là với ông Putin, ông Biden đã gọi điện trấn an Tổng thống Ukraine rằng Mỹ sẽ đứng ra bảo vệ họ. Vấn đề Ukraine sẽ là vấn đề ưu tiên trong chương trình nghị sự ở tất cả các hội nghị trên, được Moscow và Kiev dõi theo một cách chặt chẽ.

Tổng thống Putin khóa chết Biển Đen và cơn ác mộng với Ukraine từ thượng đỉnh Nga-Mỹ - Ảnh 2.

Theo ông Bondarenko, cuộc gặp thượng đỉnh Nga-Mỹ có thể biến thành "cơn ác mộng" với Ukraine. Ảnh minh họa: The Magazine

Ngoại trưởng Ukraine Dmytro Kuleba cho biết, đất nước của ông cũng được chính quyền Tổng thống Biden đảm bảo hỗ trợ.

"Chúng tôi đã nhận được sự đảm bảo rất rõ ràng từ chính quyền mới [chính quyền ông Biden] rằng sẽ không có thỏa thuận nào về Ukraine được thông qua nếu chưa bàn bạc với Ukraine" – Ông Kuleba nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây ở Kiev.

Trong chuyến thăm lưỡng đảng của 3 thượng nghị sĩ Mỹ tới Kiev gần đây, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đưa ra danh sách các điểm cần trao đổi mà ông hy vọng Tổng thống Biden sẽ giải quyết với nhà lãnh đạo Nga.

Tuy nhiên, trong một bình luận trước khi cuộc gặp thượng đỉnh diễn ra, chuyên gia chính trị học Konstantin Bondarenko - Giám đốc Viện Chính trị Ukraine cho rằng cuộc gặp này có thể sẽ biến thành "cơn ác mộng" đối với Ukraine.

Trong tình huống này, câu hỏi chỉ có một – phải chăng Mỹ sẽ ra lệnh cho Ukraine thực hiện các thỏa thuận Minsk, hay là họ sẽ phán cứ tiếp tục "mô phỏng" quá trình thực hiện văn kiện" - chuyên gia Bondarenko nhận định.

Như quan điểm của nhà khoa học chính trị này, khả năng ông Biden sẽ quyết tâm đến đâu trong việc đòi Ukraine thực hiện các thỏa thuận là tuỳ thuộc vào kết quả ông ta xoay sở ra sao để làm dịu tình huống căng thẳng với ông Putin.

Theo kết quả của hội nghị thượng đỉnh song phương, Washington có thể đặt ra cho Kiev thời hạn thực hiện các thỏa thuận - nhà chính trị học nói tiếp.

"Sẽ là cơn ác mộng đối với chính quyền Ukraine, nếu như Washington bắt đầu buộc Kiev tuân thủ các thỏa thuận Minsk" - ông nhấn mạnh.

Đồng thời, chuyên gia Bondarenko nói thêm rằng nếu Ukraine buộc phải thực hiện các thỏa thuận Minsk như hình thức hiện tại, có thể Kiev sẽ thiết lập liên hệ chặt chẽ hơn với Anh và "phớt lờ lập trường của Mỹ", thực hiện những bước đi theo ý London chứ không phải là Washington, cũng như sẽ tạo ra các khối khu vực, chẳng hạn với phần tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ.